2026-05-09T18:39:56Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:co0hvd 2026-05-05T22:00:58Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:jan_davidsz_de_heem creator:jan_davidsz_de_heem creator:heem_jan_davidsz_de period:17de_eeuw period:17_jahrhundert period:17me_sicle period:17th_century period:17 period:siglo_xvii period:xvii_secolo period:xvii_ subject:stillevens subject:stillevens subject:insecten subject:insects subject:insecten_mier subject:insects_ant subject:insecten_rups subject:insects_caterpillar subject:insecten_vlinder subject:insects_butterfly subject:spinnen subject:spiders subject:spinnen_kruisspin subject:spiders_garden_spider subject:vruchten subject:fruits subject:vruchten_kers_planten_gebruikt_als_symbool subject:fruits_cherry_plants_used_symbolically subject:andere_dan_vruchten_producten_van_planten_of_bomen subject:non_fruit_products_of_plants_or_trees subject:andere_dan_vruchten_producten_van_planten_of_bomen_mas_symbolisch_gebruikte_planten subject:non_fruit_products_of_plants_or_trees_corn_plants_used_symbolically subject:planten_en_kruiden subject:plants_and_herbs subject:planten_en_kruiden_klimop subject:plants_and_herbs_ivy subject:planten_en_kruiden_komijn subject:plants_and_herbs_cumin subject:bloemen subject:flowers subject:bloemen_anemoon subject:flowers_anemone subject:bloemen_gentiaan subject:flowers_gentian subject:bloemen_goudsbloem subject:flowers_marigold subject:bloemen_klaproos subject:flowers_poppy subject:bloemen_roos subject:flowers_rose subject:bloemen_tulp subject:flowers_tulip subject:boord_lint_vlecht subject:border_ribbon_braid subject:stilleven_van_planten_bloemen_en_vruchten subject:still_life_of_plants_flowers_and_fruit subject:gereedschap_hulpmiddelen_werktuigen_ambachten_en_nijverheid subject:tools_aids_implements_crafts_and_industries subject:gereedschap_hulpmiddelen_werktuigen_ambachten_en_nijverheden_nagel subject:tools_aids_implements_crafts_and_industries_nail subject:korenaren subject:ears_of_corn material:doekdrager

http://kmska.be/collection/work/data/co0hvd oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:co0hvd http://kmska.be/collection/work/id/co0hvd http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Bloemen en insecten Fleurs et insectes Flowers and Insects Blumen und Insekten Flores e insectos Fiori ed insetti 花朵与昆虫 Цветы и насекомые 58 20241 20242 20243 62313 62019 62161 65287 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 54 Te zien op zaal Currently on display Deze magistrale bloemenguirlande is aan weerszijden met blauwe strikken opgehangen aan robuuste nagels. Met een subtiel gevoel voor kleur, belichting en dieptewerking heeft schilder De Heem een grote verscheidenheid aan bloemen en planten bij elkaar gevlochten: rozen en tulpen, maar ook gentiaan, anemoon, goudsbloem, klaproos, komijn, klimop, een maïskolf en tarwearen. Bovenaan links hangen rijpe kersen aan een twijgje. Een sprinkhaan, een atalanta en een koolwitvlinder, een rups, een kruisspin en andere insecten bevolken de microkosmos. Uit de witte roos kruipen mieren. De traditionele symboliek die met geschilderde bloemen in verband wordt gebracht, is dat ze toeschouwers herinneren aan de kortstondigheid van het leven. In vanitas-taferelen komen ze voor met andere objecten die voor sterfelijkheid staan, zoals een schedel, kaars en zandloper. Omdat ze bloemen en vruchten aantasten, zinspelen ook sommige insecten op de vergankelijkheid. De maïskolf staat dan weer symbool voor de verrijzenis en de klimop verwijst naar het eeuwig leven. Of de bloemen en de vruchten door De Heem bewust als religieuze symbolen werden geschilderd, is niet duidelijk. Er is geen tekst die deze uitdrukkelijke betekenis expliciteert en er zijn geen begeleidende objecten die een welbepaalde en ondubbelzinnige symboliek met zich meedragen. Veel 17de-eeuwse toeschouwers waren in elk geval vertrouwd met dergelijke symbolische betekenissen, waardoor ze wellicht ook de religieuze dimensie in beschouwing namen. Dit sluit niet uit – het succes van bloemstukken als deze maakt dit duidelijk – dat men ook ‘gewoon’ genoot van de schoonheid en kleur van virtuoos geschilderde bloemen. De haarfijne schildering, het geraffineerde kleurenpalet, het subtiele lichtspel en de grote diversiteit aan bloemen, vruchten en insecten maken van De Heems schilderij een meesterwerk. De rozen en tulpen doemen op uit het duister en lijken uit de schilderijlijst uit te steken. Door een deel van de afgebeelde bloemen in de schaduw te plaatsen bereikte de schilder een driedimensionaal effect. De guirlande getuigt dan weer van de transformatie die geschilderde bloemstukken in loop van de 17de eeuw ondergingen. De frontale en symmetrische composities met gelijke belichting, als catalogi van individuele bloemen, maakten geleidelijk aan plaats voor boeketten met meer diepte en contrast tussen licht en schaduw. De bloemstukken werden asymmetrischer en de bloemen gingen elkaar ook overlappen. Het creatieve proces en de opbouw-in-lagen bij De Heem verliepen complexer dan bij zijn voorgangers. Een beeldtechnische analyse die uitsluitsel geeft over de pigmenten in de verschillende verflagen (Macro X-ray fluorescence scanning of MA-XRF) toont aan hoe minutieus de schilder de compositie heeft gepland. Hij schilderde zijn bloemenfestoen op een fijngeweven doek. Deze drager kreeg eerst een rode grondtoon met daarbovenop een grijze verflaag die de rode grond nog liet doorschemeren. De Heem duidde het volume van de bloemenslinger vervolgens aan met groene verf. Daarna gaf de kunstenaar de belangrijkste bloemen hun plaats met monochrome kleurvlakken. De roze roos en de twee tulpen aan de linkerzijde, en de rode bloem op rechterzijde schilderde hij boven op een intense, vermiljoenrode ondertoon, en de pioenroos en de twee tulpen aan de rechterzijde boven op een donkerrode bordeauxkleurige doodverf. Eenzelfde cirkelvormig kleurvlak is te zien onder de kleine paarse bloempjes in het bovendeel links. Pas na het drogen van de doodverf van deze grote kleurvlakken werkte De Heem de afzonderlijke elementen verder uit met opeenvolgende transparante en dekkende verflagen. Met de kleur van de achtergrond of de achterliggende elementen reduceerde hij de omtrek van de grote bloemen en gaf ze hun definitieve vorm. De rozen en tulpen werden veelal nat-in-nat uitgewerkt. In het laatste stadium bracht de schilder nog enkele witte accenten aan op de randen van de bloemblaadjes. Met de kleinste bloemen, bladeren, stengels en insecten vervolledigde hij het geheel. Finaal bracht hij nog enkele minimale wijzigingen aan; zo veranderde hij de positie van de blauwe strikken en sommige takken. De Heem schilderde stillevens met boeken, muziekinstrumenten, bloemenvazen, guirlandes en fruit. Zijn composities werden naarmate de tijd vorderde kleurrijker en virtuozer. Van Frans Snijders en Adriaen van Utrecht nam hij de ruimtelijke dynamiek over. Ook de intense kleuren en de vernieuwende composities van Gerard Seghers beïnvloedden zijn werk. Fred Meijer (RKD) situeert deze bloemenguirlande in de eerste helft van de jaren 1660. Het schilderij sluit onder meer aan bij een guirlande in Schwerin (Staatliches Museum, inv.nr. G 156) en bloemen in een vaas in Cambridge (Fitzwilliam Museum, inv.nr. 1487) uit die periode. De Heem was een van de meest gewaardeerde stillevensschilders van zijn tijd. Samen met Jan Brueghel en Seghers droeg hij wezenlijk bij tot de ontwikkeling van het bloemstilleven. Vibrant still life Roses, tulips, gentian, anemones, marigolds, poppies, cumin, ivy, a cob of corn, ears of wheat and, in the upper left, a sprig of ripe cherries. All accompanied by a grasshopper, red admiral and cabbage white butterflies, a caterpillar, a spider and other insects, including ants crawling out of the white rose. Plenty of diversity in this still life, which positively bursts with vitality. De Heem painted the garland with a strong feel for refined colours, a subtle play of light and a powerful three-dimensional effect. Flowers wilt, so are these intended as a symbol of transience and our short human lives? This is certainly the case in many seventeenth-century still lifes, especially where the flowers are accompanied by a skull, an hourglass or a snuffed-out candle… and might the evergreen ivy be a reference to eternal life and the cob of corn to Christ’s resurrection from the dead, making them religious symbols? There is nothing to suggest that here, but we do know that seventeenth-century viewers would have been widely familiar with such symbolism. On the other hand, they considered skilfully painted floral arrangements to be beautiful in themselves, just as we do today. Recent examination using the latest techniques tells us that De Heem planned his composition meticulously, beginning with a red ground layer followed by a layer of grey. He then used green paint to indicate the volume of the garland and set out the most important flowers with expanses of a single colour, such as red fort he red blooms. Once the paint had dried, the detailed work could begin. De Heem used a copper-based pigment fort he green tones and a mecury-based vermillion for the red flowers and cherries. 49,4 × 66,7 cm Hoogte Centimeters 49.4 Dagmaat 49,4 × 66,7 cm Breedte Centimeters 66.7 Dagmaat 50,8 × 67,9 × 1,8 cm Hoogte Centimeters 50.8 Volledig 50,8 × 67,9 × 1,8 cm Breedte Centimeters 67.9 Volledig 50,8 × 67,9 × 1,8 cm Diepte Centimeters 1.8 Volledig 64,3 × 81,6 × 8 cm Hoogte Centimeters 64.3 Inclusief lijst 64,3 × 81,6 × 8 cm Breedte Centimeters 81.6 Inclusief lijst 64,3 × 81,6 × 8 cm Diepte Centimeters 8 Inclusief lijst 64,3 × 81,6 × 8 cm Gewicht Kilograms 0 Inclusief lijst production 1345 https://viaf.org/viaf/51960128 https://rkd.nl/explore/artists/36842 https://www.wikidata.org/wiki/Q454656 Jan Davidsz. de Heem Jan Davidsz. de Heem Jan Davidsz. de Heem Heem, Jan Davidsz. de 1606 1684 schilder painter peintre 17de eeuw 17. Jahrhundert 17ème siècle 17th century 17世纪 siglo XVII XVII secolo XVII век 228988 doek[drager] olieverf op doek huile sur toile oil on canvas Öl auf Leinwand óleo sobre lienzo olio su tela холст, масло 布面油画 234198 Stillevens stillevens http://iconclass.org/25F711 insecten insects http://iconclass.org/25F711(ANT) insecten: mier insects: ant http://iconclass.org/25F711(CATERPILLAR) insecten: rups insects: caterpillar http://iconclass.org/25F711(BUTTERFLY) insecten: vlinder insects: butterfly http://iconclass.org/25F713 spinnen spiders http://iconclass.org/25F713(GARDEN SPIDER) spinnen (KRUISSPIN) spiders (GARDEN SPIDER) http://iconclass.org/25G21 vruchten fruits http://iconclass.org/25G21(CHERRY)(+1) vruchten: kers (+ planten gebruikt als symbool) fruits: cherry (+ plants used symbolically) http://iconclass.org/25G22 (andere dan vruchten) producten van planten of bomen (non-fruit) products of plants or trees http://iconclass.org/25G22(CORN)(+1) (andere dan vruchten) producten van planten of bomen (MAÏS) (+ symbolisch gebruikte planten) (non-fruit) products of plants or trees (CORN) (+ plants used symbolically) http://iconclass.org/25G4 planten en kruiden plants and herbs http://iconclass.org/25G4(IVY) planten en kruiden: klimop plants and herbs: ivy http://iconclass.org/25G4(CUMIN) planten en kruiden (KOMIJN) plants and herbs (CUMIN) http://iconclass.org/25G41 bloemen flowers http://iconclass.org/25G41(ANEMONE) bloemen: anemoon flowers: anemone http://iconclass.org/25G41(GENTIAN) bloemen (GENTIAAN) flowers (GENTIAN) http://iconclass.org/25G41(MARIGOLD) bloemen (GOUDSBLOEM) flowers (MARIGOLD) http://iconclass.org/25G41(POPPY) bloemen: klaproos flowers: poppy http://iconclass.org/25G41(ROSE) bloemen: roos flowers: rose http://iconclass.org/25G41(TULIP) bloemen: tulp flowers: tulip http://iconclass.org/41D2653 boord, lint, vlecht border, ribbon, braid http://iconclass.org/41A671 stilleven van planten, bloemen en vruchten still life of plants, flowers and fruit http://iconclass.org/47D8 gereedschap, hulpmiddelen, werktuigen ~ ambachten en nijverheid tools, aids, implements ~ crafts and industries http://iconclass.org/47D8(NAIL) gereedschap, hulpmiddelen, werktuigen ~ ambachten en nijverheden: nagel tools, aids, implements ~ crafts and industries: nail http://iconclass.org/47I1111 korenaren ears of corn https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.2529 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/co0hvd 58 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/53/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@53.tif thumbnail 4cc62cc158ffc502c644e8a3bf4edbd7 http://kmska.be/collection/work/representation/co0hvd http://kmska.be/collection/work/representation/co0hvd