2026-05-26T01:19:10Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:pp8tc0 2026-05-05T22:14:27Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:alexandre_cabanel creator:alexandre_cabanel creator:cabanel_alexandre period:19de_eeuw period:19_jahrhundert period:19me_sicle period:19th_century period:19 period:siglo_xix period:xix_secolo period:xix_ subject:historiestukken subject:historiestukken subject:tempel_schrijn_egyptische_religie subject:temple_shrine_egyptian_religion subject:edelstenen_en_halfedelstenen subject:precious_and_semiprecious_stones subject:roofdieren subject:beasts_of_prey_predatory_animals subject:roofdieren_luipaard subject:beasts_of_prey_predatory_animals_leopard subject:roofdieren_leeuw_huid_vacht_pels_leder subject:beasts_of_prey_predatory_animals_lion_skin_fleece_hide_fur_leather subject:planten_algemeen subject:plants_in_general subject:bloemen subject:flowers subject:staande_figuur subject:standing_figure subject:staande_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:standing_figure_aa_female_human_figure subject:zittende_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:sitting_figure_aa_female_human_figure subject:liggende_figuur subject:lying_figure subject:liggende_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:lying_figure_aa_female_human_figure subject:vergiftigen subject:poisoning subject:dood_van_een_mens subject:death_of_human_being subject:gewelddadige_dood_door_vergif subject:violent_death_by_poison subject:volwassen_man subject:adult_man subject:volwassen_vrouw subject:adult_woman subject:bank_sofa_bankstel subject:couch_sofa_settee subject:kop subject:cup subject:sluier subject:veil subject:rok subject:skirt subject:schoenen_sandalen subject:shoes_sandals subject:blootsvoets subject:barefoot subject:accessoires_kleding subject:accessories_clothing subject:waaier subject:fan subject:sieraden_juwelen subject:ornaments_jewels subject:halsketting subject:necklace subject:dienstmeid_huispersoneel subject:maid_house_personnel subject:koningin subject:king_bb_female_ruler subject:kroon_symbool_van_soevereiniteit_bb_vrouwelijke_heerser subject:crown_symbol_of_sovereignty_bb_female_ruler subject:gevangenschap subject:imprisonment subject:gifmengster_gg_vrouwelijk subject:poisoner_gg_female subject:slavernij_lijfeigenen_en_slaven subject:slavery_serfs_and_slaves subject:zuil_pilaar_architectuur subject:column_pillar_architecture subject:colonnade subject:colonnade subject:flesjes_ampullen subject:bottles_ampullae subject:namen_van_historische_gebeurtenissen_en_situaties_cleopatra_laat_gif_proeven_door_ter_dood_veroordeelde_gevangen subject:names_of_historical_events_and_situations_cleopatra_testing_out_poison_on_condemned_prisoners subject:verhaal_van_cleopatra_agressieve_relaties_van_persoon_uit_de_klassieke_geschiedenis subject:story_of_cleopatra_aggressive_relationships_of_person_from_classical_history material:doekdrager technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/pp8tc0 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:pp8tc0 http://kmska.be/collection/work/id/pp8tc0 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Cleopatra Cléopâtre Cleopatra Kleopatra Cleopatra Cleopatra 克娄巴特拉 Клеопатра 46109 46110 46111 46112 62127 62128 62190 62584 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 1505 Te zien op zaal Currently on display In 1867 werd Alexandre Cabanel verkozen als lid van het Academisch Corps van de Antwerpse academie. De Franse schilder was op dat ogenblik een gevierd vertegenwoordiger van wat later ‘art pompier’ genoemd zou worden. Bij zijn installatie werden van hem een portret en een historiestuk verwacht voor het Museum van de Academiekers, maar de officiële opdracht volgde pas in 1883. In 1886 schonk Cabanel zijn zelfportret (inv.nr. 1506). Eind januari 1887 liet hij weten dat hij druk bezig was met zijn grote werk. Helemaal in de mode van de tijd koos hij voor een tafereel met de Oudegyptische koningin Cleopatra in de hoofdrol. Het schilderij was net op tijd klaar voor de Parijse Salon van 1887, waar het lovend werd onthaald, en in september werd het gigantische doek naar Antwerpen verscheept. Cabanel zelf beschouwde het als een van zijn beste werken. Hij ontving er de royale vergoeding van 23.500 frank voor. Cleopatra is een typisch voorbeeld van ‘pompierkunst’: een theatraal Salonstuk dat een saillant moment uit de geschiedenis met academische virtuositeit in beeld brengt, op groot formaat, scherp omlijnd, technisch verfijnd en met oog voor detail. Cleopatra, beroemd om haar macht, schoonheid en relaties met beroemde Romeinen als Julius Caesar en Marcus Antonius, heeft eeuwenlang kunstenaars geïnspireerd. Schrijvers, componisten, schilders en beeldhouwers hebben enkele episodes uit haar roerige leven telkens opnieuw verteld en verbeeld, zeker in de 19de eeuw, toen de fascinatie voor het oude Egypte een hoogtepunt bereikte.　Onder meer de tragische dood van Cleopatra was een geliefkoosd thema. Na de nederlaag van Marcus Antonius en Cleopatra tegen de vloot van Octavianus, de latere Augustus, in de Slag bij Actium wilde Cleopatra liever sterven dan onder het Romeinse juk te moeten leven. Op het schilderij bereidt de koningin zich op haar zelfdoding voor. De inhoud van de voorstelling gaat terug op de Griekse schrijver Plutarchus, die in zijn biografie van Marcus Antonius beschrijft hoe Cleopatra in haar zoektocht naar het minst pijnlijke en meest efficiënte dodelijke gif onder meer experimenten laat uitvoeren met slangen. Dat doet ze op ter dood veroordeelde gevangenen. Cabanel vertelt het verhaal heel precies en duidelijk. Het schilderij bestaat uit twee delen, met rechts op de voorgrond Cleopatra en links achteraan haar slachtoffers. Languit luierend op een divan kijkt de koningin verveeld toe hoe het gif op gevangenen wordt uitgeprobeerd. Ook de dienares die haar koelte toewuift, slaat het spektakel gade. Op de binnenkoer voeren twee wachters van het paleis het lichaam van een dode gevangene af, terwijl een andere veroordeelde ligt te kronkelen van de pijn. Het gruwelijke schouwspel laat de heerseres onberoerd. Cabanels Cleopatra is mooi en meedogenloos, wellustig en verdorven. De kunstenaar heeft zich voor de historische setting grondig gedocumenteerd. Het hoofd van de rijk geklede Cleopatra is getooid met de gierenkap en de uraeus-cobra die Egyptische vorsten traditioneel droegen, en ook haar sieraden en sandalen met opkrullende punt zijn Egyptisch geïnspireerd. Haar langoureuze pose combineert verschillende perspectieven, ook een kenmerk van de kunst uit het Oude Egypte: het gezicht is in profiel weergegeven, terwijl de schouders frontaal zijn uitgevoerd. Voor de weergave van het paleis heeft Cabanel zich gebaseerd op afbeeldingen uit de befaamde boekenreeks Description de l’Égypte (1809-1829). Zo is de zuilengalerij een combinatie van wat er in de tempels van Philae en Esna te zien was. De schilder voegde ook nieuwe en gefantaseerde elementen toe die het beeld van luxe en decadentie benadrukken, zoals het lome luipaard, het kostbare gewaad en Cleopatra’s zwarte sluier. Cabanel bereidde zijn compositie zorgvuldig voor. De veilingcatalogus van zijn atelier vermeldt maar liefst vijf voorbereidende tekeningen en één kleine olieverfschets (huidige bewaarplaats onbekend). Het Musée des Beaux-Arts – Hôtel Fabrégat in Béziers bezit een fraaie figuurstudie van Cleopatra (inv.nr. 28 (893.1.1)). Op de veiling werd ook een verkleinde kopie aangeboden (Collectie Juan Antonio Pérez Simón, México DF). Alexandre Cabanel est admis en 1867 comme membre du Corps Académique de l’Académie d’Anvers. Le peintre français est alors un représentant célébré de ce qu’on appellera plus tard ‘l’art pompier’. Il doit à son installation faire don au Musée des Académiciens d’un autoportrait et d’un tableau historique, mais la commande officielle n’est passée qu’en 1883. Cabanel fait don de son autoportrait (n° d’inv. 1506) en 1886. Il fait savoir fin janvier 1887 qu’il travaille d’arrache-pied à sa grande œuvre. Tout à fait dans l’air du temps, il opte pour une scène avec la reine égyptienne Cléopâtre dans le premier rôle. Le tableau est prêt juste à temps pour le Salon de Paris de 1887, où il est accueilli avec des louanges, et la toile monumentale est expédiée à Anvers en septembre de la même année. Cabanel lui-même la considère comme une de ses meilleures œuvres. Elle lui vaut une généreuse rémunération de 23.500 francs. Cléopâtre est caractéristique de l’art pompier　: une pièce de Salon théâtrale représentant un épisode marquant de l’Histoire avec une virtuosité toute académique, aux lignes fortes, à la technique raffinée et avec un soin du détail. Cléopâtre, célèbre pour son pouvoir, sa beauté et ses relations avec d’illustres Romains comme Jules César et Marc Antoine, inspire les artistes depuis des siècles. Écrivains, compositeurs, peintres et sculpteurs n’ont cessé de mettre en mots et en images quelques épisodes de sa vie tumultueuse, particulièrement au 19e siècle, quand la fascination pour l’Égypte antique est à son apogée. La mort tragique de Cléopâtre est un thème particulièrement apprécié. Après la défaite de Marc Antoine et Cléopâtre contre la flotte d’Octavien, le futur Auguste, à la Bataille d’Actium, Cléopâtre préfère mourir que vivre sous le joug romain. Sur le tableau, la reine se prépare à son suicide. Le thème remonte à l’écrivain grec Plutarque, qui décrit dans sa biographie de Marc Antoine comment Cléopâtre teste sur des condamnés à mort plusieurs poisons pour trouver le moins douloureux et le plus efficace, notamment avec du venin de serpents. Cabanel retrace l’épisode avec beaucoup de précision et de clarté. Le tableau est en deux parties, avec Cléopâtre à droite au premier plan et à gauche à l’arrière ses victimes. Languissamment allongée sur un divan, la reine regarde avec un air d’ennui les poisons administrés aux prisonniers. La servante qui l’évente regarde aussi le spectacle. Dans la cour intérieure, des gardes du palais emmènent le corps d’un prisonnier mort, tandis qu’un autre condamné se tord de douleur sur le sol. La terrible scène laisse la souveraine indifférente. La Cléopâtre de Cabanel est belle et impitoyable, lascive et corrompue. L’artiste s’est sérieusement documenté pour sa scène historique. La souveraine richement habillée est coiffée d’un bonnet de plumes de vautours et du cobra uraeus traditionnellement porté par les pharaons, et ses bijoux et sandales à pointe recourbée sont aussi d’inspiration égyptienne. Sa pose langoureuse combine diverses perspectives, une autre caractéristique de l’art de l’Égypte antique　: le visage est de profil, tandis que les épaules sont droites. Cabanel s’est basé pour la reproduction du palais sur des illustrations de la fameuse série d’ouvrages Description de l’Égypte (1809-1829). La galerie de colonnes par exemple combine des éléments des temples de Philae et d’Esna. Le peintre a ajouté des éléments imaginaires qui soulignent le luxe et la décadence, comme le léopard paresseux, les riches robes et le voile noir de Cléopâtre. Cabanel a soigneusement préparé sa composition. Le catalogue de vente de son atelier mentionne au moins cinq dessins préparatoires et un petit croquis à l’huile (actuel lieu de conservation inconnu). Le Musée des Beaux-Arts – Hôtel Fabrégat de Béziers possède une belle étude du personnage de Cléopâtre (n° d’inv. 28 (893.1.1)). Lors de la vente aux enchères, est également proposée une copie plus petite (Collection Juan Antonio Pérez Simón, México DF). In 1867 Alexandre Cabanel was elected a member of the Academic Corps of the Antwerp academy. At the time he was a celebrated representative of what later became known as ‘art pompier’. On his installation he was expected to donate a portrait and history painting to the Museum of the Academicians, but the official commission did not follow until 1883. Cabanel donated his self-portrait in 1886 (inv. no. 1506). At the end of January 1887 he announced that he was hard at work on his great work. Entirely in the fashion of the day he opted for a scene with the ancient Egyptian Queen Cleopatra in the principal role. It was ready just in time for the Paris Salon of 1887, where it was received with high praise, and in September the huge canvas was shipped to Antwerp. Cabanel himself regarded it as one of his best works, and he received the princely sum of 23,500 francs for it. Cleopatra is a typical example of pompier art, a theatrical Salon piece illustrating a key moment from history executed with academic virtuosity in a large size, sharply defined and with an eye for detail. Cleopatra, who was famous for her power, beauty and relationships with famous Romans like Julius Caesar and Mark Anthony, has inspired artists for centuries. Writers, composers, painters and sculptors have related and depicted several episodes from her tumultuous life, above all in the 19th century, when the fascination with ancient Egypt had reached a high pitch. Cleopatra’s tragic death was a popular subject. After the Battle of Actium, where Mark Anthony and Cleopatra were defeated by the fleet of Octavian, the later Emperor Augustus, Cleopatra preferred to die rather than be forced to live under the Roman yoke. Cabanel’s painting shows her preparing for her suicide. The details of the scene are taken from the Greek writer Plutarch, who describes in his biography of Mark Anthony how in her search for the least painful and most efficient deadly poison she ordered experiments to be conducted with snakes. She let them loose on prisoners who had been condemned to death. Cabanel tells the story very precisely and clearly. The painting is in two parts, with Cleopatra in the right foreground, and her victims in the left background. Slouched languidly on a divan, the queen watches indifferently as the poison is tried out on the prisoners. The maidservant fanning her is also gazing at the spectacle. Two palace guards in the courtyard are carrying off the body of a dead prisoner, while another condemned man is writhing in pain. The gruesome scene leaves the queen completely unmoved. Cabanel’s Cleopatra is beautiful and merciless, voluptuous and wicked. The artist took his preparation for the historical setting very seriously. The head of the lavishly clad Cleopatra is adorned with the vulture crown and uraeus cobra traditionally worn by Egyptian rulers, and her jewellery and sandals with upturned toes were inspired by Egypt too. Her languorous pose combines several perspectives, which is also a feature of the art of ancient Egypt. Cleopatra’s head is in profile while her shoulders are frontal. Cabanel based his rendering of the palace on illustrations from the famous series of books, Description de l’Égypte (1809-1829). The colonnade is a combination of what was to be seen in the temples of Philae and Esna. The artist added new and imaginary elements to accentuate the image of luxury and decadence, such as the listless leopard, the costly gown, and Cleopatra’s black veil. Cabanel prepared the composition carefully. The auction catalogue of his studio lists no fewer than five preparatory drawings and one small oil sketch (present whereabouts unknown). The Musée des Beaux-Arts – Hôtel Fabrégat in Béziers has a fine figure study for Cleopatra (inv. no. 28 (893.1.1)). The auction also included a reduced copy (Collection Antonio Juan Pérez Simón, México DF ). 162,6 × 287,6 cm Hoogte Centimeters 162.6 Dagmaat 162,6 × 287,6 cm Breedte Centimeters 287.6 Dagmaat 167 × 292,7 × 3,5 cm Hoogte Centimeters 167 Volledig 167 × 292,7 × 3,5 cm Breedte Centimeters 292.7 Volledig 167 × 292,7 × 3,5 cm Diepte Centimeters 3.5 Volledig 167 × 292,7 × 3,5 cm Diameter Centimeters 0 Volledig 212 × 337,3 × 16 cm, 107kg Hoogte Centimeters 212 Inclusief lijst 212 × 337,3 × 16 cm, 107kg Breedte Centimeters 337.3 Inclusief lijst 212 × 337,3 × 16 cm, 107kg Diepte Centimeters 16 Inclusief lijst 212 × 337,3 × 16 cm, 107kg Gewicht Kilograms 107 Inclusief lijst production 488 https://viaf.org/viaf/34728607 https://rkd.nl/explore/artists/14632 https://www.wikidata.org/wiki/Q310437 Alexandre Cabanel Alexandre Cabanel Alexandre Cabanel Cabanel, Alexandre 1823-09-28 1889-01-23 schilder painter peintre 1887 1887 1887 19de eeuw 19. Jahrhundert 19ème siècle 19th century 19世纪 siglo XIX XIX secolo XIX век 228988 doek[drager] 229291 geschilderd olieverf op doek huile sur toile oil on canvas Öl auf Leinwand óleo sobre lienzo olio su tela холст, масло 布面油画 234186 Historiestukken historiestukken http://iconclass.org/12C61 tempel, schrijn ~ Egyptische religie temple, shrine ~ Egyptian religion http://iconclass.org/25D11 edelstenen en halfedelstenen precious and semiprecious stones http://iconclass.org/25F23 roofdieren beasts of prey, predatory animals http://iconclass.org/25F23(LEOPARD) roofdieren: luipaard beasts of prey, predatory animals: leopard http://iconclass.org/25F23(LION)(+351) roofdieren: leeuw (+ huid, vacht, pels, leder) beasts of prey, predatory animals: lion (+ skin, fleece, hide, fur, leather) http://iconclass.org/25G1 planten (algemeen) plants (in general) http://iconclass.org/25G41 bloemen flowers http://iconclass.org/31A231 staande figuur standing figure http://iconclass.org/31AA231 staande figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur standing figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31AA235 zittende figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur sitting figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31A236 liggende figuur lying figure http://iconclass.org/31AA236 liggende figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur lying figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31A4629 vergiftigen poisoning http://iconclass.org/31E dood van een mens death of human being http://iconclass.org/31E2333 gewelddadige dood door vergif violent death by poison http://iconclass.org/31D14 volwassen man adult man http://iconclass.org/31D15 volwassen vrouw adult woman http://iconclass.org/41A722 bank, sofa, bankstel couch, sofa, settee http://iconclass.org/41C321 kop cup http://iconclass.org/41D2211 sluier veil http://iconclass.org/41D232 rok skirt http://iconclass.org/41D2332 schoenen, sandalen shoes, sandals http://iconclass.org/41D2339 blootsvoets barefoot http://iconclass.org/41D26 accessoires (~ kleding) accessories (~ clothing) http://iconclass.org/41D262 waaier fan http://iconclass.org/41D266 sieraden, juwelen ornaments, jewels http://iconclass.org/41D2661 halsketting necklace http://iconclass.org/42F51 dienstmeid ~ huispersoneel maid ~ house personnel http://iconclass.org/44BB113 koningin king - BB - female ruler http://iconclass.org/44BB191 kroon (symbool van soevereiniteit) - BB - vrouwelijke heerser crown (symbol of sovereignty) - BB - female ruler http://iconclass.org/44G31 gevangenschap imprisonment http://iconclass.org/44GG512 gifmengster - GG - vrouwelijk poisoner - GG - female http://iconclass.org/46A18 slavernij; lijfeigenen en slaven slavery; serfs and slaves http://iconclass.org/48C161 zuil, pilaar ~ architectuur column, pillar ~ architecture http://iconclass.org/48C1615 colonnade colonnade http://iconclass.org/49E39311 flesjes (ampullen) bottles (ampullae) http://iconclass.org/61I(CLEOPATRA TESTING OUT POISON ON CONDEMNED PRISONERS) namen van historische gebeurtenissen en situaties (CLEOPATRA LAAT GIF PROEVEN DOOR TER DOOD VEROORDEELDE GEVANGEN) names of historical events and situations (CLEOPATRA TESTING OUT POISON ON CONDEMNED PRISONERS) http://iconclass.org/98C(CLEOPATRA)4 (verhaal van) Cleopatra - agressieve relaties van persoon uit de klassieke geschiedenis (story of) Cleopatra - aggressive relationships of person from classical history https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.865 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/pp8tc0 1593 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/34820/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@34820.tif thumbnail 5ac4a8e809414c27334e0348bcc5040a http://kmska.be/collection/work/representation/pp8tc0 http://kmska.be/collection/work/representation/pp8tc0