2026-04-15T14:17:28Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:ngnx1t 2025-09-10T21:46:49Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:michaelina_wautier creator:michaelina_wautier creator:wautier_michaelina period:17de_eeuw period:17_jahrhundert period:17me_sicle period:17th_century period:17 period:siglo_xvii period:xvii_secolo period:xvii_ subject:portretten subject:portretten subject:vruchten subject:fruits subject:vruchten_appel subject:fruits_apple subject:bomen_palmboom_tak_stok subject:trees_palm_tree_branch_stick subject:bloemen subject:flowers subject:bloemen_roos subject:flowers_rose subject:staande_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:standing_figure_aa_female_human_figure subject:zittende_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:sitting_figure_aa_female_human_figure subject:kind subject:child subject:meisje_kind_tussen_peuter_en_jongere subject:girl_child_between_toddler_and_youth subject:pastorale_arcadische_scnes subject:pastorals_arcadian_scenes subject:gordijnen subject:curtains subject:tafel subject:table subject:bedekking_voor_tafel_enz subject:cover_for_table_etc subject:recipint_van_plantaardig_materiaal_ander_dan_hout_mand subject:container_made_of_plant_material_other_than_wood_basket subject:jurk_japon subject:dress_gown subject:cape subject:cape subject:hoofddeksel_kapje_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_cap_textile_fabrics_used_for_clothes subject:halskleding_sjaal_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:neck_gear_clothing_scarf_textile_fabrics_used_for_clothes subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_blouse subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_blouse subject:accessoires_kleding subject:accessories_clothing subject:andere_kledingaccessoires_touw subject:other_clothing_accessories_rope subject:sieraden_juwelen subject:ornaments_jewels subject:halsketting subject:necklace subject:parel_parelsnoer subject:pearl_pearl_necklace subject:armband_polsband subject:bracelet_wristlet subject:broche_agraffe_gesp subject:brooch_agraffe_clasp subject:draperie_gedrapeerd_kledingstuk_gewandgebung subject:drapery_draped_garment_gewandgebung subject:zusters_tweedegraads_familiebanden subject:sisters_second_degree_family_relationships subject:lam subject:lamb subject:anonieme_historische_personen_geportretteerd_in_een_dubbelportret subject:anonymous_historical_persons_portrayed_in_a_double_portrait material:doek

http://kmska.be/collection/work/data/ngnx1t oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:ngnx1t http://kmska.be/collection/work/id/ngnx1t http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Twee meisjes als de heiligen Agnes en Dorothea Deux filles en saintes Agnès et Dorothée Two Girls as Saint Agnes and Saint Dorothy Zwei Mädchen als die Heiligen Agnes und Dorothea Dos niñas como santa Inés y santa Dorotea Due ragazze nelle vesti delle sante Agnese e Dorotea 两个扮成圣阿格尼丝和圣多萝西娅的女孩 Две девочки в образе святых Агнесы и Доротеи 23489 60320 23490 31296 62303 62006 62149 62441 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 599 In depot / in bruikleen In depot / on loan In de 17de eeuw beperkten vrouwelijke schilders zich noodgedwongen tot onderwerpen in de huiselijke sfeer. Objecten, bloemen en etenswaren stelden ze voor in stillevens, huisgenoten stonden model voor portretten. De twee genres werden niet hoog ingeschat. Michaelina Wautier schilderde – tegen de conventies in – ook genretaferelen, mythologische onderwerpen en altaarstukken op groot formaat. De ongehuwde kunstenares deelde in Brussel een schildersatelier met haar broer. Daar werkte ze, zoals haar mannelijke collega’s, naar levend model. Dat Wautier bedreven was in uiteenlopende genres, blijkt uit dit portrait historié. Twee meisjes, ten halven lijve en levensgroot, staan bij een tafel. Achter hen hangt een rode doek die hun gezichten oplicht. Het blonde meisje streelt een lam (agnus). Zij stelt de heilige Agnes voor. Ze draagt een ruime gele mantel, een verwijzing naar de gouden mantel waarvan ook sprake is in de Legenda Aurea, een verzameling heiligenlevens uit de middeleeuwen. Het andere meisje legt rozen rond de mand met appels en houdt in haar linkerhand de martelarenpalm vast. Zij figureert als de heilige Dorothea. Volgens de legende voorspelde Dorothea aan een ongelovige dat hij na haar dood een korf met appels en bloemen uit het hemelse paradijs zou ontvangen. Dat gebeurde ook: de man bekeerde zich meteen. Dat het om een dubbelportret gaat, blijkt uit de fysionomie. De meisjes zouden zusjes kunnen zijn, want ze lijken op elkaar: dezelfde vlezige lippen, een lichtjes vooruitstekende kin met een kuiltje, zware oogleden, lange wenkbrauwen. Hun neuzen zijn verschillend. Bijzonder aan dit portret is dat de modellen de toeschouwer niet aankijken en onderling geen oogcontact hebben. Maar uit de positie van de hoofden blijkt toch intimiteit en interactie. Het tafereel lijkt een bevroren moment tijdens hun spel. Naast de evenwichtige compositie toont Wautier in dit schilderij haar meesterschap in de weergave van licht en textuur. De identiteit van de meisjes is onbekend. K. Van der Stighelen suggereert, zonder bewijs, dat het wellicht om nichtjes van de kunstenaar gaat (Van der Stighelen 2010a, p. 101), op grond van de rake weergave en de vertrouwelijke sfeer. Wie ze ook waren, de kinderen behoorden waarschijnlijk tot de welgestelde Brusselse burgerij of adel. Hun ouders wilden met de keuze voor dit onderwerp hun katholieke geloof uiten. Het was niet ongewoon dat opdrachtgevers zichzelf – of hun kinderen – lieten portretteren als figuren uit de Bijbel of als heiligen. Beide martelaressen waren door hun kuisheid en godsvrucht een model voor jonge meisjes. Ouders wensten in de 17de eeuw ongetwijfeld dat hun dochters naar hun voorbeeld opgroeiden. Misschien waren de twee kinderen zelfs naar deze heiligen genoemd. Tijdens haar leven genoot Michaelina Wautier veel aanzien. Ze had onder meer contact met het hof van aartshertog Leopold-Wilhelm, een notoir kunstverzamelaar die naast werk van Rubens en Van Dyck onder meer vier schilderijen van haar bezat. Lange tijd werd haar naam vergeten. Dit schilderij werd eerst aan een anonieme meester toegeschreven en vervolgens aan Thomas Willeboirts Bosschaert (1614-1654). In 2003 heeft P.-Y. Kairis op stilistische gronden aangetoond dat het wel degelijk om een werk van Wautier gaat. Les femmes peintres du 17e siècle sont obligées de se limiter à des sujets de la sphère privée. Elles peignent des objets, des fleurs et des aliments dans des natures mortes ou les membres de leur famille servent de modèle. Les deux genres ne sont alors considérés de grande valeur. Allant contre les conventions, Michaelina Wautier peint aussi des tableaux des genres, des thèmes mythologiques et des retables de grand format. L’artiste célibataire partage un atelier avec son frère à Bruxelles, où elle peint d’après modèle vivant comme ses collègues masculins. Ce portrait historié témoigne que Wautier est à l’aise dans les genres les plus divers. Deux jeunes filles, représentées à mi-corps et grandeur nature, se tiennent à côté d’une table. Derrière elles, une toile rouge rehausse l’éclat de leur visage. La blonde caresse un agneau (agnus). Elle représente sainte Agnès. Elle porte une grande cape jaune qui rappelle le manteau d’or dont il est question dans la Legenda Aurea, une collection de vies de saints du Moyen-Âge. L’autre jeune fille dispose des roses autour d’un panier de pommes et tient dans sa main gauche la palme des martyrs. Elle figure sainte Dorothée. Selon la légende, Dorothée prédit à un incroyant qu’il recevra du ciel un panier de pommes et de fleurs quand elle sera morte. C’est effectivement ce qui arrive et l’homme se convertit. La physionomie des personnages atteste qu’il s’agit d’un double portrait. Les jeunes filles pourraient être sœurs car elles se ressemblent, mis à part leur nez : lèvres charnues, menton à fossette légèrement protubérant, paupières lourdes et longs sourcils. La particularité de ce portrait est que les modèles n’échangent un regard ni avec le spectateur, ni entre elles. Mais la position de leur tête suggère une intimité, une certaine interaction. Le tableau ressemble à un instantané saisi pendant leurs jeux. Outre l’équilibre de la composition, Wautier fait montre ici de sa maîtrise de la lumière et des textures. L’identité des jeunes filles n’est pas connue. K. Van der Stighelen suggère, sans preuve, qu’il s’agit peut-être des nièces de l’artiste, sur base d’une ressemblance selon elle frappante et de l’atmosphère intime. Quelle que soit leur identité, les deux filles appartiennent très certainement à la noblesse ou à la bourgeoisie aisée de Bruxelles. Leurs parents expriment leur foi catholique à travers le choix du sujet. Il n’est alors pas inhabituel pour des commanditaires de faire faire leur portrait – ou celui de leurs enfants – en personnages bibliques. Les deux martyres sont un modèle de chasteté et de piété pour les jeunes filles de la bonne société. Les parents du 17e siècle souhaitent évidemment que leurs filles suivent l’exemple des deux saintes. Les deux enfants portent peut-être même leur nom. Michaelina Wautier jouit d’une grande renommée de son vivant. Elle est notamment en contact avec la Cour de l’archiduc Léopold-Guillaume, un collectionneur d’art notoire qui possède, outre des toiles de Rubens et Van Dyck, quatre tableaux de Wautier. Le nom de la peintre est longtemps tombé dans l’oubli. Ce tableau a initialement été attribué à un maître anonyme, puis à Thomas Willeboirts Bosschaert (1614-1654). Une étude stylistique réalisée en 2003 par P.-Y. Kairis a démontré qu’il s’agissait bel et bien d’une œuvre de Wautier. In the 17th century female painters had to content themselves with domestic subjects. They depicted objects, flowers and food in still lifes, while housemates modelled for portraits. The two genres were not highly rated. Michaelina Wautier broke the conventions by also painting genre scenes, mythological subjects and large altarpieces. She was unmarried and shared a studio with her brother in Brussels. There, like her male colleagues, she worked with live models. That Wautier was skilled in various genres is clear from this portrait historié. Two girls, shown half-length and life-sized, are standing by a table. Hanging behind them is a red cloth that lights up their faces. The blonde girl is stroking a lamb (agnus). She is playing the part of St Agnes. She is wearing a loose yellow cloak that is also mentioned in the Legenda aurea, a medieval collection of saints' lives. The other girl is laying roses around a basket of apples and is holding a martyr’s palm in her left hand. She is acting as St Dorothy. According to the legend, Dorothy foretold an unbeliever that he would receive a hamper of apples and flowers from the heavenly Paradise after her death. That happened, and he converted immediately. It is clear from their faces that this is a double portrait. The resemblance between the girls is so close that they could be sisters, for they have the same full lips, slightly protruding chins with a cleft, heavy eyelids and long eyebrows. Their noses differ. What is remarkable about this portrait is that the girls are not looking at the viewer, and have no eye contact. The positions of their heads though, do suggest intimacy and interaction. The scene seems to capture a frozen moment in their game. In addition to the balanced composition, Wautier displays her mastery in depicting light and textures. It is not known who the girls were. K. Van der Stighelen suggests, without evidence, that they may have been nieces of the artist because of the lifelike depiction and personal touch. Whoever they were, they probably belonged to the well-to-do Brussels upper class or aristocracy. Their parents chose this subject so as to proclaim their Roman Catholic faith. It was not uncommon for clients to have themselves or their children portrayed as figures from the Bible or as saints. Both of these martyrs were models for young girls because of their chastity and piety. In the 17th century parents undoubtedly wanted their children to grow up following their example. Perhaps these two children were even named after these saints. Michaelina Wautier was held in high regard in her lifetime. She was a visitor at the court of Archduke Leopold-Wilhelm, a famous art collector who had four paintings of hers, together with works by Rubens and Van Dyck. This particular painting was first attributed to an anonymous master before being given to Thomas Willeboirts Bosschaert (1614-1654). In 2003 P.-Y. Kairis demonstrated on stylistic grounds that it is most definitely by Wautier. 89,7 × 122 cm Hoogte Centimeters 89.7 Dagmaat 89,7 × 122 cm Breedte Centimeters 122 Dagmaat 92,7 × 124,5 × 2,5 cm Hoogte Centimeters 92.7 Volledig 92,7 × 124,5 × 2,5 cm Breedte Centimeters 124.5 Volledig 92,7 × 124,5 × 2,5 cm Diepte Centimeters 2.5 Volledig 92,7 × 124,5 × 2,5 cm Diameter Centimeters 0 Volledig 110 × 142,3 × 8,4 cm, 14,5kg Hoogte Centimeters 110 Inclusief lijst 110 × 142,3 × 8,4 cm, 14,5kg Breedte Centimeters 142.3 Inclusief lijst 110 × 142,3 × 8,4 cm, 14,5kg Diepte Centimeters 8.4 Inclusief lijst 110 × 142,3 × 8,4 cm, 14,5kg Gewicht Kilograms 14.5 Inclusief lijst production 9946 https://viaf.org/viaf/23254617 https://rkd.nl/explore/artists/85684 Michaelina Wautier Michaelina Wautier Michaelina Wautier Wautier, Michaelina 1614 1689 schilder painter peintre 17de eeuw 17. Jahrhundert 17ème siècle 17th century 17世纪 siglo XVII XVII secolo XVII век 229121 doek olieverf op doek huile sur toile oil on canvas Öl auf Leinwand óleo sobre lienzo olio su tela дерево, масло 布面油画 234196 Portretten portretten http://iconclass.org/25G21 vruchten fruits http://iconclass.org/25G21(APPLE) vruchten: appel fruits: apple http://iconclass.org/25G3(PALM-TREE)(+22) bomen: palmboom (+ tak, stok) trees: palm-tree (+ branch, stick) http://iconclass.org/25G41 bloemen flowers http://iconclass.org/25G41(ROSE) bloemen: roos flowers: rose http://iconclass.org/31AA231 staande figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur standing figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31AA235 zittende figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur sitting figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31D112 kind child http://iconclass.org/31D11222 meisje (kind tussen peuter en jongere) girl (child between toddler and youth) http://iconclass.org/35 pastorale, arcadische scènes pastorals, Arcadian scenes http://iconclass.org/41A421 gordijnen curtains http://iconclass.org/41A711 tafel table http://iconclass.org/41A713 bedekking voor tafel, enz. cover for table, etc. http://iconclass.org/41A7751 recipiënt van plantaardig materiaal, ander dan hout: mand container made of plant material other than wood: basket http://iconclass.org/41D211 jurk, japon dress, gown http://iconclass.org/41D2122 cape cape http://iconclass.org/41D221(CAP)(+41) hoofddeksel: kapje (+ textiel gebruikt voor kleding) head-gear: cap (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D222(SCARF)(+41) halskleding (SJAAL) (+ textiel gebruikt voor kleding) neck-gear ~ clothing (SCARF) (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D223(BLOUSE) kleding voor het bovenlichaam: blouse clothing for the upper part of the body: blouse http://iconclass.org/41D26 accessoires (~ kleding) accessories (~ clothing) http://iconclass.org/41D26(ROPE) andere kledingaccessoires (TOUW) other clothing accessories (ROPE) http://iconclass.org/41D266 sieraden, juwelen ornaments, jewels http://iconclass.org/41D2661 halsketting necklace http://iconclass.org/41D26611 parel; parelsnoer pearl; pearl necklace http://iconclass.org/41D2662 armband, polsband bracelet, wristlet http://iconclass.org/41D2665 broche, agraffe, gesp brooch, agraffe, clasp http://iconclass.org/41D27 draperie, gedrapeerd kledingstuk, 'Gewandgebung' drapery, draped garment, 'Gewandgebung' http://iconclass.org/42G2222 zusters (tweedegraads familiebanden) sisters (second degree family relationships) http://iconclass.org/47I2133 lam lamb http://iconclass.org/61B112 anonieme historische personen geportretteerd in een dubbelportret anonymous historical persons portrayed in a double portrait https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.210 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/ngnx1t 647 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/38030/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@38030.tif thumbnail 401e5351aaf76f2dc99a33d4a36ff370 http://kmska.be/collection/work/representation/ngnx1t http://kmska.be/collection/work/representation/ngnx1t