2026-04-10T03:09:55Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:wbm105 2026-03-06T03:54:18Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:james_ensor creator:james_ensor creator:ensor_james period:19de_eeuw period:19_jahrhundert period:19me_sicle period:19th_century period:19 period:siglo_xix period:xix_secolo period:xix_ subject:fantastische_kunst subject:fantastische_kunst subject:bloemen subject:flowers subject:snijbloemen_ruikertje_bos_bloemen subject:cut_flowers_nosegay_bunch_of_flowers subject:wolken subject:clouds subject:menselijk_skelet subject:human_skeleton subject:staande_figuur subject:standing_figure subject:staande_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:standing_figure_aa_female_human_figure subject:wijsvinger_naar_voren_wijzend_aanwijzend subject:index_finger_forwards_pointing_indicating subject:volwassen_man subject:adult_man subject:volwassen_vrouw subject:adult_woman subject:oorspronkelijke_volkeren_van_noord_amerika subject:red_indians_american_indians subject:jas subject:coat subject:hoofddeksel_hoed_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_hat_textile_fabrics_used_for_clothes subject:hoofddeksel_hoge_hoed_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_top_hat_textile_fabrics_used_for_clothes subject:hoofddeksel_strohoed_andere_voor_kleding_gebruikte_materialen subject:head_gear_straw_hat_other_materials_used_for_clothes subject:halskleding_sjaal_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:neck_gear_clothing_scarf_textile_fabrics_used_for_clothes subject:accessoires_kleding subject:accessories_clothing subject:corsage subject:corsage subject:masker subject:mask subject:carnaval_vastenavond_niet_liturgisch_feest subject:carnival_shrovetide_non_liturgical_celebration subject:types_in_commedia_dellarte_pierrot subject:types_in_commedia_dellarte_pierrot material:doekdrager technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/wbm105 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:wbm105 http://kmska.be/collection/work/id/wbm105 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture De intrige L' Intrigue The Intrigue Die Intrige La intriga L'intrigo 阴谋 Интрига Intrika 2667 19855 19856 19857 62337 27882 62194 62479 27633 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 1856 Te zien op zaal Currently on display Libby Tannenbaum, die in 1942 in New York promoveerde met James Ensor, an Iconographic Study, was de eerste die de personages in Ensors kunst systematisch verbond met de leefwereld en biografie van de kunstenaar. Tal van auteurs hebben in haar voetsporen beweerd dat De intrige zinspeelt op het mislukte huwelijk van Mitche, Ensors jongere zus. Zij huwde op 31 augustus 1891 met de Chinees-Engelse handelaar in Chinese objecten Alfred Taen Hee Tseu. Hij woonde in Berlijn en had Mitche pas in maart 1891 ontmoet. Onmiddellijk na de huwelijksplechtigheid vertrok het koppel naar Berlijn. Vanuit haar nieuwe woonplaats liet Mitche geregeld weten hoe welvarend en gelukkig zij wel was. Ze had een miskraam, maar toen zij met haar man in de zomer van 1892 haar familie bezocht in Oostende, zag ze er volgens haar broer ‘zeer gelukkig uit en zeer dik’. Op 26 maart 1893 werd Alexandrine, het dochtertje van Mitche en Alfred Taen Hee Tseu, geboren. Enkele weken later vroeg Mitche haar broer om voor juridische bijstand te zorgen, omdat zij haar man zou verlaten. Even later woonden Mitche en haar dochter weer in Oostende. Is De intrige een versluierde voorstelling van haar mislukte huwelijk? Het schilderij is ‘1890’ gedateerd en aan die datering wordt niet getwijfeld. Ensor exposeerde het werk bovendien in februari 1892. Er is geen reden om te veronderstellen dat hij al in 1890 wist dat zijn zus een jaar later een man zou ontmoeten met wie ze zou trouwen en die ze na de geboorte van hun dochter – en na de tentoonstelling van De intrige bij Les XX – zou verlaten. Heeft Ensor in De intrige een gezelschap uitgebeeld dat carnaval viert? Of een huwelijksstoet? In de wereld van het carnaval in sommige Belgische steden was en is een ‘intrige’ een moment van vrijmoedige laster, met ‘verwijten’ als: ‘Jij bent een schuinsmarcheerder, een seksueel roofdier, een impotente slapjanus,’ en ga zo maar door. De man die wegduikt in zijn jas is hoe dan ook de gebeten hond en wordt omringd door vrouwen die hem voorstellen, met de vinger wijzen of met een grimlach bespotten. In een brief aan kunstcriticus Pol De Mont omschrijft Ensor zichzelf overigens als een ‘kunstenaar die ongetwijfeld niet van de vrouw houdt want in zijn composities mishandelt hij haar altijd’. Maar niet iedereen is de man vijandig gezind. Sommige deelnemers wentelen zich behaaglijk in hun eigen dwaasheid. In de voorstelling ligt de focus op de zwaar overdreven gelaatsuitdrukkingen van de maskers – enkele worden meer dan een keer gebruikt – en op de handgebaren. Composities met een min of meer dynamische groep van personages ten halven lijve ontmoeten we in de schilderkunst van de 19de eeuw zelden of nooit. Ensor heeft dit schema voor het eerst gebruikt in de ets De zilverling van Caesar (1889). Voor de compositie van deze prent én De intrige werd hij geïnspireerd door een reproductie van Rubens’ Christus en de overspelige vrouw (ca. 1615, destijds in een Londense privéverzameling en sedert 1899 in KMSKB, Brussel). Omdat Ensor zijn irreële maskerfantasieën doorgaans realiseerde aan de hand van een enscenering van echte carnavalsmaskers, kleding en accessoires kwam deze vorm hem uiteraard goed van pas. Hij zal hem meermaals gebruiken voor gelijkaardige maskertaferelen. Behalve de algemene vorm vertoont in die taferelen ook het spel van gelaatsuitdrukkingen en handgebaren opvallende gelijkenissen. Misschien werd Ensor niet alleen door de vorm geïnspireerd maar ook door het thema: het overspel wordt aangeklaagd door een gezelschap van hardvochtige huichelaars. De intrige is een van Ensors meest gereproduceerde werken. Het beantwoordt treffend aan zijn motivatie voor het schilderen van irreële maskerades: ‘Opgejaagd door navolgers heb ik mij teruggetrokken in het eenzame land van spotternije waar het masker heerst vol geweld, licht en schittering. Het masker zegt me: frisse tonen, een weelderig decor, brede onverwachte gebaren, felle uitdrukking, verrukkelijke turbulentie.’ Satirical masks This is one of the best known and most reproduced works by the mask painter James Ensor. It belongs to the many ambiguous ‘masquerades’ that appear in his work from 1888 onwards. The object of derision here is the man in the middle with the top hat, who is shrinking into his coat. He is surrounded by women who are gesturing and pointing at him or grinning mockingly. Is the target of this motley crew’s scorn some kind of philanderer? Or, on the contrary, a pathetic cuckold? Is he under some woman’s thumb? Perhaps Ensor is simply depicting a group of carnival-goers? Or could this be a wedding procession – a source of ribaldry in lots of cultures? The exaggerated facial expressions as well as the colourful costumes and headgear with which they are associated led Ensor to adopt sardonic carnival masks as a key motif in his work. As he himself once said, ‘To me the mask means freshness of tone, acute expression, sumptuous decor, great unexpected gestures, exquisite turbulence.’ When creating a work such as this, he often staged scenes with real masks, costumes and accessories. The Intrigue is composed with a dynamic group of characters shown half-length and linked by their poses and gestures. While this is highly unusual for nineteenth-century painting, we do find it, for instance, in the work of one of Ensor’s illustrious predecessors, namely Rubens. 89,5 × 149 cm Hoogte Centimeters 89.5 Dagmaat 89,5 × 149 cm Breedte Centimeters 149 Dagmaat 89,5 × 149 cm Gewicht Kilograms 0 Dagmaat 91,6 × 150 cm Hoogte Centimeters 91.6 Volledig 91,6 × 150 cm Breedte Centimeters 150 Volledig 91,6 × 150 cm Diepte Centimeters 0 Volledig 91,6 × 150 cm Diameter Centimeters 0 Volledig 109,6 × 170,5 × 9,5 cm, 41kg Hoogte Centimeters 109.6 Inclusief lijst 109,6 × 170,5 × 9,5 cm, 41kg Breedte Centimeters 170.5 Inclusief lijst 109,6 × 170,5 × 9,5 cm, 41kg Diepte Centimeters 9.5 Inclusief lijst 109,6 × 170,5 × 9,5 cm, 41kg Gewicht Kilograms 41 Inclusief lijst production 1026 https://viaf.org/viaf/88625859 https://rkd.nl/explore/artists/26402 https://www.wikidata.org/wiki/Q158840 James Ensor James Ensor James Ensor Ensor, James 1860-04-13 1949-11-19 schilder painter peintre 1890 1890 1890 19de eeuw 19. Jahrhundert 19ème siècle 19th century 19世纪 siglo XIX XIX secolo XIX век 228988 doek[drager] 229291 geschilderd olieverf op doek huile sur toile oil on canvas Öl auf Leinwand óleo sobre lienzo olio su tela холст, масло 布面油画 234190 Fantastische kunst fantastische kunst http://iconclass.org/25G41 bloemen flowers http://iconclass.org/25G411 snijbloemen; ruikertje, bos bloemen cut flowers; nosegay, bunch of flowers http://iconclass.org/26A wolken clouds http://iconclass.org/31A21 (menselijk) skelet (human) skeleton http://iconclass.org/31A231 staande figuur standing figure http://iconclass.org/31AA231 staande figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur standing figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31A25552 wijsvinger naar voren, wijzend, aanwijzend index finger forwards, pointing, indicating http://iconclass.org/31D14 volwassen man adult man http://iconclass.org/31D15 volwassen vrouw adult woman http://iconclass.org/32B342 oorspronkelijke volkeren van Noord-Amerika Red Indians, American Indians http://iconclass.org/41D2121 jas coat http://iconclass.org/41D221(HAT)(+41) hoofddeksel: hoed (+ textiel gebruikt voor kleding) head-gear: hat (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D221(TOP HAT)(+41) hoofddeksel: hoge hoed (+ textiel gebruikt voor kleding) head-gear: top hat (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D221(STRAW HAT)(+45) hoofddeksel (STROHOED) (+ andere voor kleding gebruikte materialen) head-gear (STRAW HAT) (+ other materials used for clothes) http://iconclass.org/41D222(SCARF)(+41) halskleding (SJAAL) (+ textiel gebruikt voor kleding) neck-gear ~ clothing (SCARF) (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D26 accessoires (~ kleding) accessories (~ clothing) http://iconclass.org/41D2655 corsage corsage http://iconclass.org/41D283 masker mask http://iconclass.org/43A122 carnaval, vastenavond (niet-liturgisch feest) Carnival, Shrovetide (non-liturgical celebration) http://iconclass.org/48C85431(PIERROT) types in 'commedia dell'arte': Pierrot types in 'commedia dell'arte': Pierrot https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.1501 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/wbm105 2196 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/31099/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@31099.tif thumbnail 4add224a6f06ff02015311d7503c7281 http://kmska.be/collection/work/representation/wbm105 http://kmska.be/collection/work/representation/wbm105