2026-06-06T10:08:57Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:muzee.be:MZ000409 2026-05-19T19:53:03Z institution:muzee_kunstmuseum_aan_zee creator:marthe_donas creator:marthe_donas creator:donas_marthe

http://muzee.be/collection/work/data/MZ000409 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:muzee.be:MZ000409 https://www.muzee.be/collection/work/id/MZ000409 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 320000002 schilderij 320000516 schilderijen Femme se coiffant Mu.ZEE, Kunstmuseum aan zee Mu.ZEE, Art Museum by the Sea MZ000409 In depot Vandaag staat Marthe Tour Donas, een icoon van de avant-garde, geboekstaafd als pionier én eerste vrouwelijke Belgische abstracte schilder. Maar om die plek te (her)overen moest ze vele obstakels overwinnen. Ze groeide op in een rijk Franstalig bourgeoisie gezin in Antwerpen. Haar vader verzette zich tegen haar plannen om schilder te worden, maar ze volharde en volgde met tussenpozen les aan de Academie van Antwerpen. Circa 1917, ze was toen 32, trok ze naar Parijs, waar ze kennismaakte met de kunstenaar André Lhote én het kubisme. Een nieuwe wereld ging voor haar open en haar kijk op kunst zou nooit meer dezelfde zijn. Eind 1917 ontmoette ze in Nice de Oekraïense beeldhouwer Alexander Archipenko. Wat Picasso betekende voor de toenmalige schilderkunst betekende hij voor de beeldhouwkunst, met zijn Sculpto-paintings was hij een belangrijke vernieuwer. Door Archipenko nam ze, in het gezelschap van gerenomeerde avant-garde kunstenaars als Picasso, Modigliani, Mondriaan en Van Doesburg, deel aan tal van internationale tentoonstellingen, zoals in de mythische Berlijnse galerie Der Sturm. Overtuigd als ze was van de kwaliteit van haar werk, en in een door mannen gedomineerde kunstwereld, nam ze het androgyne pseudoniem 'Tour d'Onasky' aan, al snel vereenvoudigd tot 'Tour Donas'. Ziekte en geldgebrek dreven haar echter aan het einde van de zomer 1921 terug naar België waar ze Jozef Peeters, een van de leidende figuren van de Belgische avant-garde, ontmoette. Dankzij hem werd haar werk tentoongesteld op een expo die samenviel met Het Eerste Congres voor Moderne Kunst dat hij in 1922 organiseerde. Haar carrière verliep tijdens de jaren die volgden met vallen en opstaan, ze verhuisde talloze keren, werd enkele keren heel ziek en WO II gooide roet in het eten. Desondanks slaagde ze er telkens opnieuw, zo beleeft ze als het ware een tweede carrière eind jaren veertig, in om zich toe te wijden aan haar schilderkunst. Haar vroege werk werd in de jaren zestig geleidelijk herontdekt, zo ook Femme se Coiffant uit 1919. In dit werk, met de vrouwelijke figuur als een van haar favoriete thema’s, verlegt ze de grenzen van de perceptie door op meesterlijke wijze valse houtnerven in trompe-l'oeil te schilderen die doen denken aan de baanbrekende experimenten van Picasso en Braque. Marthe Tour Donas (1885 – 1967) groeide op in een Bourgeois context in Antwerpen. Haar ouders stonden weigerachtig tegenover een carrière als kunstenaar, maar Tour Donas hield vol. Ze trok ca. 1917 naar Parijs waar ze via Lhote kennis maakte met het kubisme. Donas ontmoette de Oekraïense beeldhouwer Alexander Archipenko in 1917 in een tijd dat hij een even belangrijke vernieuwer op het gebied van beeldhouwkunst was als Picasso in de schilderkunst. Overlevende schilderijen en tekeningen laten zien hoe snel Donas een dialoog aanging met Archipenko en elementen van zijn sculpto-schilderijen op een hoogst persoonlijke manier verwerkte. Het is ook dankzij de steun van Archipenko dat Donas aanwezig was met haar werk in tal van internationale tentoonstellingen. Gemakkelijk was niet allerminst, om als vrouw in te breken in een door mannen gedomineerde kubistische en abstracte kunstwereld. Overtuigd als ze was van de kwaliteit van haar werk, nam Donas het intrigerende en vooral androgyne pseudoniem 'Tour d'Onasky' aan, al snel vereenvoudigd tot 'Tour Donas'. Eind zomer 1921 keert Donas terug naar België. Haar relatie met Archipenko liet spaak. De kunstenaar vindt echter snel aansluiting bij de Belgische avant-garde. Door haar contacten met Jozef Peeters, de leider van de Antwerpse avant-garde, hingen veel van Donas' abstracte schilderijen op de belangrijke tentoonstelling die samenviel met het Tweede Internationale Congres voor Moderne Kunst, dat in januari 1922 in Antwerpen werd gehouden. Dit schilderij is een vroeg werk van Tour Donas. Het werk vertrekt nog vanuit de figuratie, maar zoekt zeer sterk de abstracte kubistische beeldtaal op. 77.5 x 33.1 cm (hxb) hoogte cm 77.5 zonder kader breedte cm 33.1 zonder kader hoogte cm 80 met kader breedte cm 35.8 met kader diepte cm 3 met kader production 320004545 https://rkd.nl/explore/artists/23662 https://www.wikidata.org/wiki/Q206524 https://viaf.org/viaf/18302925 Donas, Marthe Marthe Donas Marthe Donas Donas, Marthe 1885-10-26 1967-01-31 ca. 1918 - ca. 1919 1918 1919 olieverf op paneel © SABAM Belgium 2022 - http://rightsstatements.org/vocab/InC/1.0/ http://muzee.be/collection/work/data/MZ000409 320009086 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item Mu.ZEE, Kunstmuseum aan zee http://muzee.be https://resourcespace.muzee.be/iiif/3/3698/manifest.json IIIF Manifest https://resourcespace.muzee.be/iiif/2/public%2F3698.tif thumbnail 093fff677e58f0f1513380209c0531ca http://muzee.be/collection/work/representation/MZ000409 http://muzee.be/collection/work/representation/MZ000409