2026-04-15T01:12:53Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:v724qt 2024-11-27T23:34:17Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:meester_van_de_mechelse_sint_jorisgilde creator:meester_van_de_mechelse_sint_jorisgilde creator:meester_van_de_mechelse_sint_jorisgilde period:15de_eeuw period:15_jahrhundert period:15me_sicle period:15th_century period:15 period:siglo_xv period:xv_secolo period:xv_ subject:portretten subject:portretten subject:specifieke_vormen_van_het_kruis subject:specific_forms_of_the_cross material:paneel technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/v724qt oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:v724qt http://kmska.be/collection/work/id/v724qt http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture De leden van de Mechelse gilde van de Oude Voetboog Les membres de la guilde malinoise de la Grande Arbalète The Members of the Guild of the Old Crossbow of Mechelen Die Mitglieder der Gilde der Großen Armbrust zu Mechelen Miembros del gremio de la gran ballesta de Malinas Membri della Gilda della grande balestra di Mechelen 梅赫伦十字弓公会的成员 Члены гильдии Большого арбалета города Мехелен 61191 60331 61192 61962 62297 61999 62143 62435 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 818 Te zien op zaal Currently on display Centraal op dit schilderij steekt Sint-Joris, gehuld in een gouden harnas en zittend op een witte schimmel, een draak neer. Door deze heldendaad redt hij de prinses en het lam rechts achter hem, die beiden als voedsel voor de draak zouden dienen. De ouders van de prinses aanschouwen het tafereel vanuit hun kasteel. Aan weerskanten van het Sint-Joristafereel staan twee heiligen in bisschoppelijke kleren: rechts Sint-Rombout, de patroonheilige van Mechelen, en links zijn leerling Sint-Libertus. Naast de heiligen knielen 33 ‘gewone’ stervelingen. Het zijn bijna allemaal leden van het Gilde van de Oude Voetboog of de Sint-Jorisgilde, een schuttersgilde die was genoemd naar hun patroonheilige. De leden waren gegoede burgers die het recht hadden om een wapen te dragen. Zij stonden in voor ordehandhaving. Op hun mouw prijkt het insigne van het gilde: een plant met onderaan drie kruisbogen, hun wapen dat met de voet werd opgespannen. De man met de gouden ketting links voorin is de hoofdman. De mannen zonder insigne zijn waarschijnlijk edelen of geestelijken die verbonden waren met de groep. Een van hen werd geïdentificeerd: de man met de ring voorin in de groep rechts was priester Jan de Mol (gestorven in 1498). Dit paneel is een van de vroegst bekende groepsportretten in de schilderkunst van de Nederlanden. Documenten over de opdracht hebben we niet, maar latere stukken verhelderen de ontstaanscontext. In 1589 verklaarden leden van het Mechelse Sint-Jorisgilde dat er in hun gildekamer een zeer oud schilderij hing, met in het midden Sint-Joris te paard en aan weerskanten portretten van oude gildebroeders. Hoogstwaarschijnlijk ging het om dit werk. Volgens de verklaring herdacht het schilderij de gildebroeders die de Bourgondische hertog Karel de Stoute hadden bijgestaan bij het beleg van Neuss (1474-1475). Een inscriptie in de gildekamer die later werd opgetekend bevestigt dit. De Mechelse schutters dienden vaak als strijdkrachten voor het Bourgondische hof, ook bij Neuss. De stad zond toen zestig kruisboogschutters (het volledige gilde van de Oude Voetboog), dertig handboogschutters, hun hoofdmannen en nog enkele vrijwilligers. Het beleg was geen succes. Karel leed grote verliezen en moest zich na vijf maanden terugtrekken. Minder dan de helft van de Mechelse kruisboogschutters overleefde de operatie. De hertog beloonde de stad rijkelijk voor haar trouw. Alle Mechelse poorters werden eeuwig vrijgesteld van tol op het hertogelijke grondgebied. De inscriptie in de gildekamer vermeldde 36 mensen die in Neuss gesneuveld waren, van wie 32 schutters. Waarschijnlijk werden de overlevenden op het werk geportretteerd. De kale man rechts bovenaan heeft mogelijk de oorkonde vast waarmee de vrijstelling van tol werd afgekondigd. Waarschijnlijk werd het groepsportret pas twintig jaar na het beleg van Neuss geschilderd. Sint-Joris en de prinses lijken namelijk sterk op portretten van Filips de Schone en Johanna van Castilië. Filips, de kleinzoon van Karel de Stoute, trouwde met Johanna in 1496. Waarom de groep pas later werd vereeuwigd, blijft een raadsel, zeker omdat een dergelijke opdracht van de schilder een aanzienlijke organisatie vergde. Zo waren sommige overlevenden van het beleg inmiddels in andere Bourgondische oorlogen gestorven. Mogelijk verklaart de latere ontstaansdatum waarom veel portretten tijdens het schilderproces werden verplaatst of aangepast, zoals blijkt uit infrarood onderzoek. Naast portretten van de schutters en het hertogelijke paar zien we op het schilderij ook een ‘portret’ van de stad Mechelen, met links boven de Sint-Romboutskerk, de Vleeshouwerstoren, de Waterpoort en de Gentse Poort met het klooster Bethaniën en ook delen van de stadsomwalling. Er wordt verondersteld dat ook de andere nederzettingen in de achtergrond op bestaande dorpen zijn gebaseerd. Aandacht voor het specifieke en het individuele kenmerkt namelijk dit schilderij. De anonieme maker staat bekend als de Meester van het Sint-Jorisgilde, naar dit werk. Ook enkele andere schilderijen worden aan hem toegeschreven, zoals de polyptiek over het leven van Sint-Rombout in de Mechelse Sint-Romboutskerk en het portret van Jan de Mol in de Courtauld Gallery in Londen (inv.nr. P.1947.LF.257). Au centre de ce tableau, Saint-Georges en cuirasse d’or assis sur un cheval blanc transperce un dragon. Par cet acte héroïque, il sauve la princesse et l’agneau derrière lui, dont voulait se repaître le monstre. Les parents de la princesse assistent à la scène de leur château. De chaque côté des personnages centraux se tiennent deux saints en habits épiscopaux : à droite Saint Rombaut, patron de Malines, et à gauche son disciple Saint Libert. Trente-trois simples mortels sont agenouillés à côté des saints. Ce sont tous des membres de la guilde Saint-Georges, une guilde d’arbalétriers à qui le saint patron a donné son nom. Ses membres sont des bourgeois aisés autorisés à porter une arme qui assurent l’ordre dans la ville. Ils arborent sur leur manche l’insigne de la guilde : une plante avec en-dessous trois arbalètes, leur arme tendue avec le pied. L’homme à la chaîne d’or à gauche est le chef de la guilde. Les hommes sans insigne sont probablement des nobles ou des religieux liés au groupe. Un d’entre eux est identifié : l’homme à l’anneau au premier plan à droite était le prêtre Jan de Mol (mort en 1498). Ce panneau est un des plus anciens portraits de groupe connus dans la peinture des Pays-Bas. il n’existe plus d’archives attestant de la commande, mais des documents ultérieurs éclairent le contexte de sa facture. Des membres de la guilde Saint-Georges de Malines déclarent en 1589 qu’il y a dans leur chambre de guilde un tableau très ancien, avec au milieu Saint-Georges à cheval et de chaque côté des portraits d’anciens compagnons de la guilde. Il s’agit très probablement de cette œuvre. Selon leur déclaration, le tableau rend hommage aux frères de la guilde qui ont combattu aux côtés du duc de Bourgogne Charles le Téméraire au Siège de Neuss (1474-1475). Une inscription ultérieure à la chambre de guilde le confirme. Les arbalétriers malinois servaient souvent de combattants pour la Cour de Bourgogne, y compris à Neuss. La ville envoya alors soixante arbalétriers (l’entière guilde de la Vieille Arbalète), trente archers, leurs chefs et encore quelques volontaires. Le siège ne fut pas un succès. Charles subit de lourdes pertes et dut battre retraite au bout de cinq mois. Moins de la moitié des arbalétriers malinois survécurent à l’opération militaire. Le duc récompensa généreusement la ville pour sa fidélité. Tous les bourgeois de Malines furent exemptés ad aeternam de péage dans le domaine ducal. L’inscription à la chambre de guilde mentionnait 36 hommes tombés au combat à Neuss, dont 32 tireurs. Ce sont probablement les survivants qui figurent sur l’œuvre. L’homme chauve en haut à droite tient probablement à la main la charte d’exemption. Le portrait de groupe n’a probablement été peint qu’une vingtaine d’années après le Siège de Neuss. Saint-Georges et la princesse ressemblent en effet fortement à des portraits de Philippe le Bel et de Jeanne de Castille. Philippe, le petit-fils de Charles le Téméraire, épouse Jeanne en 1496. Pourquoi le groupe n’a été que plus tard immortalisé reste une énigme, certainement parce qu’une telle commande demande une considérable préparation de la part de l’artiste. Certains survivants du siège sont morts depuis dans d’autres guerres bourguignonnes. La réalisation différée de ce tableau explique sans doute pourquoi quantité de personnages ont été déplacés ou modifiés par le peintre, comme le révèle l’étude infrarouge du tableau. Ce tableau montre aussi un ‘portrait’ de la ville de Malines, avec en haut à gauche l’église Saint-Rombaut, la tour des Bouchers, la Porte des Eaux et la Porte de Gand avec le monastère Notre-Dame de Béthanie, ainsi que des tronçons de la muraille d’enceinte. On suppose que les autres bâtiments à l’arrière-plan sont basés sur des villages existants. Ce tableau frappe en effet par le souci de l’artiste de rendre le spécifique, l’individuel. L’auteur anonyme de cette œuvre est désigné sous le nom de Maître de la guilde Saint-Georges, d’après le tableau. Quelques autres toiles lui sont attribuées, comme le polyptique sur la vie de Saint-Rombaut à l’église Saint-Rombaut de Malines et le portrait de Jan de Mol à la Courtauld Gallery à Londres (n° d’inv. P.1947.LF.257). St George, in a suit of golden armour and seated on a grey horse, is slaying a dragon in the centre of this painting. This heroic deed saved the lives of the princess and lamb immediately behind him, both otherwise destined to be the dragon’s next meal. Her parents are looking on from their castle. The scene is flanked by two saints dressed as bishops: St Rumbold on the right, the patron saint of Mechelen, and on the left his pupil St Libert. Kneeling beside the saints are 33 ‘ordinary’ mortals. Almost all of them are members of the Guild of the Old Crossbow, also known as the Guild of St George, a civic militia named after its patron saint. The members were wealthy citizens who had the right to bear arms and were responsible for maintaining order in the city. On their cuffs are the insignia of the order: a plant with three crossbows at the bottom, a weapon that was cocked with the feet. The man with the gold chain in the left foreground is the dean of the guild. The men without the insignia are probably nobles or clergymen who were associated with the group. One of them has been identified. The man wearing the gold ring in the right foreground was the priest Jan de Mol, who died in 1498. This panel is one of the earliest known group portraits in the Low Countries. There are no documents related to its commission, but later ones explain the context. In 1589 members of the Mechelen Guild of St George stated that there was a very old painting hanging in their chamber with St George on horseback and portraits of earlier guild brothers on either side, which was very probably this picture. According to their statement it commemorated the guildsmen who had fought with the Burgundian duke Charles the Bold at the siege of Neuss (1474-1475). That was confirmed by an inscription in the guild chamber that was later recorded. The Mechelen armed guilds often served as forces for the Burgundian court, as they did at Neuss. The city sent 60 crossbowmen (the entire guild of the Old Crossbow), 30 archers, their deans and several volunteers. The siege was not a success. Charles suffered severe losses and had to withdraw after five months. Fewer than half the Mechelen crossbowmen survived the operation. The duke richly rewarded the city for its loyalty by exempting every citizen of Mechelen from paying the toll on ducal territory. The inscription in the guild chamber recorded the names of 36 men who died at Neuss, 32 of them civic guardsmen. The portraits included in the painting are probably the survivors. The bald man at top right may be holding the deed announcing the toll exemption. The group portrait was probably painted 20 years after the siege of Neuss, for St George and the princess look very much like portraits of Philip the Handsome and Joanna of Castile. Philip, the grandson of Charles the Bold, married Joanna in 1496. It is a mystery why the group was not immortalised until later, above all because this kind of commission demanded considerable organisation on the painter’s part. Some of the survivors of the siege, for instance, had been killed in other Burgundian wars. The later date of execution may explain why many of the portraits were relocated or modified during the painting process, as has been shown by infrared an analysis. In addition to portraits of guardsmen and the ducal pair, the portrait also contains a ‘portrait’ of the city of Mechelen, with the Church of St Rumbold, the Vleeshouwerstoren, the Water Gate and the Ghent Gate, the Bethany convent and part of the city walls at top left. It is assumed that other settlements in the background are based on existing villages. An interest in the specific and the individual is a distinctive feature of this painting. The anonymous artist is known as the Master of the Mechelen Guild of St George, and a few other paintings are attributed to him as well. These include the polyptych with the life of St Rumbold in the Church of St Rumbold in the city, and the portrait of Jan de Mol in the Courtauld Gallery in London (inv. no. P.1947.LF.257). The dead Christ hangs from the Cross in the centre, with the Virgin and St John at bottom left and right. The top corners are adorned with the sun and the moon, symbolising the eclipse that occurred during the death on the Cross. The skull at the foot of the Cross is an allusion to Adam, the first man, who according to apocryphal traditions was buried on the spot where Christ was later crucified. It is a crucial point of Christian doctrine. In the Old Testament Adam and Eve were jointly responsible for Original Sin and the subsequent Fall of Man. Christ died on the Cross to deliver mankind from that sin. The man kneeling at the foot of the Cross is far smaller than the biblical figures. He is the donor of the painting, and is identified in the inscription at the bottom as Hendrik van Rijn, prior and archdeacon of the Church of St John in Utrecht. The painting was probably commissioned shortly before or after his death in 1363. This is one of the earliest Netherlandish panel paintings, and the only one of its kind from the same region. The artist’s name is not known, and so far no other paintings have been found that could be by the same hand. The inscription at the bottom explains its importance for the donor: the faithful are asked to pray for his soul. That appeal was prompted by the late medieval belief in Purgatory, which is where the dead were cleansed of their sins before being allowed into heaven. Van Rijn hoped to reduce his soul’s stay in the fires of Purgatory by donating the painting to the church, so he appealed to the faithful to pray for his soul. The background consists of four square gilded tiles with a relief design of a circle enclosing a lion rampant. Relief decorations are found on 14th-century paintings made in various towns in north-western Europe and England. It is impossible to locate the precise origin of the technique, but its widespread dissemination indicates that it was passed on by itinerant artists. The lion reappears on the donor’s red garment, and had a specific meaning for Van Rijn. His family had a coat of arms with three lions that was developed in imitation of the Count of Holland, who had four lions in his coat. The count and the bishop of Utrecht got into a dispute in the 14th century, with the latter seeking to preserve the city’s independence, whereas the count wanted to increase his influence over it. This divided Utrecht into two camps, with the Van Rijn family siding with the count. When the bishop and his supporters emerged as the winners, Van Rijn and his brothers were banished. They were able to return, however, when the count strengthened his position. By depicting himself with the lion after all the tumult, Van Rijn was confirming his family’s historic loyalty to the secular power. Religious tensions in Europe eventually erupted in iconoclasms in the 16th century. Utrecht was subjected to two rounds of destruction, in 1566 and 1580. Hendrik van Rijn’s Mount Calvary may have been damaged in one of those outbursts, for when the panel was being restored it turned out that scratches had been scoured in Christ’s body and face. After the second Iconoclasm the painting was probably entrusted to the protection of one of the canons, who stored it away outside the church. No further mention was made of it until the early 19th century, when it belonged to Florent van Ertborn, a nobleman who bequeathed it to the KMSKA. 104 × 174 cm Hoogte Centimeters 104 Dagmaat 104 × 174 cm Breedte Centimeters 174 Dagmaat 105 × 175,5 × 1,5 cm Hoogte Centimeters 105 Volledig 105 × 175,5 × 1,5 cm Breedte Centimeters 175.5 Volledig 105 × 175,5 × 1,5 cm Diepte Centimeters 1.5 Volledig 121 × 189 × 8 cm, 32kg Hoogte Centimeters 121 Inclusief lijst 121 × 189 × 8 cm, 32kg Breedte Centimeters 189 Inclusief lijst 121 × 189 × 8 cm, 32kg Diepte Centimeters 8 Inclusief lijst 121 × 189 × 8 cm, 32kg Gewicht Kilograms 32 Inclusief lijst production 1951 https://rkd.nl/explore/artists/53564 Meester van de Mechelse Sint-Jorisgilde meester van de Mechelse Sint-Jorisgilde Meester van de Mechelse Sint-Jorisgilde Meester van de Mechelse Sint-Jorisgilde schilder painter peintre c. 1497 1497 1497 15de eeuw 15. Jahrhundert 15ème siècle 15th century 15世纪 siglo XV XV secolo XV век 228858 paneel 229291 geschilderd olieverf op paneel huile sur bois oil on panel Öl auf Holz óleo sobre tabla olio su pannello дерево, масло 木板油画 234196 Portretten portretten http://iconclass.org/11D123 specifieke vormen van het kruis specific forms of the cross https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.4332 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/v724qt 890 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/9699/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@9699.tif thumbnail 4b2cd05c698ceb24df9604b8591d46fc http://kmska.be/collection/work/representation/v724qt http://kmska.be/collection/work/representation/v724qt