2026-05-11T10:09:40Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:cu72sy 2026-05-05T22:33:19Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:constant_permeke creator:constant_permeke creator:permeke_constant period:20ste_eeuw period:20_jahrhundert period:20me_sicle period:20th_century period:20 period:siglo_xx period:xx_secolo period:xx_ subject:figuurvoorstellingen subject:figuurvoorstellingen subject:n_persoon_biddend subject:one_person_praying subject:vespers_getijden_van_de_dag subject:vespers_offices_of_the_day subject:namiddag subject:afternoon subject:zittende_figuur subject:sitting_figure subject:zittende_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:sitting_figure_aa_female_human_figure subject:volwassen_man subject:adult_man subject:volwassen_vrouw subject:adult_woman subject:hond subject:dog subject:stoel subject:chair subject:jurk_japon subject:dress_gown subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_hemd subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_shirt subject:broek_kniebroek subject:trousers_breeches subject:houten_schoenen_klompen subject:wooden_shoes_clogs subject:keukengerei subject:kitchen_utensils subject:keukengerei_koffiemolen subject:kitchen_utensils_coffee_grinder subject:koffie subject:coffee subject:tabak subject:tobacco subject:arbeidersklasse_arbeiders subject:working_class_labourers subject:arbeiders_aa_vrouwen subject:working_class_labourers_aa_women material:doekdrager technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/cu72sy oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:cu72sy http://kmska.be/collection/work/id/cu72sy http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Vespertijd L'heure des vêpres Vespers Vesperzeit Vísperas Ora del vespro 晚祷 Время вечерни 4868 26151 61227 32190 62367 62075 62232 62524 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 2779 In depot / in bruikleen In depot / on loan In 1931 hield de schrijver-criticus André De Ridder in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen de lezing Het Expressionisme in de Vlaamse Schilderkunst, over een schildertrant die hij de voorbije twee decennia succesvol had gepromoot met zijn kompaan Paul Gustave Van Hecke. De protagonisten van de lezing, de kunstenaars Constant Permeke, Gustave De Smet en Frits Van den Berghe, genoten door toedoen van het duo op dat moment enige internationale faam. De Ridder zong de lof van de meest kenmerkende kunstwerken die waren ontstaan tijdens het eerste decennium na de Eerste Wereldoorlog: ‘Het zijn tragische werken vol levensliefde en toch met iets van levensangst op het achterplan, vol bezonken jubel en gestaalde kracht en soms vol angstige geheimzinnigheid en stille ontzetting. Het mangelde hen aan een houvast. Ze hadden ineens in een andere wereld een andere schoonheid te ontdekken, zelfs te midden van het leelijke (sic), waar ze dieper naar moesten grijpen.’ Deze lofbetuiging leest als een handleiding bij het schilderij Vespertijd, een monumentaal werk waarin Permeke het boerengenre op authentieke wijze koppelt aan de menselijke tragiek. Twee bovenmaatse figuren, boer en boerin, leveren dagelijks een haast bovenmenselijke arbeid op het platteland. Zij zijn door het harde (lees: ‘leelijke’) plattelandsleven tegelijk gesterkt en getekend: bonkig en breed, hoekig, gegroefd en donker als de aarde die zij bewerken. Net zoals Permekes figuren geprangd zitten tussen de randen van het schilderij, zijn deze boerenmensen vastgeroest in het leven. Kapotgewerkt smaken zij in dit tafereel kleine geneugten als koffie en pijp, terwijl ze stilzwijgend ook hun vroomheid beleven tijdens het namiddaggebed. Vandaar de titel van het werk, die refereert aan de vespers, het voorlaatste gebed van de dag, dat volgens de tradities van de katholieke Kerk omstreeks 17 uur plaatsvindt. De licht- en donkerwerking – de boerin is dikker in de verf gezet dan de fijner getekende boer – ondersteunt de door De Ridder aangehaalde spreidstand tussen levensliefde en -angst. De abstrahering en brute vervorming van de figuren vertonen, net als de spontane en toch evenwichtige weergave van lijnen en vlakken, niet alleen affiniteit met het Duitse expressionisme, maar ook met het Franse kubisme en internationale primitivistische tendensen. Permeke deelde met onder meer De Ridder, De Smet, Van den Berghe en de beeldhouwer Oscar Jespers de overtuiging dat Afrikaanse kunst een belangrijk beeldend voorbeeld was van vrije en eerlijke expressie, los van esthetische en formalistische artistieke besognes of de decadentie en het mondaine karakter van het moderne stadsleven. Ten tijde van de lezing van André De Ridder bevond Vespertijd zich in een privéverzameling in Antwerpen. Pas twee decennia later kocht de toenmalige hoofdconservator van het museum, Walther Van Beselaere, het werk aan op een veiling van de Brusselse Galerie Giroux. Hij omschreef het beknopt als: ‘Typisch voorbeeld van monochroom gehouden compositie, met figuren op levensgrootte, uit zijn meest orthodox-expressionistische tijd, de twintiger jaren. Fresco-strenge opzet, de vormen grafisch scherp en eenvoudig over het vlak uitgeschreven, met gewild brutale vervormingen, innig-volks en tegelijk primitief-groots gezien.’ In 1931 the writer and art critic André De Ridder gave a lecture at the Royal Museum of Fine Arts Antwerp titled ‘Expressionism in Flemish painting’, which was devoted to a movement that he had promoted successfully for the previous two decades with his colleague Paul Gustave Van Hecke. The protagonists of the lecture, the artists Constant Permeke, Gustave De Smet and Frits Van den Berghe, were then enjoying some measure of international fame through the efforts of that duo. De Ridder sang the praises of the most distinctive works of art produced in the first decade after the First World War. ‘They are tragic works, full of a love of life yet with traces of a fear of life in the background, full of thoughtful jubilation and steely strength, and sometimes full of fearful secrecy and silent dread. It forced them to seek a firm handhold. They suddenly had a different beauty to discover in a different world, even in the midst of ugliness, which they had to grasp even more deeply.’ This paean of praise reads as a guide to Vespers, a monumental painting in which Permeke authentically coupled the peasant genre with the human tragedy. Two outsize figures, a peasant and peasant woman, perform almost superhuman labour on the land each day. Harsh (i.e. ugly) country life has both strengthened and scarred them: bony and broad, angular, as furrowed and dark as the earth they till. Just as Permeke’s figures are squeezed up against the sides of the picture, these peasant figures are in a rut. Shattered by sheer hard work they are now enjoying life’s small pleasures, like coffee and a pipe, while they also silently partake of their piety during afternoon prayers. Hence the title of the work, which refers to Vespers, the day’s penultimate act of worship, which Catholics celebrate around 5 in the afternoon. The effect of light and shadow, the peasant woman being more solidly painted than the more finely drawn man, supports De Ridder’s remarks about the chasm between the love and fear of life. Like the spontaneous yet balanced depictions of lines and planes, the abstraction and brutal distortion of the figures not only display an affinity with German Expressionism but also with French Cubism and international Primitivist tendencies. Permeke shared a view with De Ridder, De Smet, Van den Berghe, the sculptor Oscar Jespers and others that African art was an important visual model of free and honest expression, regardless of aesthetic and formalistic artistic concerns or the decadence and worldly nature of modern city life. Vespers was in a private Antwerp collection when André De Ridder gave his lecture. It was only two decades later that Walther Van Beselaere, then the museum’s Chief Curator bought the painting at an auction in Galerie Ginoux in Brussels. He described it concisely as a ‘typical example of a composition restricted to monochrome, with life-sized figures, from his most orthodox Expressionist period, the 1920s. Fresco-strict design, the forms graphically sharp and delineated simply across the picture surface, with deliberately brutal distortions, viewed profoundly simple and at the same time primitively magnificent’. En 1931, l’écrivain et critique d’art André De Ridder donne au Musée Royal des Beaux-Arts d’Anvers la conférence L’expressionnisme dans la peinture flamande, sur un groupe de peintres qu’il promeut avec succès depuis deux décennies avec son ami Paul Gustave Van Hecke. Les protagonistes de la conférence, les artistes Constant Permeke, Gustave De Smet et Frits Van den Berghe, vont dès lors jouir d’une certaine renommée internationale. De Ridder fait l’éloge des œuvres d’art les plus caractéristiques de la première décennie après la Première Guerre mondiale : "Ce sont des œuvres tragiques imprégnées d’amour de la vie avec pourtant une certaine angoisse existentielle sous-jacente, pleines de joie et de force et parfois pleines d’inquiétant mystère et d’effroi silencieux. Ils y trouvent une stabilité. Ils ont découvert une autre beauté dans un autre monde, même dans la laideur et s’y sont désespérément accrochés." Cet élogieux témoignage peut servir d’introduction à la toile L’Heure des Vêpres, une œuvre monumentale dans laquelle Permeke associe l’authentique genre paysan à la tragédie humaine. Un couple de paysans plus grand que nature fournit chaque jour un travail de la terre presque surhumain. Ils sont en même temps marqués et aguerris par la vie dure, laide à la campagne : anguleux et massifs, ridés et sombres comme la terre qu’ils retournent. Comme tous les êtres peints par Permeke, ils sont comme coincés entre les bords du tableau, comme rouillés par l’existence. Brisés par le labeur, ils jouissent sur cette scène de plaisirs simples comme le café et la pipe tout en faisant leur prière de l’après-midi. D’où le titre de la toile, les vêpres étant l’avant-dernière prière de la journée, qui se situe vers 17 heures selon la tradition catholique. Le jeu de teintes claires et sombres – la figure de la paysanne est plus marquée que celle de l’homme – étaye le grand écart entre joie de vivre et angoisse existentielle évoquée par De Ridder. La déformation abstraite et brute des personnages, tout comme l’harmonie des traits et des surfaces, rapproche Permeke non seulement de l’expressionnisme allemand, mais aussi du cubisme français et des mouvements primitivistes internationaux. Permeke partage avec De Ridder, De Smet, Van den Berghe et le sculpteur Oscar Jespers la conviction que l’art africain est un important exemple d’expression libre et authentique, détachée des diktats esthétiques et formalistes ou de la décadence et du caractère mondain de la vie citadine. À l’époque de la conférence d’André De Ridder, L’Heure des Vêpres se trouve dans une collection privée à Anvers. Ce n’est que deux décennies plus tard que le conservateur du musée Walther Van Beselaere fait l’acquisition du tableau à une vente publique à la Galerie Giroux. Il le décrit ainsi : "Exemple typique de composition monochrome, avec des personnages grandeur nature, de l’époque de l’expressionniste le plus orthodoxe, les années vingt. Une solide construction de fresque, des formes résolument graphiques et simplement dessinées sur la surface, avec des déformations brutales, une vision intime du peuple et en même temps éminemment primitive." 127 × 148,5 cm Hoogte Centimeters 127 Dagmaat 127 × 148,5 cm Breedte Centimeters 148.5 Dagmaat 128 × 147 × 2 cm Hoogte Centimeters 128 Volledig 128 × 147 × 2 cm Breedte Centimeters 147 Volledig 128 × 147 × 2 cm Diepte Centimeters 2 Volledig 128 × 147 × 2 cm Diameter Centimeters 0 Volledig 150,5 × 171 × 10,6 cm, 22,4kg Hoogte Centimeters 150.5 Inclusief lijst 150,5 × 171 × 10,6 cm, 22,4kg Breedte Centimeters 171 Inclusief lijst 150,5 × 171 × 10,6 cm, 22,4kg Diepte Centimeters 10.6 Inclusief lijst 150,5 × 171 × 10,6 cm, 22,4kg Gewicht Kilograms 22.4 Inclusief lijst production 2253 https://viaf.org/viaf/71417899 https://rkd.nl/explore/artists/62716 https://www.wikidata.org/wiki/Q381911 Constant Permeke Constant Permeke Constant Permeke Permeke, Constant 1886-07-31 1952-01-04 schilder painter peintre 1927 1927 1927 20ste eeuw 20. Jahrhundert 20ème siècle 20th century 20世纪 siglo XX XX secolo XX век 228988 doek[drager] 229291 geschilderd olieverf op doek huile sur toile oil on canvas Öl auf Leinwand óleo sobre lienzo olio su tela холст, масло 布面油画 234191 Figuurvoorstellingen figuurvoorstellingen http://iconclass.org/11Q21 één persoon biddend one person praying http://iconclass.org/11Q74426 Vespers ~ getijden van de dag Vespers ~ offices of the Day http://iconclass.org/23R12 namiddag afternoon http://iconclass.org/31A235 zittende figuur sitting figure http://iconclass.org/31AA235 zittende figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur sitting figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31D14 volwassen man adult man http://iconclass.org/31D15 volwassen vrouw adult woman http://iconclass.org/34B11 hond dog http://iconclass.org/41A721 stoel chair http://iconclass.org/41D211 jurk, japon dress, gown http://iconclass.org/41D223(SHIRT) kleding voor het bovenlichaam (HEMD) clothing for the upper part of the body (SHIRT) http://iconclass.org/41D231 broek, kniebroek trousers, breeches http://iconclass.org/41D2333 houten schoenen, klompen wooden shoes, clogs http://iconclass.org/41C27 keukengerei kitchen-utensils http://iconclass.org/41C27(COFFEE GRINDER) keukengerei (KOFFIEMOLEN) kitchen-utensils (COFFEE GRINDER) http://iconclass.org/41C721 koffie coffee http://iconclass.org/41C74 tabak tobacco http://iconclass.org/46A17 arbeidersklasse, arbeiders working class, labourers http://iconclass.org/46AA17 arbeiders - AA - vrouwen working class, labourers - AA - women https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.4858 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/cu72sy 4552 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/32461/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@32461.tif thumbnail fdb30812f1440bd0687b430f90da5642 http://kmska.be/collection/work/representation/cu72sy http://kmska.be/collection/work/representation/cu72sy