2026-06-28T21:50:30Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:zsli5t 2026-05-05T22:40:33Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:antonie_van_steenwinckel creator:steenwinckel_antonie_van period:17de_eeuw period:17_jahrhundert period:17me_sicle period:17th_century period:17 period:siglo_xvii period:xvii_secolo period:xvii_ subject:portretten subject:portretten subject:persoon_personen_zittend_tussen_voorwerpen_die_een_vanitas_stilleven_vormen subject:persons_sitting_among_objects_forming_a_vanitas_still_life subject:schedel_als_vanitas_symbool subject:skull_as_symbol_of_vanitas subject:zandloper subject:hourglass subject:menselijke_schedel subject:human_skull subject:spiegel subject:mirror subject:weerspiegeling_in_een_spiegel subject:reflection_in_a_mirror subject:baard subject:beard subject:snor subject:moustache subject:jeugd_jongeman_adolescent subject:youth_young_man_adolescent subject:volwassen_man subject:adult_man subject:doodshoofd_schedel_symbool_van_de_dood subject:deaths_head_skull_symbol_of_death subject:tafel subject:table subject:jas subject:coat subject:hoofddeksel_hoed_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_hat_textile_fabrics_used_for_clothes subject:halskleding_kraag_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:neck_gear_collar_textile_fabrics_used_for_clothes subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_hemd subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_shirt subject:accessoires_kleding subject:accessories_clothing subject:kant subject:lace subject:artiest_in_niet_werksituatie subject:artist_in_non_work_situation subject:portret_zelfportret_van_kunstenaar subject:portrait_self_portrait_of_artist subject:schilder_in_niet_werksituatie subject:painter_in_non_work_situation subject:portret_zelfportret_van_schilder subject:portrait_self_portrait_of_painter subject:boek subject:book material:doekdrager technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/zsli5t oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:zsli5t http://kmska.be/collection/work/id/zsli5t http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Vanitasportret van de schilder Portrait de vanité du peintre Vanitas Portrait of the Painter Vanitasporträt des Künstlers Retrato vanidoso del pintor Ritratto del pittore con Vanitas 画家的虚荣肖像 Портрет художника в жанре ванитас 6027 36887 16725 36863 62316 62023 62166 62457 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 5025 In depot / in bruikleen In depot / on loan Een spiegel reflecteert het vermoedelijke zelfportret van schilder Antonie van Steenwinckel. De gedistingeerde man kijkt naar de toeschouwer. Kenmerkend voor zijn gezicht zijn de hangende oogleden, een brede, vooruitstekende neus en een goed gecoiffeerde snor en baard. Hij gaat gekleed in een donkergrijze mantel en een hoge kraag met wit kant. Op zijn blonde lokken prijkt een grote hoed met een hoge rand. Een zandloper, twee boeken en een schedel liggen uitgestald op de houten tafel met een openstaande lege lade. De voorwerpen worden weerkaatst in de zwart omlijste spiegel die een jongeman aan weerszijden vasthoudt. Ook hij kijkt de toeschouwer aan. Het schilderij combineert een zelfportret met een vanitas-voorstelling. Beide verwijzen ze naar de vergankelijkheid van het leven. Van Steenwinckel laat geen twijfel bestaan over de betrekkelijkheid van zijn spiegelbeeld. Hij toont zich tevreden en welbewust. Maar de zandloper, de boeken en de schedel op de voorgrond herinneren ons en de kunstenaar eraan dat de tijd, het leven en de roem die mensen tijdens het leven verwerven niet blijven duren. De Deens-Latijnse inscriptie Steenwinkel og hústrú / Ipse pinxit in de linkerbovenhoek werd over het craquelé geschilderd, vermoedelijk pas na de dood van de kunstenaar. Ze vermeldt dat Van Steenwinckel zichzelf samen met zijn vrouw zou hebben afgebeeld, maar de forse vingers om de spiegellijst lijken eerder van een mannenhand te zijn en ook het gezicht met het korte kapsel oogt jongensachtig. Gaat het om een jongeman, mogelijk een assistent van de schilder? Of kijken we wellicht naar een jongere versie van Van Steenwinckel zelf? Als hij zich hier inderdaad heeft afgebeeld als jongeman die een spiegelbeeld van zichzelf op latere leeftijd toont, versterkt dit de vanitas-gedachte. De schilder blikt terug op zijn jeugd, toont het heden én verwijst door de vergankelijkheidssymbolen ook naar de onvermijdelijke dood. Tegelijkertijd wordt bewezen dat de schilderkunst de tijd kan overwinnen: door zichzelf te portretteren heeft Van Steenwinckel de tijd doen stilstaan en zijn beeltenis voor het nageslacht bewaard. Door de opbouw van de voorstelling in achter elkaar gelegen plans roept Van Steenwinckel interessante vragen op over werkelijkheid en illusie in de schilderkunst. De geopende lade en de boeken die over de tafelrand heen reiken, wekken op het eerste gezicht de indruk dat het om een echte tafel met tastbare voorwerpen gaat, een zogenaamde trompe-l’oeil. Daarachter bevindt zich het platte vlak van de spiegel. In plaats van ons eigen spiegelbeeld zien we echter het gezicht van de schilder. Hierdoor neemt hij in het schilderij dus onze plaats in, terwijl wij in de werkelijkheid op zíjn plek staan. Dit effect wordt nog versterkt doordat Van Steenwinckel geen attributen bij zich heeft waarmee hij aan het werk lijkt te zijn, zoals in zelfportretten van schilders vaak het geval is. Het derde plan wordt gevormd door de achterste figuur, die zowel de schilder als de toeschouwer in letterlijke en figuurlijke zin een spiegel voorhoudt. De voorstelling is krap ingekaderd. Het doek moet oorspronkelijk groter zijn geweest, maar is aan de vier zijden iets ingekort. Op een 18de-eeuwse kopie (Det Nationalhistorisk Museum, Frederiksborg Slot, Hillerød, inv.nr. A903) worden de spiegel en de figuur achter de tafel niet afgesneden door de beeldrand. Antonie van Steenwinckel was een telg uit een Vlaams kunstenaarsgeslacht dat in de 16de en 17de eeuw een belangrijke rol speelde in de artistieke activiteiten aan het Deense hof; in 1681 werd hij er benoemd tot hofschilder. Van Steenwinckel schilderde voornamelijk historiestukken en portretten die, zoals ook dit werk, worden gekenmerkt door sterke licht- en donkeraccenten. Un miroir reflète ce qu’on pense être un autoportrait du peintre Antonie van Steenwinckel. L’homme distingué dans le miroir regarde le spectateur. Ses traits dominants sont des paupières tombantes, un nez large et protubérant et une moustache et une barbe bien brossées. Il porte un manteau gris foncé et un col haut à dentelle. Des boucles blondes s’échappent de son grand chapeau à larges bords. Un sablier, deux livres et un crâne sont posés sur la table en bois au tiroir vide ouvert. Les objets se reflètent dans un miroir à cadre noir tenu par un jeune homme. Lui aussi regarde le spectateur. Le tableau combine un autoportrait avec une vanité. Les deux éléments évoquent le caractère éphémère de la vie. Van Steenwinckel ne laisse planer aucun doute sur la relativité de son image dans le miroir. Il se montre satisfait et sûr de lui, mais le sablier, les livres et le crâne au premier plan nous rappellent que le temps, le rang et la célébrité sont de courte durée. L’inscription en danois et en latin Steenwinkel og hústrú / Ipse pinxit dans le coin supérieur gauche a été peinte par-dessus le craquelé, probablement après la mort de l’artiste. Elle indique que Van Steenwinckel voulait se représenter avec son épouse, mais les gros doigts qui tiennent le miroir semblent plutôt appartenir à une main masculine et la coupe courte trahit un jeune homme. S’agit-il d’un assistant du peintre ? Ou regardons-nous une version plus jeune de Van Steenwinckel ? Ce serait tout à fait en phase avec une vanité. Le peintre se retourne sur sa jeunesse, montre le présent et évoque l’inévitabilité de la mort avec ses symboles d’impermanence. Il signifie en même temps que la peinture sublime la mort : en faisant son autoportrait, Van Steenwinckel arrête le cours du temps et laisse son image à la postérité. Avec la construction en plans successifs de ce tableau, Van Steenwinckel soulève des questions intéressantes sur la réalité et l’illusion de la peinture. Le tiroir ouvert et les livres donnent à la table et aux objets une palpabilité à la manière d’un trompe-l’œil. Derrière ces accessoires, un miroir nous montre non pas notre propre image, mais le visage du peintre, qui prend donc notre place, tandis que nous sommes positionnés à la sienne. Cet effet est encore renforcé par le fait que Van Steenwinckel n’est accompagné d’aucun attribut alors qu’il est en train de peindre, comme c’est souvent le cas sur les autoportraits d’artistes. Le troisième plan est celui du personnage qui tend littéralement un miroir au peintre comme au spectateur. Le tableau a un cadre très serré. La toile devait être plus grande à l’origine et a été réduite sur les quatre côtés. Sur une copie du 18e siècle (Det Nationalhistorisk Museum, Frederiksborg Slot, Hillerød, n° d’inv. A903), le miroir et le personnage derrière la table ne sont pas coupés par le bord du cadre. Antonie van Steenwinckel descend d’une famille d’artistes flamands qui joue un rôle important à la Cour du Danemark aux 16e et 17e siècles. Lui-même est nommé peintre à la Cour en en 1681. Van Steenwinckel peint essentiellement des tableaux historiques et des portraits qui, comme cette toile, se caractérisent par de forts contrastes d’ombre et de lumière. A mirror reflects what is probably the self-portrait of the painter Antonie van Steenwinckel. He is a distinguished man and is looking out at the viewer. His distinctive features are drooping eyelids, a wide, protruding nose and a neatly trimmed moustache and beard. He is wearing a dark grey cloak and a high collar with white lace. On his blond locks he has a large hat with a high brim. An hourglass, two books and a skull are displayed on a wooden table with an open, empty drawer. The objects are reflected in the black-framed mirror that a young man is holding up by the sides. He, too, is looking at the viewer. This painting combines a self-portrait with a vanitas scene, both of which allude to the brevity of life. Van Steenwinckel leaves no doubt about the relativity of his mirror image. He shows himself to be content and self-assured. But the hourglass, book and skull in the foreground remind us and the artist that the time, life and fame that people can enjoy on earth do not last forever. The Danish-Latin inscriptions Steenwinkel og hústrú / Ipse pinxit in the top left corner were painted over the craquelure, probably only after the artist’s death. They state that Van Steenwinckel had painted himself with his wife, but the large fingers around the frame of the mirror appear to be a man’s and not a woman’s, and the face with the short haircut look like that of a youth. Is this a young man, possibly a painter’s assistant? Or maybe we are looking at a younger version of Van Steenwinckel himself. If he did indeed paint himself as a young man holding up a mirror image of himself at a later age, then that would reinforce the idea of a vanitas. The painter is looking back on his youth, is displaying the present while referring to the inevitability of death through the symbols of transience. At the same time, though, it proves that painting can overcome time, because by portraying himself Van Steenwinckel is making time stand still and preserving his likeness for posterity. By structuring the scene in planes receding into depth Van Steenwinckel is raising interesting questions about reality and illusion in art. At first sight the open drawer and the books extending over the front of the table create the impression that this is a real table with tangible objects, a so-called trompe-l’oeil. Beyond it there is the flat surface of the mirror, but instead of seeing ourselves we are seeing the painter’s face. So he is standing in for us, while we in reality are on his spot. That effect is reinforced by the fact that Van Steenwinckel does not have any attributes signalling that he is at work, as is so often the case with self-portraits of painters. The third level is formed by the figure at the back, who is both literally and figuratively holding up a mirror to the painter as well as to us. The scene is tightly framed. The canvas must originally have been larger but has been trimmed on all sides. In an 18th-century copy in Det Nationalhistorisk Museum, Frederiksborg Slot, Hillerød, inv. no. A903, the mirror and the figure behind the table are not cut off by the edges of the picture. Antonie van Steenwinckel came from a family of Flemish artists that played an important role in the artistic activity of the Danish court in the 16th and 17th centuries. He himself was appointed court painter in 1681. Van Steenwinckel mainly painted history scenes and portraits which have strong contrasts of light and dark passages, as they do in this work. 85 × 64 cm Hoogte Centimeters 85 Dagmaat 85 × 64 cm Breedte Centimeters 64 Dagmaat 86,2 × 67,3 × 1,1 cm Hoogte Centimeters 86.2 Volledig 86,2 × 67,3 × 1,1 cm Breedte Centimeters 67.3 Volledig 86,2 × 67,3 × 1,1 cm Diepte Centimeters 1.1 Volledig 103,6 × 85 × 7 cm Hoogte Centimeters 103.6 Inclusief lijst 103,6 × 85 × 7 cm Breedte Centimeters 85 Inclusief lijst 103,6 × 85 × 7 cm Diepte Centimeters 7 Inclusief lijst 103,6 × 85 × 7 cm Gewicht Kilograms 0 Inclusief lijst production 2713 Antonie van Steenwinckel Antonie van Steenwinckel Steenwinckel, Antonie van 1688-10-29 schilder painter peintre (1678-1685) 1678 1685 17de eeuw 17. Jahrhundert 17ème siècle 17th century 17世纪 siglo XVII XVII secolo XVII век 228988 doek[drager] 229291 geschilderd olieverf op doek huile sur toile oil on canvas Öl auf Leinwand óleo sobre lienzo olio su tela холст, масло 布面油画 234196 Portretten portretten http://iconclass.org/11R61 persoon (personen) zittend tussen voorwerpen die een 'Vanitas'-stilleven vormen person(s) sitting among objects forming a 'Vanitas' still life http://iconclass.org/11R71 schedel als 'Vanitas'-symbool skull as symbol of 'Vanitas' http://iconclass.org/23U22 zandloper hourglass http://iconclass.org/31A211 (menselijke) schedel (human) skull http://iconclass.org/31A511 spiegel mirror http://iconclass.org/31A51111 weerspiegeling (in een spiegel) reflection (in a mirror) http://iconclass.org/31A534 baard beard http://iconclass.org/31A5341 snor moustache http://iconclass.org/31D12 jeugd, jongeman, adolescent youth, young man, adolescent http://iconclass.org/31D14 volwassen man adult man http://iconclass.org/31F11 doodshoofd, schedel (symbool van de Dood) death's head, skull (symbol of Death) http://iconclass.org/41A711 tafel table http://iconclass.org/41D2121 jas coat http://iconclass.org/41D221(HAT)(+41) hoofddeksel: hoed (+ textiel gebruikt voor kleding) head-gear: hat (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D222(COLLAR)(+41) halskleding: kraag (+ textiel gebruikt voor kleding) neck-gear: collar (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D223(SHIRT) kleding voor het bovenlichaam (HEMD) clothing for the upper part of the body (SHIRT) http://iconclass.org/41D26 accessoires (~ kleding) accessories (~ clothing) http://iconclass.org/41D2652 kant lace http://iconclass.org/48B2 artiest in niet-werksituatie artist in non-work situation http://iconclass.org/48B3 portret, zelfportret van kunstenaar portrait, self-portrait of artist http://iconclass.org/48C512 schilder in niet-werksituatie painter in non-work situation http://iconclass.org/48C513 portret, zelfportret van schilder portrait, self-portrait of painter http://iconclass.org/49M32 boek book https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.6001 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/zsli5t 5707 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/8007/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@8007.tif thumbnail 2ce7b5e7c580bd8e8cf3b962e2c6d7ac http://kmska.be/collection/work/representation/zsli5t http://kmska.be/collection/work/representation/zsli5t