2026-05-25T05:08:29Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:muzee.be:SM001402 2026-05-19T19:39:58Z institution:muzee_kunstmuseum_aan_zee creator:james_ensor creator:james_ensor creator:ensor_james period:19de_eeuw period:19th_century subject:law_and_jurisprudence subject:death_of_human_being subject:policeman_constable subject:policier subject:violent_death_being_killed_being_mishandled_and_maltreated_seeking_death subject:mort_violente_etre_tue_maltraite_et_malmene_chercher_la_mort subject:woede subject:dood subject:bloed subject:bajonet subject:muntstuk

http://muzee.be/collection/work/data/SM001402 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:muzee.be:SM001402 http://muzee.be/collection/work/id/SM001402 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 320000067 http://vocab.getty.edu/aat/300041365 ets etching etsen 320000059 grafiek (prenten) 320000654 werken op papier De gendarmes Les gendarmes The gendarmes Mu.ZEE, Kunstmuseum aan zee Mu.ZEE, Art Museum by the Sea SM001402 In depot Een eeuw geleden was Oostende de voornaamste vissershaven van het Europese vasteland, maar de vissers leefden nog steeds in de diepste armoede. De stoomvisserij had pas haar intrede gedaan, maar de toevloed van goedkope, vooral Engelse vis ging nog in stijgende lijn. Bovendien namen de conflicten tussen Belgische vissers, die met het schrobnet visten, en de Engelse drijfnetvissers geweldig toe. De Conventie van Den Haag, die de vrede op zee had moeten herstellen, maakte de tegenstellingen alleen maar scherper. In die context speelt deze scène zich af: op een ochtend in augustus 1887 wilden de Oostendse vissers, de Engelse vis van de markt verdrijven. Politie en rijkswacht konden de woedende vissers niet meer in bedwang houden. De burgerwacht maakte het nog erger: er vielen doden en gewonden. Toen de oproer geleidelijk aan was weggeëbd, was de situatie van de vissers nog even treurig. De conflicten op zee hielden aan en de vreemde vis werd verder in Oostende verkocht alsof er niets was gebeurd. Ook de poging van de Gentse socialisten om de vissers achter hun vaandel te scharen, draaide op niets uit. Het duurde nog tot na de Eerste Wereldoorlog eer de toestand eindelijk veranderde. De gebeurtenissen van augustus 1887 moeten Ensor sterk hebben aangegrepen. We vinden er de directe weerslag van in een tekening "De staking" (1888, Antwerpen, KMSK). In 1888 was de ets "De gendarmen" (SM001402) klaar voor druk. Op een ingekleurd exemplaar in een Oostendse privéverzameling staat in het handschrift van de meester "Souvenir d'une grève, Ostende en 1888". Wat Ensor ons op het schilderij toont (SM000160) is uiteraard geen realistische weergave van het gebeuren: hij verheft de feiten boven het niveau van het fait divers. In het lijkenhuisje houden gendarmes de wacht bij twee dode vissers. Eén van hen veegt onberoerd het bloed van zijn bajonet; een ander toont zijn kameraad een glinsterend muntstuk, gestolen uit de jas van een van de doden? De biddende non is het symbool van de geborneerde en huichelachtige clerus. In de rechter bovenhoek kijkt een rechter geamuseerd toe. Een andere rechter kust Marianne, het symbool van de vrijheid. Links in de achtergrond wordt de morrende massa die de rode vlag zwaait alsnog op afstand gehouden. "De gendarmes" is niet alleen een sociale aanklacht. Het schilderij haalt ook scherp uit naar het repressieapparaat. Samen met "De goede rechters" (1891; TR332), "In het conservatorium" (1891; TR389) en "De gevaarlijke koks (1896; TR369) vormt het schilderij een reeks waarin Ensor op bijna karikaturale manier lucht geeft aan zijn gevoelens tegenover rechters, kunstenaars, critici en het muziekonderricht. 17.9 x 23.8 cm (hxb) hoogte cm 17.9 geheel breedte cm 23.8 geheel hoogte cm 75 kader breedte cm 65 kader diepte cm 2 kader production 320001322 https://www.wikidata.org/wiki/Q158840 https://viaf.org/viaf/88625859 https://rkd.nl/explore/artists/26402 Ensor, James James Ensor James Ensor Ensor, James 1860-04-13 1949-11-19 1888 1888 1888 320001356 19de eeuw 19th century ets op Japans papier http://iconclass.org/44G law and jurisprudence http://iconclass.org/31E death of human being http://iconclass.org/44G223 policeman, constable policier http://iconclass.org/31E23 violent death, being killed; being mishandled and maltreated; seeking death mort violente, etre tue, maltraite et malmene; chercher la mort 320000145 Oostende 320003233 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e5-event/version-6.2 event opstand 320003235 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e5-event/version-6.2 event oproer 320003234 woede 320000844 dood 320003219 bloed 320003236 bajonet 320003237 muntstuk 320003238 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e7-activity/version-6.2 activity bidden 320004097 gendarmen 320004060 non 320004098 rechter 320004064 mannen 320004081 vrouwen Public Domain - http://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/ http://muzee.be/collection/work/data/SM001402 320002926 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item Mu.ZEE, Kunstmuseum aan zee http://muzee.be https://resourcespace.muzee.be/iiif/3/847/manifest.json IIIF Manifest https://resourcespace.muzee.be/iiif/2/public%2F847.tif thumbnail 926c154ae9cd4f8037549e5ba0c7937e http://muzee.be/collection/work/representation/SM001402 http://muzee.be/collection/work/representation/SM001402