2026-05-22T23:10:20Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:muzee.be:SM000157 2026-05-19T19:42:11Z institution:muzee_kunstmuseum_aan_zee creator:james_ensor creator:james_ensor creator:ensor_james period:19de_eeuw period:19th_century subject:artist_in_general subject:historical_persons_portraits_and_scenes_from_the_life subject:portrait_self_portrait_of_artist subject:portrait_autoportrait_de_lartiste subject:historical_person_ensor_james subject:personnage_historique_ensor_james subject:bloemenhoed subject:vilthoed subject:cirkelfragmenten

https://muzee.be/collection/work/data/SM000157 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:muzee.be:SM000157 https://muzee.be/collection/work/id/SM000157 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 320000002 schilderij 320000516 schilderijen Zelfportret met bloemenhoed Autoportrait au chapeau fleuri Self-portrait with flowered hat Selbstbildnis mit Blumenhut Mu.ZEE, Kunstmuseum aan zee Mu.ZEE, Art Museum by the Sea SM000157 Op reis Dit zelfportret ontstond in ca. 1885 en trekt de lijn door van de zelfportretten die vanaf 1879 ontstonden. Hier is Ensor alleen wat volwassener geworden en heeft hij baard en snor. Aanvankelijk was het een "normaal" portret. In 1888 bewerkte hij dit en een aantal andere werken. Door er de bebloemde vilthoed, enkele opgaande trekjes aan de snor en de vier cirkelfragmenten aan toe te voegen, gaf hij het portret een nieuwe inhoud en een andere dimensie. Op die manier werd het namelijk een toespeling op het bekende zelfportret van Rubens in het Kunsthistorisches Museum in Wenen, dat Ensor ongetwijfeld van reproducties kende. De allusie op Rubens is zeker niet toevallig: ze getuigt van de grote zelfbewustheid van de kunstenaar die zich hier, net zoals Antoine Wiertz enkele decennia eerder, als een Rubens van de negentiende eeuw aandient. Marcel de Maeyer (1964) formuleerde als eerste de veronderstelling dat Ensor dit zelfportret en andere schilderijen later bijwerkte. Bij aandachtige observatie valt inderdaad het verschil op in uitvoeringstechniek van het portret zelf en van de toevoegingen. In de cirkelfragmenten op de hoeken hebben sommigen de suggestie van een spiegel gezien. S.C. McGough (1985) gaat erg ver in zijn interpretatie van het spiegelmotief: hij ziet er een soort aureool in en dus een aanwijzing dat Ensor zich hier met Christus associeert. Een andere gedachtengang: Ensor werd in zijn vertrouwde omgeving dagelijks geconfronteerd met een barok Engels damesportret waarop we vergelijkbare cirkelmotieven aantreffen, en dat hij zelf verwerkte in het stilleven De markiezin (TR449). Daar fungeren de cirkelbogen als een soort medaillon in trompe-l'oeil, een doorkijkje, waarachter de geportretteerde staat - een erg populair procédé in de barokschilderkunst. Het Zelfportret met bloemenhoed was eertijds in het bezit van Ensors vriendin Augusta Boogaerts. Ensor beeldde het omstreeks 1930 af in zijn Stilleven met zelfportret (TR587). Ensor antidateerde het schilderij zelf door er linksonder als datering "1883" aan toe te voegen. Eerdere handtekeningen met de datering "1885", die rechtsonder terug te vinden waren, had hij intussen overschilderd. Aanvankelijk is dit schilderij een heel serieus zelfportret van een zelfverzekerde kunstenaar die zich naar je toe draait en je recht in de ogen aankijkt. James Ensor is 23 jaar wanneer hij het schildert. Het krullende snorretje en de kleurige bloemenhoed met de lange paarse pluim schildert hij er pas vijf jaar later bij. Met de cirkelfragmenten in de vier hoeken van het schilderij maakt hij een toespeling op het bekende zelfportret van Rubens. Het vertelt iets over het grote zelfbewustzijn van de kunstenaar. 76.5 x 61.5 cm (hxb) hoogte cm 76.5 geheel breedte cm 61.5 geheel hoogte cm 100 kader breedte cm 86 kader diepte cm 7 kader production 320001322 https://www.wikidata.org/wiki/Q158840 https://viaf.org/viaf/88625859 https://rkd.nl/explore/artists/26402 Ensor, James James Ensor James Ensor Ensor, James 1860-04-13 1949-11-19 ca. 1885 - 1888 1885 1888 320001356 19de eeuw 19th century olieverf op doek http://iconclass.org/48B artist (in general) http://iconclass.org/61B historical persons (portraits and scenes from the life) http://iconclass.org/48B3 portrait, self-portrait of artist portrait, autoportrait de l'artiste http://iconclass.org/61B2(ENSOR, James) historical person (ENSOR, James) personnage historique (ENSOR, James) 320003227 bloemenhoed 320003228 vilthoed 320003229 cirkelfragmenten 320001322 Ensor, James Public Domain - http://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/ https://muzee.be/collection/work/data/SM000157 320003494 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item Mu.ZEE, Kunstmuseum aan zee http://muzee.be https://resourcespace.muzee.be/iiif/3/678/manifest.json IIIF Manifest https://resourcespace.muzee.be/iiif/2/public%2F678.tif thumbnail 4ea43968cbf413ef06df1c2ac2dd1da6 https://muzee.be/collection/work/representation/SM000157 https://muzee.be/collection/work/representation/SM000157