2026-04-17T19:52:26Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:x19478 2026-02-05T23:33:07Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:marthe_donas creator:marthe_donas creator:donas_marthe period:20ste_eeuw period:20_jahrhundert period:20me_sicle period:20th_century period:20 period:siglo_xx period:xx_secolo period:xx_ subject:stillevens subject:stillevens subject:tafel subject:table subject:bedekking_voor_tafel_enz subject:cover_for_table_etc subject:recipint_van_keramiek_kruik_kan_pot_vaas subject:container_of_ceramics_jar_jug_pot_vase subject:recipint_van_glas_fles_pot_vaas subject:container_of_glass_bottle_jar_vase subject:elektrische_lamp subject:electric_lamp subject:stilleven_van_diverse_voorwerpen subject:still_life_of_miscellaneous_objects material:doekdrager technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/x19478 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:x19478 http://kmska.be/collection/work/id/x19478 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Stilleven Nature morte Still Life Stillleben Naturaleza muerta Natura morta 静物 Натюрморт 5114 18986 18987 18988 36134 62077 62234 62526 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 2948 In depot / in bruikleen In depot / on loan In een notitieboekje omschreef Marthe Donas dit werk als het eerste schilderij dat ze maakte in een kubistische stijl. Het is een oefening in het ‘visueel rijmen’ van vormen en lijnen – een stokpaardje van haar eerste belangrijke leermeester André Lhote – waarbij alle afzonderlijke beeldelementen een plastische weerklank krijgen. De typische meervoudige perspectieven en overlappende volumes en vormen werden door kubisten ná Picasso en Braque uitgebouwd met frisse kleuren en aandacht voor de universele wetten van evenwicht, zoals symmetrie er een is. De gevoeligheid voor vlakkenconstructies en heldere kleuren had Donas al vóór haar Parijse schilderlessen aangescherpt in Dublin, waar zij een opleiding volgde in het maken van glasramen. De stillevens van Donas worden ook gekenmerkt door de rondingen, die de composities zowel elegantie als kracht verlenen. Ze tonen de sculpturale invloeden van haar twee belangrijkste leermeesters: de al genoemde Lhote en later Alexander Archipenko, haar ‘(…) vriend, naar ’t schijnt’, zo schreef Mondriaan in 1919 aan Theo van Doesburg na een bezoek aan haar atelier. Door haar vriendschappelijke contacten met deze leidende figuren van De Stijl begon Donas haar composities aan het begin van de jaren 1920 uit te puren tot geometrische structuren en kleurvlakken, zonder de band met de realiteit definitief te verbreken. Zij stelde in dat verband de vraag aan Van Doesburg: ‘Wat zullen we daarna doen?’ Daarom bleef ze voor verschillende van haar meer abstracte doeken lang opteren voor de titel ‘stilleven’. Tussen 1919 en 1922 kon Marthe Donas als lid van de gerenommeerde kubistische kunstenaarskring La Section d’Or, onder leiding van Archipenko, werk tentoonstellen in de meest prestigieuze hoofdsteden van de internationale avant-garde: Londen, Genève, Parijs, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Berlijn, Rome. Ook in Brussel participeerde ze aan de Section d’or-tentoonstelling bij Sélection. Toch wist in haar eigen land haast niemand wie zij was, en al helemaal niet dat ze een vrouw was. Haar werk werd getoond en gepubliceerd onder de pseudoniemen Tour Donas of Tour D’Onasky, omdat zij naar eigen zeggen volgens collega’s ‘(…) te veel artiest was om een vrouwelijke naam te behouden’. Michel Seuphor, de uitgever-schrijver van het Antwerpse avant-gardetijdschrift Het Overzicht, veronderstelde dat het weer een door ‘van Doesburg uitgevonden naam was, zoals I.K. Bonset en Aldo Camini’. Die twee laatste namen gebruikte Van Doesburg als pseudoniem. Paul Van Ostaijen was verbolgen over het feit dat Herwarth Walden van de Duitse galerie Der Sturm ‘Antwerpen’ had vermeld bij de naam ‘d’Onaski = Polen!’ In 1922 volgde een representatief overzicht van haar werken in Antwerpen, op het Tweede Congres voor Moderne Kunst, georganiseerd door Jozef Peeters. Toen gebruikte Marthe Donas voor het eerst de titel Abstracte compositie voor sommige van haar schilderijen. Dans un carnet de notes, Marthe Donas décrit cette œuvre comme le premier tableau qu’elle a réalisé dans un style cubiste. C’est un exercice de ‘mise en rimes visuelles’ des formes et des lignes, un cheval de bataille de son premier grand maître André Lhote pour qui tous les éléments visuels produisent individuellement un son plastique. Les multiples perspectives et les volumes et formes superposés sont typiquement élaborés par les cubistes après Picasso et Braque avec des couleurs vives et un souci des lois universelles de l’équilibre comme la symétrie. Donas a développé cette sensibilité pour les constructions de surfaces et les couleurs claires à Dublin où elle suivait une formation dans les vitraux, avant même de se former à la peinture à Paris. Les natures mortes de Donas se caractérisent donc par des rondeurs qui donnent à ses compositions autant d’élégance que de puissance. Elles révèlent les influences sculpturales de ses deux grands maîtres à penser l’art : le déjà nommé Lhote et, plus tard, Alexander Archipenko, son "(…) ami, paraît-il", écrit Mondrian en 1919 à Theo van Doesburg après une visite dans son atelier. Ses contacts amicaux avec des figures dominantes de De Stijl amènent Donas au début des années 1920 à épurer ses compositions en structures géométriques et surfaces de couleur, sans pour autant rompre totalement le lien avec la réalité. Elle pose à cet égard la question en ces termes à van Doesburg : ‘Que ferons-nous après ?’. C’est pourquoi elle intitulera ‘natures mortes’ ses toiles plus abstraites. En sa qualité de membre du célèbre cercle cubiste La Section d’Or dirigé par Archipenko, Marthe Donas peut exposer entre 1919 et 1922 dans les plus prestigieuses capitales de l’avant-garde internationale : Londres, Genève, Paris, Amsterdam, Rotterdam, La Haye, Berlin, Rome. Elle participe aussi à Bruxelles à l’exposition Sélection dans la Section d’Or. Et pourtant personne ne la connaît dans son propre pays, et sait encore moins qu’il s’agit d’une femme artiste. Ses œuvres sont montrées et publiées sous le pseudonyme Tour Donas ou Tour D’Onasky, parce que selon ses collègues " (…) était trop artiste pour conserver un nom de femme". Michel Seuphor, l’écrivain et éditeur de la revue d’avant-garde anversoise Het Overzicht, suppose qu’il s’agit à nouveau d’un nom inventé par van Doesburg, comme I.K. Bonset et Aldo Camini’. Ces deux noms sont en effet des alias de van Doesburg. Paul van Ostaijen est exaspéré par le fait que Herwarth Walden de la galerie allemande Der Sturm a mentionné ‘Anvers’ après du nom ‘d’Onaski = Polen!’ Une rétrospective de ses œuvres est montée en 1922 à Anvers, à l’occasion du Deuxième Congrès de l’Art Moderne organisé par Jozef Peeters. C’est alors que Marthe Donas utilise pour la première fois le titre Composition abstraite pour certaines de ses toiles. Marthe Donas recorded in a notebook that this was her first painting in a Cubist style. It was an exercise in the ‘visual rhyming’ of forms and lines, a hobbyhorse of her first important teacher, André Lhotse, in which all the individual pictorial elements are given a plastic echo. The typical multiple perspectives and overlapping volumes and forms were expanded by Cubists after Picasso and Braque with fresh colours and attention to the universal laws of equilibrium, of which symmetry is one. Even before taking painting lessons in Paris Donas had sharpened her sensitivity to planar constructions and bright colours in Dublin, where she trained to make stained-glass windows. Donas’s still lifes are often characterised by curvatures, which give the composition both elegance and force. They display the sculptural influences of her two most important teachers, Lhotse and later Alexander Archipenko, her ‘friend, it seems’, as Mondrian said to Theo van Doesburg in 1919 after a visit to her studio. It was through her friendship with these leading figures of De Stijl that Donas began to refine her compositions in the early 1920s into geometrical structures and colour planes, without definitively breaking the link with reality. It was in that context that she asked Van Doesburg: ‘What shall we do after that?’ That is why for a long time she preferred the title ‘still life’ for several of her more abstract canvases. As a member of the renowned Cubist artists’ circle La Section d’Or under the leadership of Archipenko, Marthe Donas was able to exhibit in the most prestigious capitals of the international avant-garde between 1919 and 1922: London, Geneva, Paris, Amsterdam, Rotterdam, The Hague, Berlin and Rome. In Brussels, too, she participated in the Section d’Or exhibition at the Selection gallery. Yet almost no one knew who she was in her native country, let alone that she was a woman. Her work was exhibited and published under the pseudonyms Tour Donas or Tour D’Onasky, because according to colleagues she said that she was ‘too much of an artist to keep a woman’s name’. Michel Seuphor, the publisher and writer of the Antwerp avant-garde journal Het Overzicht, assumed that this was yet another ‘of Van Doesburg’s invented names, like I.K. Bonset and Aldo Camini’, which Van Doesburg used as pseudonyms. Paul Van Ostaijen was furious at the fact that Herwarth Walden of the German Der Sturm gallery had mentioned ‘Antwerp’ in connection with ‘d’Onaski = Polen!’ In 1922 there was a representative show of her work in Antwerp at the Second Congress for Modern Art organised by Jozef Peeters. That was when Marthe Donas first used the title Abstract composition for some of her paintings. 34,5 × 53 cm Hoogte Centimeters 34.5 Dagmaat 34,5 × 53 cm Breedte Centimeters 53 Dagmaat 36,8 × 54,4 × 2,8 cm Hoogte Centimeters 36.8 Inclusief lijst 36,8 × 54,4 × 2,8 cm Breedte Centimeters 54.4 Inclusief lijst 36,8 × 54,4 × 2,8 cm Diepte Centimeters 2.8 Inclusief lijst production 920 https://viaf.org/viaf/18302925 https://rkd.nl/explore/artists/23662 https://www.wikidata.org/wiki/Q206524 Marthe Donas Marthe Donas Marthe Donas Donas, Marthe 1885-10-26 1967-01-31 schilder painter peintre 1917 1917 1917 20ste eeuw 20. Jahrhundert 20ème siècle 20th century 20世纪 siglo XX XX secolo XX век 228988 doek[drager] 229291 geschilderd olieverf op doek huile sur toile oil on canvas Öl auf Leinwand óleo sobre lienzo olio su tela холст, масло 布面油画 234198 Stillevens stillevens http://iconclass.org/41A711 tafel table http://iconclass.org/41A713 bedekking voor tafel, enz. cover for table, etc. http://iconclass.org/41A773 recipiënt van keramiek: kruik, kan, pot, vaas container of ceramics: jar, jug, pot, vase http://iconclass.org/41A774 recipiënt van glas: fles, pot, vaas container of glass: bottle, jar, vase http://iconclass.org/41B37 elektrische lamp electric lamp http://iconclass.org/41E stilleven van diverse voorwerpen still life of miscellaneous objects https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.1312 © Marthe Donas Foundation, Gent http://kmska.be/collection/work/data/x19478 4824 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/5271/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@5271.tif thumbnail 92b0389bef5116e1a56b99239207fe23 http://kmska.be/collection/work/representation/x19478 http://kmska.be/collection/work/representation/x19478