2026-05-08T16:24:20Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:8wvxw5 2026-05-05T22:01:52Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:peter_paul_rubens creator:peter_paul_rubens creator:rubens_peter_paul creator:peter_paul_rubens creator:peter_paul_rubens creator:rubens_peter_paul period:17de_eeuw period:17_jahrhundert period:17me_sicle period:17th_century period:17 period:siglo_xvii period:xvii_secolo period:xvii_ subject:religieuze_voorstellingen subject:religieuze_voorstellingen subject:engelen_kronen_enof_brengen_palmtakken subject:angels_crowning_andor_bringing_palm_branches subject:stichter_van_de_orde_der_minderbroeders_franciscanen_franciscuscus_van_assisi_mogelijke_attributen_boek_kruisbeeld_lelie_schedel_stigmata_engelen_die_in_de_lucht_zweven subject:founder_of_the_order_of_friars_minor_franciscans_franciscus_of_assisi_possible_attributes_book_crucifix_lily_skull_stigmata_angels_floating_in_the_air subject:martelaarschap_lijden_tegenspoed_dood_van_de_heilige_franciscus_van_assisi_engelen_die_in_de_lucht_zweven subject:martyrdom_suffering_misfortune_death_of_st_francis_of_assisi_angels_floating_in_the_air subject:organisatie_functionarissen_en_hoogwaardigheidsbekleders_in_de_rooms_katholieke_kerk_geestelijken_in_het_algemeen subject:organization_functionaries_and_dignitaries_in_roman_catholic_church_clergy_in_general subject:priester_rooms_katholiek subject:priest_roman_catholic subject:kloosterorden_kloosterleven_rooms_katholieke_kerk subject:monastic_orders_monastic_life_roman_catholic_church subject:kloosterorden_kloosterleven_franciscanen subject:monastic_orders_monastic_life_roman_catholic_church_franciscans subject:monniken_broeders subject:monks_friars subject:habijt_pij subject:habit_frock subject:n_persoon_biddend subject:one_person_praying subject:stigmatisatie_stigmata subject:stigmatization_stigmata subject:altaar subject:altar subject:pateen subject:paten subject:liturgische_gewaden_canoniek subject:liturgical_vestments_canonicals subject:albe subject:alb subject:kazuifel subject:chasuble subject:stola subject:stole subject:brood_hostie subject:bread_host subject:laatste_communie_toediening_van_het_heilig_viaticum subject:last_communion_administering_of_the_holy_viaticum subject:naakt_met_bedekte_genitalin subject:nude_with_covered_genitals subject:staande_figuur subject:standing_figure subject:knielende_figuur subject:kneeling_figure subject:knielen_op_beide_knien subject:kneeling_on_both_knees subject:in_de_lucht_zweven subject:floating_in_the_air subject:tonsuur subject:tonsure subject:baard subject:beard subject:snor subject:moustache subject:wenen subject:weeping subject:tranen subject:tears subject:volwassen_man subject:adult_man subject:oude_man subject:old_man subject:gordijnen subject:curtains subject:luifel_baldakijn subject:canopy_baldachin subject:borduurwerk_in_gouddraad subject:gold_thread_embroidery subject:kronen_met_lauwerkrans subject:crowning_with_laurel subject:textielweefsel_stof subject:textile_fabric_cloth subject:textielweefsel_stof_goudbrokaat subject:textile_fabric_cloth_gold_brocade subject:zuil_pilaar_architectuur subject:column_pillar_architecture subject:lendendoek_bijzonderheden_van_kruisigingsscnes subject:loin_cloth_particularities_of_crucifixion_scenes material:hout technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/8wvxw5 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:8wvxw5 http://kmska.be/collection/work/id/8wvxw5 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228765 schilderij 12 schilderij painting peinture Laatste communie van de heilige Franciscus van Assisi La dernière communion de saint François d'Assise The Last Communion of Saint Francis of Assisi Die letzte Kommunion des heiligen Franziskus von Assisi La última comunión de san Francisco de Asís L'ultima comunione di San Francesco d'Assisi 阿西西圣方济各的最后圣餐 Последнее причастие святого Франциска Ассизского 216 19686 19687 19688 62383 62095 62247 62555 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 305 Te zien op zaal Currently on display Toen de heilige Franciscus (1181/2 – 1226) zijn einde voelde naderen, vroeg hij zijn medebroeders om hem naakt op de vloer te leggen voor het altaar in de kapel van Sancta Maria de Portiuncula nabij Assisi. In overeenstemming met zijn verlangen om Christus na te volgen wilde hij enkel gehuld in een lendendoek voor God verschijnen. Met zijn linkerhand bedekt hij zijn stigmaatwonde. Vier eeuwen later bracht Rubens dit levenseinde in beeld in een altaarstuk dat sinds de achttiende eeuw bekend staat als de Laatste Communie. Toch staat dit onderwerp nergens in de levensbeschrijving van de heilige vermeld. De priester in het schilderij dient de stervende Franciscus het viaticum toe. Het Heilig Sacrament van de Eucharistie werd in de beeldtaal van de contrareformatie sterk gepromoot. Het was hier wellicht de bedoeling om een geliefd christelijk rolmodel met een eigentijdse theologisch leerstelling te verbinden. Rubens schilderde het altaarstuk voor de kerk van de Minderbroeders-Recollecten naar aanleiding van het overlijden van de Antwerpse koopman en tapijtenhandelaar Gaspar Charles (1553-1618). Het paneel hing boven het familiegraf aan de rechterzijde van het doksaal, de scheidingswand tussen schip en koor. Charles was wijkmeester geweest, regimentskapitein en aalmoezenier. In die functie inde hij belastingen en verzamelde hij in kerken kleinere giften om dit geld vervolgens over hospitalen, godshuizen en arme lieden te verdelen. In 1619 was het schilderij klaar, want op 17 mei van dat jaar ondertekende de zoon van Gaspar een kwitantie van Rubens voor de som van 750 gulden. De compositie van het werk stemt in grote lijnen overeen met De laatste Communie van de Heilige Hiëronymus die Agostino Carracci (1557-1602) in 1592 had gemaakt voor het Kartuizerklooster van Bologna (nu Pinacoteca Nazionale, inv. nr. 461). Die religieuze instelling had Rubens wellicht vanuit het nabije Mantua bezocht. Een ander altaarstuk met hetzelfde onderwerp dat door Domenichino (1581-1641) tussen 1611 en 1614 werd uitgevoerd voor de San Girolamo della Carità in Rome (nu Vaticaanse Pinacotheek, cat. nr. 40384), kan hij enkel door middel van een reproductie hebben gekend. Een eerste snelle penschets voor de compositie bevindt zich in het Prentenkabinet te Antwerpen (inv. A. XIV.5) en een studie in rood en zwart krijt in een Engelse privé-verzameling. Een krijtstudie voor twee monniken achter Franciscus wordt bewaard in de Duke of Devonshire verzameling te Chatsworth. (inv. ). Van twee andere monniken bestaat een geschilderde tronie (voorheen Warwick Castle). De Fondation Custodia te Parijs bewaart een knielende naaktstudie voor Franciscus (inv. 5511). Dying saint The Antwerp merchant and tapestry dealer Gaspar Charles died in 1618. He also held several public offices, collected taxes and dispensed charity, which entailed collecting smaller donations in churches and then distributing the money to hospitals and almshouses and directly to the poor. The Charles family tomb, for which Peter Paul Rubens painted this large work, was in the church of Antwerp’s Franciscans, the order founded by St Francis of Assisi in Italy in the early thirteenth century. Gaspar’s son signed a receipt from the painter for the sum of 750 guilders on 17 May 1619, telling us when the work was completed and paid for. The panel’s theme is explained by its intended destination. When Francis sensed that the end was drawing near in 1226, he asked his fellow friars to lay him almost naked on the floor before the altar in a chapel near Assisi. Eager to imitate Christ even in death, Francis wanted to appear before God dressed only in a loincloth, just as Christ had been clad when he died on the cross. The priest in the painting gives Francis communion for the last time, a sacrament that was strongly promoted by the Catholic Counter-Reformation in opposition to Protestantism. Many of Rubens’ commissions were motivated in the same way. There are several Italian paintings with a similar composition and/or on the same subject, which Rubens might have known, possibly through reproductions, having spent seven years in Italy in his twenties. A number of preparatory studies by him have survived for parts of this work. 422,6 × 226,5 cm Hoogte Centimeters 422.6 Dagmaat 422,6 × 226,5 cm Breedte Centimeters 226.5 Dagmaat 422,6 × 226,5 cm Gewicht Kilograms 0 Dagmaat 424,5 × 230 cm Hoogte Centimeters 424.5 Volledig 424,5 × 230 cm Breedte Centimeters 230 Volledig 424,5 × 230 cm Diepte Centimeters 0 Volledig 424,5 × 230 cm Diameter Centimeters 0 Volledig 475 × 275 × 19 cm, 300kg Hoogte Centimeters 475 Inclusief lijst 475 × 275 × 19 cm, 300kg Breedte Centimeters 275 Inclusief lijst 475 × 275 × 19 cm, 300kg Diepte Centimeters 19 Inclusief lijst 475 × 275 × 19 cm, 300kg Gewicht Kilograms 300 Inclusief lijst 475 × 275 × 19 cm, 300kg Diameter Centimeters 0 Inclusief lijst production 2469 https://viaf.org/viaf/56647196 https://rkd.nl/explore/artists/68737 https://www.wikidata.org/wiki/Q5599 Peter Paul Rubens Peter Paul Rubens Peter Paul Rubens Rubens, Peter Paul 1577-06-28 1640-05-30 schilder painter peintre 2469 https://viaf.org/viaf/56647196 https://rkd.nl/explore/artists/68737 https://www.wikidata.org/wiki/Q5599 Peter Paul Rubens Peter Paul Rubens Peter Paul Rubens Rubens, Peter Paul atelier van workshop of atelier de (1619) 1619 1619 17de eeuw 17. Jahrhundert 17ème siècle 17th century 17世纪 siglo XVII XVII secolo XVII век 228901 hout 229291 geschilderd olieverf op paneel huile sur bois oil on panel Öl auf Holz óleo sobre tabla olio su pannello дерево, масло 木板油画 234202 Religieuze voorstellingen religieuze voorstellingen http://iconclass.org/11G23 engelen kronen en/of brengen palmtakken angels crowning and/or bringing palm-branches http://iconclass.org/11H(FRANCIS)(+31) stichter van de orde der minderbroeders (franciscanen), Franciscus(cus) van Assisi; mogelijke attributen: boek, kruisbeeld, lelie, schedel, stigmata (+ engelen die in de lucht zweven) founder of the Order of Friars Minor (Franciscans), Francis(cus) of Assisi; possible attributes: book, crucifix, lily, skull, stigmata (+ angels floating in the air) http://iconclass.org/11H(FRANCIS)6(+31) martelaarschap, lijden, tegenspoed, dood van de heilige Franciscus van Assisi (+ engelen die in de lucht zweven) martyrdom, suffering, misfortune, death of St. Francis of Assisi (+ angels floating in the air) http://iconclass.org/11P31 organisatie, functionarissen en hoogwaardigheidsbekleders in de rooms-katholieke kerk; geestelijken in het algemeen organization, functionaries and dignitaries in Roman Catholic church; clergy in general http://iconclass.org/11P3121 priester (rooms-katholiek) priest (Roman Catholic) http://iconclass.org/11P315 kloosterorden, kloosterleven ~ rooms-katholieke kerk monastic orders, monastic life ~ Roman Catholic church http://iconclass.org/11P315(FRANCISCANS) kloosterorden, kloosterleven: Franciscanen monastic orders, monastic life ~ Roman Catholic church (FRANCISCANS) http://iconclass.org/11P31521 monnik(en), broeder(s) monk(s), friar(s) http://iconclass.org/11P3154 habijt, pij habit, frock http://iconclass.org/11Q21 één persoon biddend one person praying http://iconclass.org/11Q43 stigmatisatie, stigmata stigmatization, stigmata http://iconclass.org/11Q7141 altaar altar http://iconclass.org/11Q71442 pateen paten http://iconclass.org/11Q7146 liturgische gewaden, canoniek liturgical vestments, canonicals http://iconclass.org/11Q71461 albe alb http://iconclass.org/11Q71463 kazuifel chasuble http://iconclass.org/11Q71466 stola stole http://iconclass.org/11Q7151 brood, hostie bread, Host http://iconclass.org/11Q73274 laatste communie, toediening van het Heilig Viaticum last communion, administering of the Holy Viaticum http://iconclass.org/31A141 naakt met bedekte genitaliën nude with covered genitals http://iconclass.org/31A231 staande figuur standing figure http://iconclass.org/31A233 knielende figuur kneeling figure http://iconclass.org/31A2331 knielen op beide knieën kneeling on both knees http://iconclass.org/31A2763 in de lucht zweven floating in the air http://iconclass.org/31A5333 tonsuur tonsure http://iconclass.org/31A534 baard beard http://iconclass.org/31A5341 snor moustache http://iconclass.org/31B6214 wenen weeping http://iconclass.org/31B62141 tranen tears http://iconclass.org/31D14 volwassen man adult man http://iconclass.org/31D16 oude man old man http://iconclass.org/41A421 gordijnen curtains http://iconclass.org/41A4231 luifel, baldakijn canopy, baldachin http://iconclass.org/41D26511 borduurwerk in gouddraad gold-thread embroidery http://iconclass.org/43A433 kronen met lauwerkrans crowning with laurel http://iconclass.org/47H6 textielweefsel, stof textile fabric, cloth http://iconclass.org/47H6(GOLD BROCADE) textielweefsel, stof (GOUDBROKAAT) textile fabric, cloth (GOLD BROCADE) http://iconclass.org/48C161 zuil, pilaar ~ architectuur column, pillar ~ architecture http://iconclass.org/73D6712 lendendoek ~ bijzonderheden van kruisigingsscènes loin-cloth ~ particularities of crucifixion scenes https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.5224 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/8wvxw5 147 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/31615/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@31615.tif thumbnail e93da29ff13831fb59f6ccabd9ad12d5 http://kmska.be/collection/work/representation/8wvxw5 http://kmska.be/collection/work/representation/8wvxw5