2026-05-11T00:52:20Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:mskgent.be:1918-AW 2026-05-05T18:45:00Z institution:museum_voor_schone_kunsten_gent creator:pierre_denis_plumier creator:plumier_pierre_denis period:18de_eeuw period:18me_sicle period:18th_century subject:religieuze_symboliek subject:symbolique_religieuse subject:religious_symbolism subject:heiligen subject:mannelijke_heiligen subject:saints subject:saints subject:de_monnik_en_heremiet_hironymus subject:jerome_moine_et_ermite_attributs_possibles_livre_chapeau_de_cardinal_crucifix_sablier_lion_tete_de_mort_caillou subject:the_monk_and_hermit_jerome_hieronymus_possible_attributes_book_cardinals_hat_crucifix_hour_glass_lion_skull_stone subject:man subject:sexe_masculin_homme subject:male_sex_man subject:volwassen_man subject:homme_adulte subject:adult_man subject:menselijke_schedel subject:crane_humain subject:human_skull subject:naakte_menselijke_figuur_corpo_humano_ripa subject:figure_dhomme_nu_corpo_humano_ripa subject:the_nude_human_figure_corpo_humano_ripa subject:staande_mannelijke_figuur subject:figure_debout subject:standing_figure subject:contrapposto_standbein_und_spielbein subject:contrapposto_standbein_und_spielbein subject:contrapposto_standbein_und_spielbein subject:materiaal_om_op_te_schrijven_schrijfoppervlakken subject:supports_decriture_surfaces_destinees_aux_ecritures subject:materials_to_write_on_writing_surfaces subject:papyrus_schrijfmateriaal subject:papyrus_support_decriture subject:papyrus_writing_material subject:blootvoets subject:pieds_nus subject:barefoot subject:anatomie_niet_medisch subject:anatomie_non_medicale subject:anatomy_non_medical subject:baard subject:barbe subject:beard material:eikenhout material:bois_de_chne material:oak_wood material:hout material:bois material:wood

https://mskgent.be/collection/work/data/1918-AW oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:mskgent.be:1918-AW http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object http://vocab.getty.edu/aat/300012264 eikenhout bois de chêne oak (wood) eikenhout sculpturen sculptures sculpture (visual works) De heilige Hiëronymus Saint Jérôme Saint Jerome Der heilige Hieronymus Museum voor Schone Kunsten Gent Musée des Beaux-Arts de Gand Museum of Fine Arts Ghent 1918-AW Te zien op zaal Œuvre exposée en salle Work on display Meer dan honderd jaar stond dit monumentale eikenhouten beeld van de heilige Hiëronymus op naam van kunstenaar Artus Quellinus de Jonge (1625–1700). Na vergelijkend onderzoek kwam auteur Alain Jacobs tot de vaststelling dat het eerder moet worden toegeschreven aan de van oorsprong Antwerpse kunstenaar Pierre-Denis Plumier (1688–1721), een beeldhouwer in de Zuidelijke Nederlanden uit de generatie na Quellinus die in zijn tijd evenzeer een internationale renommee genoot (Museumkrant, december 2025, p. 3-7). De toeschrijving aan Quellinus kwam van Joseph Casier (1852–1925), gemeenteraadslid in Gent, voorzitter van de stedelijke Commissie voor Monumenten, lid van de museumcommissie en penningmeester van de Vriendenvereniging, die het in 1918 aan het MSK schonk. Casier had het beeld op 3 mei 1912 tijdens de openbare veiling van de vooralsnog niet geïdentificeerde collectie ‘F.V. de C.’ in Galerie J. & A. Leroy Frères in Brussel verworven. Reeds een jaar nadien werd het tentoongesteld in de sectie Oude Kunst in Vlaanderen van de Wereldtentoonstelling in Gent, waarvan Casier directeur-generaal was. Het beeld is afgebeeld in de eerste naoorlogse (en vroegst geïllustreerde) museumgids uit 1922, waarin Casier geen twijfel over de toeschrijving aan Quellinus liet. Hoewel de Gentse sculptuur getuigt van een onmiskenbare kwaliteit van uitvoering, lijkt zij toch verstoken van de barokke spanning die de werken van Quellinus de Jonge kenmerkt. Al zoekt de beeldhouwer naar beweging door te werken met een subtiel contrapost, toch blijven de krachtig gemodelleerde en gespierde torso en ledematen in een plechtige, bijna tijdloze immobiliteit bevroren zitten. De narratieve dimensie van het werk uit zich voornamelijk via de gezichtsuitdrukking en de nadruk op de iconografische attributen van de heilige, de schedel en de rol die hij in de hand houdt. De drapering in zware plooien geeft aan het geheel dan wel een robuuste uitstraling, maar blijft ver verwijderd van de elastische soepelheid die eigen is aan de creaties van Quellinus de Jonge. Ook op technisch vlak zijn er markante verschillen met Quellinus’ aanpak, onder meer door de van hem afwijkende, vrij oppervlakkige behandeling van het haar en de baard van de heilige Hiëronymus, evenals het licht ingekerfde modelé. Al deze stijlkenmerken sluiten elke toeschrijving van het beeld aan Quellinus uit en, meer in het algemeen, aan een beeldhouwer uit de Zuidelijke Nederlanden rond het midden van de zeventiende eeuw. De ontdekking van een tekening van de heilige Hiëronymus in het Victoria & Albert Museum in Londen leidde naar de hypothese dat het beeld aan Pierre-Denis Plumier moet worden toegeschreven. De gelijkenis tussen de tekening en het Gentse beeld is onmiskenbaar, zowel wat de algemene houding van de heilige betreft – de stand van het hoofd, de benen en de armen –, als wat de overeenkomst in de plooienval van de drapering aangaat. Het grootste verschil tussen beide voorstellingen betreft het object dat de heilige in de linkerhand houdt. In de tekening draagt Hiëronymus een steen, symbool van de boetedoening van de heilige in de woestijn; in het beeld is dit attribuut vervangen door een opgerolde perkamentrol, een expliciete verwijzing naar de Vulgaat, de Latijnse vertaling van de Bijbel waaraan deze kerkvader zijn leven wijdde. De argumentatie om het Gentse beeld aan Plumier toe te schrijven, is meervoudig. Vooreerst vormt het motief van de krachtige grijsaard een terugkerend en typologisch element in zijn oeuvre, te herkennen in verschillende van zijn realisaties: de figuur van de Wetenschap in de marmeren allegorische groep De Overvloed ondersteund door de Wetenschap en de Krijgsmacht in het Egmontpaleis in Brussel; het marmeren beeld van De Schelde in het Brusselse Stadhuis; de figuur van de profeet Elia op de preekstoel van de Onze-Lieve-Vrouw-ter-Kapellekerk; alsook het marmeren beeld van De Tijd, opgesteld op het Spinola-monument in dezelfde kerk. Deze figuren stralen telkens eenzelfde opvatting van het mannelijk lichaam uit: atletisch en stevig gebouwd, gekenmerkt door een driehoekige borstkas waarvan de botstructuur en de spiermassa’s vakkundig zijn gearticuleerd. Eveneens valt er in Plumiers oeuvre een constante te onderscheiden in de behandeling van de drapering die tot brede plooien met lange, soepele en duidelijke lijnen wordt gereduceerd. Tevens wordt in het modelé van deze werken een plastische kracht met een omhullende zachtheid gecombineerd, hetgeen typerend is voor de laatbarokke beeldhouwkunst van de vroege achttiende eeuw. Daarbij vertoont de baard van de Heilige Hiëronymus een frappante gelijkenis met die van de profeet Elia op de preekstoel van de Onze-Lieve-Vrouw-ter-Kapellekerk. Nadat Plumier zich in 1713 in Brussel had gevestigd, bouwde hij er een glansrijke carrière uit. Toch aanvaardde hij de uitnodiging van William, eerste graaf van Cadogan, die hem tijdens zijn diplomatieke missie in de Nederlanden voorstelde om naar Londen te verhuizen, hetgeen Plumier in 1721 deed, vergezeld van zijn echtgenote, zijn kinderen en zijn leerling Laurent Delvaux. Het is bekend dat hij voor zijn vertrek naar Londen onder meer vier beelden voor de abdij van Grimbergen vervaardigde: Het Geloof, De Hoop, Johannes de Doper en de Heilige Hiëronymus. Na de opheffing van de abdij door de Franse autoriteiten in 1794 werden de twee heiligenbeelden aanvankelijk geplaatst ‘bovenaan de trap van de voormalige Centrale School, in het Oranje-paleis’, het huidige Paleis van Karel van Lotharingen in Brussel. In 1820 berichtte Pierre-Joseph Brunelle (1765–1848) dat het beeld van de Heilige Hiëronymus gespaard was gebleven ‘des mains des modernes briseurs d’images’ (‘uit de handen van de moderne beeldenstormers’), dankzij een kunstgreep waarbij de kerkvader in een filosoof-astronoom werd omgevormd: de schedel die de heilige vasthield werd vervangen door een globe, terwijl de boetesteen in de andere hand door een papieren rol werd vervangen om de illusie te wekken van een astronomisch instrument. Nadien werden de twee beelden overgebracht naar de collegiale kerk van Sint-Goedele – de huidige Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal – in Brussel. Na 1820 zijn er geen bronnen die het wedervaren van de sculpturen verduidelijken. Onder het Hollandse bewind onderging de collegiale kerk een grootscheepse restauratiecampagne, en werd onder meer de oprichting van een neogotisch doksaal aan de westgevel voltooid. Deze ingreep vond plaats in een ideologisch kader waarin de overheersende neoklassieke smaak de barok als te ultramontaans verwierp, als zijnde in tegenspraak met de rationalistische esthetische principes van die tijd. Wellicht was dat ook de reden om het beeld van de heilige Hiëronymus uit de kerk te verwijderen waarna het in een tot heden onbekende verzameling belandde, tot het bijna een eeuw later via de schenking van Joseph Casier in de Gentse museumverzameling belandde. Pendant plus d’un siècle, cette monumentale sculpture en chêne de saint Jérôme fut attribuée à l’artiste Artus Quellinus le Jeune (1625–1700). À la suite d’une étude comparative, l’auteur Alain Jacobs est parvenu à la conclusion qu’elle doit plutôt être attribuée au sculpteur Pierre-Denis Plumier (1688–1721), artiste d’origine anversoise actif dans les Pays-Bas méridionaux, appartenant à la génération suivant celle de Quellinus et jouissant, en son temps, d’une renommée internationale comparable (Museumkrant, décembre 2025, p. 3-7). L’attribution à Quellinus remonte à Joseph Casier (1852–1925), conseiller communal de Gand, président de la Commission communale des Monuments, membre de la commission des musées et trésorier de l’Association des Amis, qui fit don de l’œuvre au MSK en 1918. Casier avait acquis la sculpture le 3 mai 1912 lors de la vente publique de la collection alors non identifiée « F.V. de C. » à la Galerie J. & A. Leroy Frères à Bruxelles. L’année suivante, elle fut exposée dans la section de l’Art ancien en Flandre de l’Exposition universelle de Gand, dont Casier était le directeur général. La sculpture est reproduite dans le premier guide du musée de l’après-guerre – et le plus ancien illustré – paru en 1922, où Casier ne laissait subsister aucun doute quant à l’attribution à Quellinus. Si la sculpture gantoise témoigne d’une qualité d’exécution indéniable, elle semble toutefois dépourvue de la tension baroque caractéristique des œuvres de Quellinus le Jeune. Bien que le sculpteur cherche le mouvement par l’emploi d’un contrapposto subtil, le torse puissamment modelé et les membres musculeux demeurent figés dans une immobilité solennelle, presque intemporelle. La dimension narrative de l’œuvre s’exprime principalement par l’expression du visage et par l’accent mis sur les attributs iconographiques du saint : le crâne et le rouleau qu’il tient à la main. Le drapé aux plis lourds confère à l’ensemble une apparence robuste, mais reste très éloigné de la souplesse élastique propre aux créations de Quellinus le Jeune. Sur le plan technique également, des différences notables apparaissent par rapport à la manière de Quellinus, notamment dans le traitement relativement superficiel des cheveux et de la barbe de saint Jérôme, ainsi que dans le modelé légèrement incisé. L’ensemble de ces caractéristiques stylistiques exclut toute attribution à Quellinus et, plus généralement, à un sculpteur actif dans les Pays-Bas méridionaux vers le milieu du XVIIᵉ siècle. La découverte d’un dessin représentant saint Jérôme, conservé au Victoria & Albert Museum de Londres, a conduit à l’hypothèse de l’attribution à Pierre-Denis Plumier. La ressemblance entre le dessin et la sculpture gantoise est indéniable, tant dans l’attitude générale du saint – position de la tête, des jambes et des bras – que dans le traitement du drapé. La principale différence entre les deux représentations concerne l’objet tenu dans la main gauche. Dans le dessin, Jérôme tient une pierre, symbole de sa pénitence dans le désert ; dans la sculpture, cet attribut est remplacé par un parchemin roulé, référence explicite à la Vulgate, la traduction latine de la Bible à laquelle ce Père de l’Église consacra sa vie. Les arguments en faveur de l’attribution de la sculpture gantoise à Plumier sont multiples. En premier lieu, le motif du vieillard puissant constitue un élément récurrent et typologique de son œuvre, reconnaissable dans plusieurs de ses réalisations : la figure de la Science dans le groupe allégorique en marbre L’Abondance soutenue par la Science et la Force militaire au palais d’Egmont à Bruxelles ; la statue en marbre de l’Escaut à l’Hôtel de Ville de Bruxelles ; la figure du prophète Élie sur la chaire de vérité de l’église Notre-Dame de la Chapelle ; ainsi que la statue en marbre du Temps sur le monument Spinola dans cette même église. Ces figures expriment toutes une conception similaire du corps masculin : athlétique et solidement bâti, caractérisé par une poitrine triangulaire dont la structure osseuse et la musculature sont savamment articulées. On observe également dans l’œuvre de Plumier une constante dans le traitement du drapé, réduit à de larges plis aux lignes longues, souples et nettes. Le modelé associe par ailleurs une force plastique à une douceur enveloppante, caractéristique de la sculpture baroque tardive du début du XVIIIᵉ siècle. La barbe de saint Jérôme présente en outre une ressemblance frappante avec celle du prophète Élie sur la chaire de Notre-Dame de la Chapelle. Après s’être établi à Bruxelles en 1713, Plumier y développa une carrière brillante. Il accepta toutefois l’invitation de William, premier comte de Cadogan, qui, lors de sa mission diplomatique dans les Pays-Bas, lui proposa de s’installer à Londres. Plumier s’y rendit en 1721, accompagné de son épouse, de ses enfants et de son élève Laurent Delvaux. On sait qu’avant son départ pour Londres, il réalisa notamment quatre statues pour l’abbaye de Grimbergen : la Foi, l’Espérance, saint Jean-Baptiste et saint Jérôme. Après la suppression de l’abbaye par les autorités françaises en 1794, les deux statues de saints furent d’abord placées « au sommet de l’escalier de l’ancienne École centrale, dans le palais d’Orange », l’actuel palais de Charles de Lorraine à Bruxelles. En 1820, Pierre-Joseph Brunelle (1765–1848) rapporta que la statue de saint Jérôme avait été épargnée « des mains des modernes briseurs d’images », grâce à un stratagème consistant à transformer le Père de l’Église en philosophe-astronome : le crâne fut remplacé par un globe, tandis que la pierre de pénitence fut substituée par un rouleau de papier, afin de suggérer un instrument astronomique. Par la suite, les deux statues furent transférées à la collégiale Sainte-Gudule – l’actuelle cathédrale Saints-Michel-et-Gudule – à Bruxelles. Après 1820, aucune source ne permet d’éclairer davantage le destin de ces sculptures. Sous le régime hollandais, la collégiale fit l’objet d’une vaste campagne de restauration, comprenant notamment l’érection d’un jubé néogothique à la façade occidentale. Cette intervention s’inscrivait dans un contexte idéologique où le goût néoclassique dominant rejetait le baroque, jugé trop ultramontain et contraire aux principes esthétiques rationalistes de l’époque. C’est sans doute pour cette raison que la statue de saint Jérôme fut retirée de l’église et entra dans une collection aujourd’hui inconnue, avant de rejoindre, près d’un siècle plus tard, les collections muséales gantoises par le biais du don de Joseph Casier. For more than a century, this monumental oak sculpture of Saint Jerome was attributed to the artist Artus Quellinus the Younger (1625–1700). Following a comparative study, the author Alain Jacobs concluded that it should instead be attributed to Pierre-Denis Plumier (1688–1721), an Antwerp-born sculptor active in the Southern Netherlands, belonging to the generation after Quellinus and enjoying an equally international reputation in his own time (Museumkrant, December 2025, pp. 3–7). The attribution to Quellinus originated with Joseph Casier (1852–1925), a municipal councillor in Ghent, chairman of the Municipal Commission for Monuments, member of the museum committee and treasurer of the Friends’ Association, who donated the sculpture to the MSK in 1918. Casier had acquired the work on 3 May 1912 at the public auction of the then unidentified collection “F.V. de C.” at the Galerie J. & A. Leroy Frères in Brussels. As early as the following year, it was exhibited in the section Old Art in Flanders at the Ghent World Exhibition, of which Casier served as director-general. The sculpture is illustrated in the first post-war museum guide—and the earliest to be illustrated—published in 1922, in which Casier expressed no doubt as to its attribution to Quellinus. Although the Ghent sculpture testifies to an undeniable quality of execution, it nevertheless appears to lack the baroque tension characteristic of the works of Quellinus the Younger. While the sculptor seeks movement through a subtle contrapposto, the powerfully modelled, muscular torso and limbs remain frozen in a solemn, almost timeless immobility. The narrative dimension of the work is expressed primarily through the facial expression and the emphasis placed on the saint’s iconographic attributes: the skull and the scroll he holds in his hand. The drapery, arranged in heavy folds, lends the figure a robust appearance, yet remains far removed from the elastic suppleness typical of Quellinus’s creations. From a technical perspective, notable differences from Quellinus’s approach can also be observed, including the relatively superficial treatment of Saint Jerome’s hair and beard, as well as the lightly incised modelling. Taken together, these stylistic features rule out an attribution to Quellinus and, more broadly, to a sculptor active in the Southern Netherlands around the middle of the seventeenth century. The discovery of a drawing of Saint Jerome in the Victoria & Albert Museum in London led to the hypothesis that the sculpture should be attributed to Pierre-Denis Plumier. The resemblance between the drawing and the Ghent sculpture is unmistakable, both in the saint’s overall posture—the position of the head, legs and arms—and in the treatment of the drapery. The principal difference between the two representations concerns the object held in the saint’s left hand. In the drawing, Jerome holds a stone, symbolising his penitence in the desert; in the sculpture, this attribute has been replaced by a rolled parchment scroll, an explicit reference to the Vulgate, the Latin translation of the Bible to which this Church Father devoted his life. The argument for attributing the Ghent sculpture to Plumier is multifaceted. First, the motif of the powerful aged man constitutes a recurring and typological element in his oeuvre, recognisable in several of his works: the figure of Science in the marble allegorical group Abundance Supported by Science and Military Force in the Egmont Palace in Brussels; the marble statue of the River Scheldt in Brussels City Hall; the figure of the prophet Elijah on the pulpit of the Church of Our Lady of the Chapel; and the marble statue of Time on the Spinola Monument in the same church. These figures all convey a similar conception of the male body: athletic and solidly built, characterised by a triangular chest in which the skeletal structure and musculature are skilfully articulated. A consistent approach to drapery can likewise be observed in Plumier’s work, reduced to broad folds defined by long, supple and clear lines. Moreover, the modelling combines plastic strength with an enveloping softness, a hallmark of late Baroque sculpture of the early eighteenth century. The beard of Saint Jerome also bears a striking resemblance to that of the prophet Elijah on the pulpit of Our Lady of the Chapel. After settling in Brussels in 1713, Plumier developed a brilliant career there. Nevertheless, he accepted the invitation of William, first Earl of Cadogan, who, during his diplomatic mission in the Netherlands, proposed that he move to London. Plumier did so in 1721, accompanied by his wife, his children and his pupil Laurent Delvaux. It is known that before his departure for London he produced, among other works, four statues for the Abbey of Grimbergen: Faith, Hope, Saint John the Baptist and Saint Jerome. After the abbey was suppressed by the French authorities in 1794, the two statues of saints were initially placed “at the top of the staircase of the former Central School, in the Orange Palace”, today the Palace of Charles of Lorraine in Brussels. In 1820, Pierre-Joseph Brunelle (1765–1848) reported that the statue of Saint Jerome had been spared “from the hands of the modern image-breakers”, thanks to a ruse whereby the Church Father was transformed into a philosopher-astronomer: the skull he held was replaced by a globe, while the stone of penitence in the other hand was substituted with a paper scroll, creating the illusion of an astronomical instrument. The two statues were subsequently transferred to the Collegiate Church of Saint Gudula—today the Cathedral of Saints Michael and Gudula—in Brussels. After 1820, no sources clarify the later fate of the sculptures. Under Dutch rule, the collegiate church underwent an extensive restoration campaign, which included the construction of a neo-Gothic rood screen at the western façade. This intervention took place within an ideological context in which the dominant neoclassical taste rejected the Baroque as overly ultramontane and contrary to the rationalist aesthetic principles of the period. This may well explain why the statue of Saint Jerome was removed from the church and entered a collection that remains unidentified to this day, until it resurfaced nearly a century later in the Ghent museum collection through the donation of Joseph Casier. hoogte cm 186.5 geheel breedte cm 55 geheel diepte cm 40 geheel 186.5 x 55 x 40 cm production 310058342 Plumier, Pierre-Denis Pierre-Denis Plumier Plumier, Pierre-Denis 1688 1721 toegeschreven aan attribué à attributed to ca. 1720 1720 1720 310002407 18de eeuw 18ème siècle 18th century http://vocab.getty.edu/aat/300012264 eikenhout bois de chêne oak (wood) eikenhout http://vocab.getty.edu/aat/300011914 hout bois wood hout eikenhout religieuze symboliek symbolique religieuse religious symbolism heiligen https://iconclass.org/11H mannelijke heiligen saints saints https://iconclass.org/11H(JEROME) de monnik en heremiet Hiëronymus Jerome, moine et ermite, attributs possibles : livre, chapeau de cardinal, crucifix, sablier, lion, tete de mort, caillou the monk and hermit Jerome (Hieronymus); possible attributes: book, cardinal's hat, crucifix, hour-glass, lion, skull, stone https://iconclass.org/31A71 man sexe masculin; homme male sex; man https://iconclass.org/31D14 volwassen man homme adulte adult man https://iconclass.org/31A211 (menselijke) schedel crane (humain) (human) skull https://iconclass.org/31A (naakte) menselijke figuur; ‘Corpo humano’ (Ripa) figure d'homme (nu); 'Corpo humano' (Ripa) the (nude) human figure; 'Corpo humano' (Ripa) https://iconclass.org/31A231 staande mannelijke figuur figure debout standing figure https://iconclass.org/31A2311 ‘contrapposto’, ‘Standbein und Spielbein’ 'contrapposto', 'Standbein und Spielbein' 'contrapposto', 'Standbein und Spielbein' https://iconclass.org/49L64 materiaal om op te schrijven, schrijfoppervlakken supports d'ecriture, surfaces destinees aux ecritures materials to write on, writing surfaces https://iconclass.org/49L642 papyrus (schrijfmateriaal) papyrus ~ support d'ecriture papyrus (writing material) https://iconclass.org/41D2339 blootvoets pieds nus barefoot https://iconclass.org/31A2 anatomie (niet medisch) anatomie (non medicale) anatomy (non-medical) https://iconclass.org/31A534 baard barbe beard Public Domain https://mskgent.be/collection/work/data/1918-AW 310003622 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item Museum voor Schone Kunsten Gent http://mskgent.be https://imagehub.mskgent.be/iiif/3/773/manifest.json IIIF Manifest https://imagehub.mskgent.be/iiif/2/public%2F773.tif thumbnail eb7e472905b3b3fe1cbfef98c38827ad https://mskgent.be/collection/work/representation/1918-AW https://mskgent.be/collection/work/representation/1918-AW