2026-05-01T23:14:59Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:vzlfr5 2026-05-01T22:22:21Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:james_ensor creator:james_ensor creator:ensor_james period:19de_eeuw period:19_jahrhundert period:19me_sicle period:19th_century period:19 period:siglo_xix period:xix_secolo period:xix_ subject:fantastische_kunst subject:fantastische_kunst subject:menselijke_schedel subject:human_skull subject:staande_figuur subject:standing_figure subject:staande_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:standing_figure_aa_female_human_figure subject:po subject:chamber_pot subject:volwassen_man subject:adult_man subject:volwassen_vrouw subject:adult_woman subject:zwarte_afrikanen subject:african_negroes subject:zolder_loft subject:attic_loft subject:behangpapier subject:wall_paper subject:recipint_van_glas_fles_pot_vaas subject:container_of_glass_bottle_jar_vase subject:jurk_japon subject:dress_gown subject:hoofddeksel_hoed_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_hat_textile_fabrics_used_for_clothes subject:hoofddeksel_hoge_hoed_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_top_hat_textile_fabrics_used_for_clothes subject:hoofddeksel_kapje_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_cap_textile_fabrics_used_for_clothes subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_hemd subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_shirt subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_sjaal subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_shawl subject:handschoenen_wanten_enz subject:gloves_mittens_etc subject:broek_kniebroek subject:trousers_breeches subject:schort subject:apron subject:schoenen_sandalen subject:shoes_sandals subject:accessoires_kleding subject:accessories_clothing subject:waaier subject:fan subject:parasol_zonnescherm subject:parasol_sunshade subject:masker subject:mask subject:textielweefsel_stof subject:textile_fabric_cloth subject:muziekinstrumenten_groep_muziekinstrumenten subject:musical_instruments_group_of_musical_instruments subject:snaarinstrumenten_gestreken subject:string_instruments_bowed subject:viool_vedel subject:violin_fiddle subject:blaasinstrumenten subject:wind_instruments subject:hoorn_trompet_kornet_trombone_tuba subject:horn_trumpet_cornet_trombone_tuba material:doekdrager technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/vzlfr5 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:vzlfr5 http://kmska.be/collection/work/id/vzlfr5 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Verbazing van het masker Wouse L'étonnement du masque Wouse Astonishment of the Mask Wouse Erstaunen der Maske Wouse El asombro de la máscara de Wouse Lo stupore della maschera Wouse 对沃斯面具的惊讶 Удивление маски Вузе 2266 23136 23135 23134 62338 62042 62195 62480 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 2042 Te zien op zaal Currently on display Het gebruik van een carnavaleske iconografie is Ensors meest opvallende bijdrage tot de moderne kunst. Als gebruiksvoorwerp in religieuze of profane rituelen en feesten is het masker wereldwijd van alle tijden. In de Westerse schilderkunst is de aanwezigheid van maskers toch van ondergeschikt belanggebleven. Pas in het werk van Ensor zal het masker, vanaf 1888 werkelijk de hoofdrol gaan spelen. En de aanwezigheid van maskers wordt vrij snel Ensors handelsmerk. Ensors belangstelling voor feestelijke optochten en carnavalsgasten treedt voor het eerst opvallend naar voor in enkele etsen, tekeningen en een schilderij van 1886 en ’87. Van meet af aan hebben deze een ambigu karakter. Het verschil tussen een grof gekarikaturiseerd personage, een carnavalsgast of een demonisch fantasiewezen is niet altijd duidelijk. Op hetzelfde ogenblik duiken ook skeletten op, die uiteraard tot de gangbare iconografie van het symbolisme behoren en die Ensor vaak zal combineren met zijn irreële maskerwezens. De term "masque", die Ensor steevast gebruikt, kan zowel verwijzen naar het gemaskerde personage als naar het voorwerp waarachter hij of zij schuil gaat. De vreemde natuur van de maskers, die volgens Emile Verhaeren weliswaar "dood zijn maar toch lijken te denken, onbeweeglijk blijven en toch grinniken", is sowieso dubbelzinnig. De verbazing van het masker Wouse is een mooie demonstratie van de wijze waarop Ensor die ambiguïteit intensifieert. Rechts op de plankenvloer liggen door elkaar kledingstukken, muziekinstrumenten en enkele carnavalsmaskers. Het zou de enscenering voor een stilleven kunnen zijn. Ensor laat evenwel links een gemaskerd personage opduiken, dat een geschrokken indruk maakt. Ook rechts verschijnen, op ooghoogte, twee maskers. Met het blote oog is te zien dat de twee Oosterse maskers, links, pas in tweede instantie werden toegevoegd. Ze zijn min of meer doorzichtig. Wat uiteraard bijdraagt tot het irreële karakter van de hele situatie. De centrale figuur zou een mens, man of vrouw, kunnen zijn met een masker voor het gelaat, een karikatuur of een spookachtige, irreële figuur. Door de aanwezigheid van de geschrokken "zwarte knaap" en de "dame" komen als het ware alle andere maskers tot leven. Ensor gebruikte waarschijnlijk zijn zolderatelier als setting voor het tafereel. De plankenvloer en de blauw-geschilderde plint herkennen we ook in andere schilderijen. Om de leegte van de ruimte achteraan wat te temperen heeft Ensor een deel van de vloer ook blauw getint. De meeste accessoires heeft Ensor ook in andere schilderijen gebruikt. Ensor vond in het masker een middel om wat hijzelf "de hypocrisie, het achterbakse, het opportunisme en de bedrieglijke boosaardigheid" van zijn medemensen noemde, aan de kaak te stellen. Maar voor hem konden maskers ook onberekenbare grappige en goedaardige wezens zijn. Hoe we deze voorstelling moeten begrijpen vertelt de titel ons niet. De identiteit van Wouse is onzeker. Is het het personage met het masker van een zwarte Afrikaan of is het toch de "dame"? Wat zou Wouse kunnen betekenen en vanwaar de verbazing? Het hoofdpersonage lijkt een parodie op een coquette femme fatale die paradeert met haar fijne zwarte lederen handschoenen, haar elegante rode parasol, haar ragfijne blauwe jurk en haar dure Indische sjaal. Uit die sjaal duikt het hoofdje van een baby op. Aan haar neus bengelt een vreemde snottebel en onder haar hoedje draagt ze een "volks" hoofdkapje. Zijn de muzikanten aan haar voeten uitgezongen, laveloos, of de levenloze slachtoffers van haar twijfelachtige charmes? Vooraan zwaait een skelet veelbetekenend met een nachtkaars. Vooral in de 17de eeuw werden meerdere portretten geschilderd van edelvrouwen gevolgd door een zwarte bediende. Heeft Ensor zich door een van deze portretten laten inspireren? Ook al ontgaat de pointe ons, de voorstelling heeft niettemin een anekdotische karakter, een pittig moment uit een amusant, sentimenteel maar onderhoudend voorval. Het soort van pseudo-literaire opzet dat de progressieve voorgangers en helden van Ensor, tot alle prijs uit de schilderkunst wilde bannen. Ensor schilderde het werk waarschijnlijk in 1889. Hij liet een foto van zichzelf maken terwijl hij aan een prille opzet van De intrede van Christus in Brussel in 1889 werkt. Naast hem prijkt De verbazing van het masker Wouse. De Franstalige dichter Paul Desmeth kocht het schilderij wellicht na de Ensortentoonstelling in Galerie Giroux in 1920 maar volgens zijn vriend en bewonderaar Karel Van de Woestyne, kocht hij voortdurend schilderijen die hij al even snel weer verkocht. Enigmatic masquerade James Ensor’s most striking contribution to the visual language of Western painting is the leading role he gave in his work to fantastical masks without real bodies. After 1888, they would become his‘ trademark’. Masks offered the artist an excellent means by which to expose his hypocritical, sly and opportunistic fellow human beings. Yet at the same time, these lifeless objects could be comical, benign and a source of humour to him. He combined them on several occasions with skeletons, the sort of thing people had become accustomed to in the Symbolist painting of his time. On this canvas, items of clothing, musical instruments and several carnival masks lie scattered across the floorboards of Ensor’s attic studio. It resembles an arranged still life. A masked, apparently startled and ghostly figure looms up on the left, opposite two more masks at eye level on the right. The main figure and the brown-faced apparition on the far left, who looks equally astonished, bring the other masks to life. A skeleton is holding up a candle in the foreground. So which one is the ‘Wouse’ named in the title? And how are we to interpret the scene? The simple answer is that we do not know. The principal character seems to be a parody of a femme fatale, parading stylishly with her fine black leather gloves, elegant red parasol, gossamer blue dress and expensive Indian shawl, from which a baby’s head pokes out. A weird snot bubble dangles from her nose and she is wearing a lower-class cap under her hat. Are the musicians at her feet drunk and worn-out from singing? Or the lifeless victims of her dubious charms? There are portraits from the seventeenth century in particular of noblewomen attended by a black servant. Might they have been an inspiration to Ensor here? Or is he depicting some kind of literary anecdote precisely what many contemporaries were trying to bansih from painting at the time? 109 × 131,5 cm Hoogte Centimeters 109 Dagmaat 109 × 131,5 cm Breedte Centimeters 131.5 Dagmaat 110 × 132 × 2,5 cm Hoogte Centimeters 110 Volledig 110 × 132 × 2,5 cm Breedte Centimeters 132 Volledig 110 × 132 × 2,5 cm Diepte Centimeters 2.5 Volledig 121 × 143,5 × 6 cm, 27,3kg Hoogte Centimeters 121 Inclusief lijst 121 × 143,5 × 6 cm, 27,3kg Breedte Centimeters 143.5 Inclusief lijst 121 × 143,5 × 6 cm, 27,3kg Diepte Centimeters 6 Inclusief lijst 121 × 143,5 × 6 cm, 27,3kg Gewicht Kilograms 27.3 Inclusief lijst production 1026 https://viaf.org/viaf/88625859 https://rkd.nl/explore/artists/26402 https://www.wikidata.org/wiki/Q158840 James Ensor James Ensor James Ensor Ensor, James 1860-04-13 1949-11-19 schilder painter peintre 1889 1889 1889 19de eeuw 19. Jahrhundert 19ème siècle 19th century 19世纪 siglo XIX XIX secolo XIX век 228988 doek[drager] 229291 geschilderd olieverf op doek huile sur toile oil on canvas Öl auf Leinwand óleo sobre lienzo olio su tela холст, масло 布面油画 234190 Fantastische kunst fantastische kunst http://iconclass.org/31A211 (menselijke) schedel (human) skull http://iconclass.org/31A231 staande figuur standing figure http://iconclass.org/31AA231 staande figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur standing figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31A611 po chamber-pot http://iconclass.org/31D14 volwassen man adult man http://iconclass.org/31D15 volwassen vrouw adult woman http://iconclass.org/32B321 zwarte Afrikanen African negroes http://iconclass.org/41A255 zolder, loft attic, loft http://iconclass.org/41A411 behangpapier wall-paper http://iconclass.org/41A774 recipiënt van glas: fles, pot, vaas container of glass: bottle, jar, vase http://iconclass.org/41D211 jurk, japon dress, gown http://iconclass.org/41D221(HAT)(+41) hoofddeksel: hoed (+ textiel gebruikt voor kleding) head-gear: hat (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D221(TOP HAT)(+41) hoofddeksel: hoge hoed (+ textiel gebruikt voor kleding) head-gear: top hat (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D221(CAP)(+41) hoofddeksel: kapje (+ textiel gebruikt voor kleding) head-gear: cap (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D223(SHIRT) kleding voor het bovenlichaam (HEMD) clothing for the upper part of the body (SHIRT) http://iconclass.org/41D223(SHAWL) kleding voor het bovenlichaam (SJAAL) clothing for the upper part of the body (SHAWL) http://iconclass.org/41D225 handschoenen, wanten, enz. gloves, mittens, etc. http://iconclass.org/41D231 broek, kniebroek trousers, breeches http://iconclass.org/41D2321 schort apron http://iconclass.org/41D2332 schoenen, sandalen shoes, sandals http://iconclass.org/41D26 accessoires (~ kleding) accessories (~ clothing) http://iconclass.org/41D262 waaier fan http://iconclass.org/41D2632 parasol, zonnescherm parasol, sunshade http://iconclass.org/41D283 masker mask http://iconclass.org/47H6 textielweefsel, stof textile fabric, cloth http://iconclass.org/48C73 muziekinstrumenten; groep muziekinstrumenten musical instruments; group of musical instruments http://iconclass.org/48C731 snaarinstrumenten (gestreken) string instruments (bowed) http://iconclass.org/48C7311 viool, vedel violin, fiddle http://iconclass.org/48C735 blaasinstrumenten wind instruments http://iconclass.org/48C7352 hoorn, trompet, kornet, trombone, tuba horn, trumpet, cornet, trombone, tuba https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.1500 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/vzlfr5 2376 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/33939/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@33939.tif thumbnail 7a3943350ffd719cef57af0a3181576f http://kmska.be/collection/work/representation/vzlfr5 http://kmska.be/collection/work/representation/vzlfr5