2026-05-30T08:17:50Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:tmf1z0 2026-05-05T22:41:16Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:jan_massijs creator:jan_massijs creator:massijs_jan period:16de_eeuw period:16_jahrhundert period:16me_sicle period:16th_century period:16 period:siglo_xvi period:xvi_secolo period:xvi_ subject:religieuze_voorstellingen subject:religieuze_voorstellingen subject:nacht subject:night subject:afnemende_maan_dwz_naar_deze_kant_ subject:waning_moon_ie_facing_this_way_ subject:bomen subject:trees subject:landschappen subject:landscapes subject:wolken subject:clouds subject:staande_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:standing_figure_aa_female_human_figure subject:volwassen_vrouw subject:adult_woman subject:gewelddadige_dood_door_onthoofding subject:violent_death_by_beheading subject:gewelddadige_dood_door_het_zwaard subject:violent_death_by_sword subject:hoofd_van_een_onthoofd_persoon subject:head_of_a_beheaded_person subject:gordijnen subject:curtains subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_blouse subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_blouse subject:rok subject:skirt subject:accessoires_kleding subject:accessories_clothing subject:sieraden_juwelen subject:ornaments_jewels subject:halsketting subject:necklace subject:parel_parelsnoer subject:pearl_pearl_necklace subject:armband_polsband subject:bracelet_wristlet subject:oorbellen subject:ear_rings subject:kroon_symbool_van_soevereiniteit_bb_vrouwelijke_heerser subject:crown_symbol_of_sovereignty_bb_female_ruler subject:de_soldaat_het_soldatenleven subject:the_soldier_the_soldiers_life subject:hak_en_steekwapens subject:hacking_and_thrusting_weapons subject:hak_en_steekwapens_zwaard subject:hacking_and_thrusting_weapons_sword subject:militair_kamp_met_tenten subject:military_camp_with_tents subject:berijden_van_een_paard_ezel_of_muilezel_ruiter subject:riding_a_horse_ass_or_mule_rider_horseman subject:paard subject:horse subject:holofernes_onthoofd_door_judith_met_zijn_eigen_zwaard_de_dienstmaagd_houdt_misschien_de_wacht subject:holofernes_beheaded_by_judith_with_his_own_sword_the_maidservant_may_be_keeping_watch subject:judit_met_het_hoofd_van_holofernes_en_het_zwaard subject:judith_with_holofernes_head_and_the_sword material:hout

http://kmska.be/collection/work/data/tmf1z0 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:tmf1z0 http://kmska.be/collection/work/id/tmf1z0 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Judit Judith Judith Judith Judit Giuditta 朱迪斯 Юдифь 6082 22550 22551 22552 62317 62024 62167 62458 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 5076 Te zien op zaal Currently on display Een apocrief verhaal en een erg geliefd thema in de West-Europese schilderkunst heeft als hoofdpersonages Judit en Holofernes. Holofernes, een generaal van de koning van Assyrië, belegert met zijn troepen Judits stad Bethulië. Om haar stad te redden gaat Judit naar het vijandelijke legerkamp, waar ze Holofernes verleid, dronken voert en, zodra ze de kans krijgt, onthoofdt. Op dit schilderij heeft ze net met een groot zwaard zijn hoofd afgehakt. Links is het legerkamp te zien, waar na de ontdekking van het lijk paniek uitbreekt. Uiteindelijk slaan de soldaten op de vlucht en is Bethulië gered. Over de maker van het schilderij, de Antwerpse kunstenaar Jan Massijs, is niet heel veel geweten. Omdat hij banden had met een ketterse groep, werd hij vervolgd wegens lutherie en in 1544 uit Antwerpen verbannen. Na zijn terugkeer in 1555 volgt zijn meest productieve periode, waarbij in zijn werk invloeden gezien worden van de school van Fontainebleau. Men vermoedt daarom dat hij tijdens zijn ballingschap niet alleen in Italië (mogelijk Genua) is geweest, maar ook in Frankrijk heeft verbleven. Judit moet gesitueerd worden in de periode na Massijs’ terugkeer naar Antwerpen. Hoewel het schilderij vroeger op stilistische gronden tussen 1560 en 1565 werd gedateerd, doet materiaal-technisch onderzoek van onder andere Maria Galassi vermoeden dat het al iets eerder vervaardigd werd. Volgens de dendrochronologische analyse kan het op z’n vroegst in 1548 ontstaan zijn, maar is een datering vanaf 1554 waarschijnlijker. Ook de schildertechniek wijst op de jaren 1550. Zo is er een duidelijke imprimatura aanwezig die met brede, snelle kwaststreken is aangebracht. Een dergelijke laag is niet gevonden tot nu toe op Massijs’ schilderijen uit de jaren 1560, wel op een werk uit 1552: Madonna en Kind (Galleria di Palazzo Bianco, Genua). Ook ontbreekt bij Judit een duidelijke ondertekening, terwijl er op veel werken van na 1559 een natte ondertekening aanwezig is, die is aangebracht met soms brede kwaststreken. Wellicht was Judit een van de eerste schilderijen die Massijs maakte toen hij terug in Antwerpen was. Een echo van de school van Fontainebleau is onder andere zichtbaar in Judits gesofisticeerde, verleidelijke elegantie. Hoewel ze net een moord heeft gepleegd, lijkt ze emotieloos en straalt ze een geraffineerde sensualiteit uit, waarbij een ragfijne, doorzichtige voile haar ranke gestalte en kleine, hoge borsten laat zien. Haar prachtige huid heeft een bijna ivoren gladheid. Volgens het verhaal droeg Judit tijdens haar gedurfde onderneming haar mooiste kleren, maar Massijs greep de mogelijkheid aan om een geliefd onderwerp van de renaissance te schilderen: het naakte lichaam. Voordat het schilderij werd gerestaureerd (2015-2021), ging de voorstelling schuil onder dikke, vergeelde vernislagen en brede overschilderingen. Na de afname daarvan werden niet alleen een hoop details opnieuw zichtbaar, onder andere in het doorkijkje aan de linkerkant, maar kwam ook de oorspronkelijke oranje kleur tevoorschijn van de band om Judits middel. De aanwezigheid van arseen in deze zone wijst op het gebruik van het gele pigment orpiment en/of het meer oranje realgar. De huidige, zwak blauwe kleur van Judits draperie had vroeger ongetwijfeld meer intensiteit. In deze zone is overal kobalt aanwezig, een aanwijzing dat het blauwe pigment smalt gebruikt is. Door de degradatie van dit pigment, dat ook in de luchtpartij werd gebruikt, is de blauwe kleur als het ware verdwenen. Kobalt werd ook aangetroffen in Judits voile, onder andere in het decoratieve, nu bruine randje langs de opening. Het lijkt er dan ook op dat de voile oorspronkelijk versierd was met blauwe details. An apocryphal story and very popular subject in Western European painting is that of Judith and Holofernes. The latter is a general serving the King of Assyria who lays siege to Bethulia, where Judith lives. In order to save her city Judith goes to the enemy camp, seduces Holofernes, gets him drunk and beheads him as soon as she gets the chance. In the painting she has just chopped off his head with the large sword she is holding. On the left is the army camp, where panic breaks out after the discovery of his body. In the end the soldiers flee and Bethulia is saved. Not a lot is known about the Jan Massijs. Because of his connections to a heretical group he was prosecuted for Lutheranism and banished from Antwerp in 1544. He had his most productive period after his return in 1555, at a time when he was influenced by the artists of the School of Fontainebleau, which is why it is thought that he passed his exile in France as well as Italy (Genoa possibly). Judith has to be dated after Massijs’s return to Antwerp. Although it was formerly placed between 1560 and 1565 on stylistic grounds, the technical research carried out by Maria Galassi, among others, suggests that it must have been painted a little earlier. The dendrochronological analysis shows that the earliest possible date is 1548, but it is likelier that it was made after 1554 . The technique also points to the 1650s. For example, there is a clear imprimatura that was applied with broad, rapid brushstrokes. No such layer has yet been found in Massijs’s paintings from the 1560s, but it is present in a work of 1552, a Madonna and Child in the Galleria di Palazzo Bianco in Genoa. Judith also lacks a clear underdrawing, while many works from after 1559 have one done in a wet medium that was applied with occasionally broad brushstrokes. Judith may have been one of the earliest pictures that Massijs made after returning to Antwerp. There is an echo of the School of Fontainebleau in Judith’s sophisticated, enticing elegance. Although she has just committed a murder, she seems emotionless and radiates a delicate air of sensuality, with a gossamer-thin transparent veil revealing her slender frame and small, high breasts. Her wonderful skin has an almost ivory-like smoothness. The Bible says that Judith donned her most beautiful clothes for her daring adventure, but Massijs took the opportunity to paint a favourite Renaissance subject: the nude body. Before the painting was conserved in 2015-2021, the scene was masked by thick, yellowed varnish layers and large areas of overpainting. Their removal revealed not only numerous details, as in the view to the distance on the left, but also the original orange colour of the sash around Judith’s waist. The presence of arsenic there indicates the use of the pigment orpiment and/or realgar, which is more orange. The present pale blue of Judith’s drapery was undoubtedly more intense originally. There is cobalt throughout that zone, indicating that the blue pigment smalt was used. Its degradation, which is also present in the sky, has led to the loss of the blue, as it were. Cobalt was also found in Judith’s veil, specifically in the decorative border along the opening, which is now brown, so it seems that it was originally decorated with blue details. 115 × 80 cm Hoogte Centimeters 115 Dagmaat 115 × 80 cm Breedte Centimeters 80 Dagmaat 150 × 115 × 13 cm Hoogte Centimeters 150 Inclusief lijst 150 × 115 × 13 cm Breedte Centimeters 115 Inclusief lijst 150 × 115 × 13 cm Diepte Centimeters 13 Inclusief lijst 150 × 115 × 13 cm Gewicht Kilograms 0 Inclusief lijst production 1917 https://rkd.nl/explore/artists/53164 https://www.wikidata.org/wiki/Q431137 Jan Massijs Jan Massijs Jan Massijs Massijs, Jan 1509 1575 schilder painter peintre c. 1554 1549 1559 16de eeuw 16. Jahrhundert 16ème siècle 16th century 16世纪 siglo XVI XVI secolo XVI век 228901 hout olieverf op paneel huile sur bois oil on panel Öl auf Holz óleo sobre tabla olio su pannello дерево, масло 木板油画 234202 Religieuze voorstellingen religieuze voorstellingen http://iconclass.org/23R14 nacht night http://iconclass.org/24B3 afnemende maan, d.w.z. naar deze kant: ( waning moon, i.e. facing this way ( http://iconclass.org/25G3 bomen trees http://iconclass.org/25H landschappen landscapes http://iconclass.org/26A wolken clouds http://iconclass.org/31AA231 staande figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur standing figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31D15 volwassen vrouw adult woman http://iconclass.org/31E23621 gewelddadige dood door onthoofding violent death by beheading http://iconclass.org/31E234631 gewelddadige dood door het zwaard violent death by sword http://iconclass.org/31E236219 hoofd van een onthoofd persoon head of a beheaded person http://iconclass.org/41A421 gordijnen curtains http://iconclass.org/41D223(BLOUSE) kleding voor het bovenlichaam: blouse clothing for the upper part of the body: blouse http://iconclass.org/41D232 rok skirt http://iconclass.org/41D26 accessoires (~ kleding) accessories (~ clothing) http://iconclass.org/41D266 sieraden, juwelen ornaments, jewels http://iconclass.org/41D2661 halsketting necklace http://iconclass.org/41D26611 parel; parelsnoer pearl; pearl necklace http://iconclass.org/41D2662 armband, polsband bracelet, wristlet http://iconclass.org/41D2663 oorbellen ear-rings http://iconclass.org/44BB191 kroon (symbool van soevereiniteit) - BB - vrouwelijke heerser crown (symbol of sovereignty) - BB - female ruler http://iconclass.org/45B de soldaat; het soldatenleven the soldier; the soldier's life http://iconclass.org/45C13 hak- en steekwapens hacking and thrusting weapons http://iconclass.org/45C13(SWORD) hak- en steekwapens: zwaard hacking and thrusting weapons: sword http://iconclass.org/45C41 (militair) kamp met tenten (military) camp with tents http://iconclass.org/46C131 berijden van een paard, ezel of muilezel; ruiter riding a horse, ass, or mule; rider, horseman http://iconclass.org/46C13141 paard horse http://iconclass.org/71U4273 Holofernes onthoofd door Judith met zijn eigen zwaard; de dienstmaagd houdt misschien de wacht Holofernes beheaded by Judith with his own sword; the maidservant may be keeping watch http://iconclass.org/71U42731 Judit met het hoofd van Holofernes en het zwaard Judith with Holofernes' head and the sword https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.4432 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/tmf1z0 5783 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/28626/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@28626.tif thumbnail 5a42395840d804559e8bf11a50012048 http://kmska.be/collection/work/representation/tmf1z0 http://kmska.be/collection/work/representation/tmf1z0