2026-05-20T19:55:37Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:6d9s61 2026-05-05T22:08:03Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:bernard_van_orley creator:bernard_van_orley creator:orley_bernard_van period:16de_eeuw period:16_jahrhundert period:16me_sicle period:16th_century period:16 period:siglo_xvi period:xvi_secolo period:xvi_ subject:religieuze_voorstellingen subject:religieuze_voorstellingen subject:de_zeven_werken_van_barmhartigheid subject:the_seven_acts_of_mercy material:hout

http://kmska.be/collection/work/data/6d9s61 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:6d9s61 http://kmska.be/collection/work/id/6d9s61 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228683 drieluik 12 schilderij painting peinture Laatste Oordeel en de zeven werken van barmhartigheid Le Jugement dernier et les sept oeuvres de miséricorde Last Judgement and the Seven Acts of Mercy Das letzte Urteil und die sieben Werke der Barmherzigkeit El Juicio Final y las siete obras de misericordia Il Giudizio universale e le sette opere di misericordia 最后的审判与七件善事 Страшный суд и семь деяний милосердия 800 22540 22539 22541 62404 62115 62269 62577 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 741-745 In depot / in bruikleen In depot / on loan Dit imposante triptiek werd in 1517 of 1518 door de Antwerpse Armenkamer besteld bij de Brusselse kunstenaar Bernard van Orley en in 1524 of 1525 in hun kapel in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen geplaatst. In de vorm van de zeven werken van barmhartigheid toont het de filantropische activiteiten die de aalmoezeniers in dienst van God verrichtten. Het was tenslotte Christus die zei: "Toen u dit voor één van mijn minste broeders hebt gedaan, deed u het voor mij" (Mattheus 25, 40). Tegelijkertijd maant het altaarstuk de aalmoezeniers aan om deugdzaam te leven. Ook over hen zal immers bij het einde der tijden een laatste oordeel geveld worden. Op de buitenzijden van de luiken zijn de heiligen Stefanus, Hiëronymus of Marcus, Laurentius van Rome en Elisabeth van Hongarije weergegeven. Zij vormen een toonbeeld van barmhartigheid door de armen geld en kleding aan te reiken. Het triptiek heeft nog zijn originele lijst al is de afwerklaag daarvan aan de binnenzijde vernieuwd. Op het midden paneel zien we Christus op een regenboog. Hij velt een oordeel over de mensen op basis van hun daden daarbij geholpen door de aartsengel Michael die op een balans de zielen weegt. Onderaan herrijzen de doden. Links zien we de uitverkorenen die opgenomen worden in het paradijs en rechts de verdoemden die door een engel naar de hel geleid worden. Daartussenin wordt het zevende werk van barmhartigheid weergegeven: het begraven van de doden. De overige zes werken zijn voor een decor van Italiaanse Renaissance architectuur afgebeeld op de zijluiken. Op de voorgrond van het linkerluik worden de dorstigen gelaafd door twee aalmoezeniers. Daarachter wordt een man met open armen ontvangen, een verwijzing naar het verlenen van onderdak aan de daklozen. De vrouw met brood in haar schort refereert aan het voeden van de hongerigen. Op het rechterluik worden op de voorgrond de naakten gekleed, op het middenplan de zieken verzorgd en op de achtergrond de gevangen bezocht en, in dit geval, zelfs vrijgelaten. De kleding van de misvormde bedelaar rechtsonder op de voorgrond van het rechterluik en van de dorstige man op het linkerluik is opmerkelijk. Zij dragen kostbare, onbeschadigde rode brokaten mantels terwijl de anderen in evident versleten kleren gekleed gaan. Mogelijk wordt hier duidelijk gemaakt dat het noodlot iedereen, arm en rijk, kan treffen. Dat zou tevens een waarschuwing kunnen zijn voor de aalmoezeniers, die uit de sociale top van Antwerpen afkomstig waren. Een wolkenband die over de volledige breedte van het triptiek loopt verdeelt de compositie in een hemels rijk aan de bovenkant en een aards rijk aan de onderkant. Op het middenpaneel is de hemelse zone helemaal gevuld met engelen. Op de zijluiken zien we links Maria en rechts mogelijk Paulus, beiden vergezeld door zes apostelen. Als bemiddelaars prijzen zij de goede werken van de mens bij Christus aan om zo de rechter in zijn oordeel milder te stemmen. In deze compositie wordt wel de invloed van Raphael’s Disputa gezien maar het is zeer onwaarschijnlijk dat Van Orley diens fresco in de Stanza della Segnatura in Vaticaanstad zelf gezien heeft. Misschien kende hij het werk via tekeningen of prenten of had Raphaels assistent Tomasso Vincidor, die enige tijd in Brussel verbleef, studies ervan meegenomen naar de stad waar Van Orley woonde en werkte. Ook de invloed van Raphaels kartons voor de tapijtreeks Handelingen van de Apostelen die vanaf 1516 in Brussel aanwezig waren of van een tapijtontwerp van Raphael’s leerling Giulio Romano is geopperd maar moeilijk met zekerheid vast te stellen. Dat Van Orley’s werk beïnvloed werd door de Italiaanse kunst is echter duidelijk. In dit altaarstuk komt dit tot uiting in de figuren, hun houdingen, de architectuur en de manier waarop ruimte gesuggereerd wordt. Picture of charity Several of the KMSKA’s masterpieces were located for many years in the Cathedral of Our Lady in Antwerp, including this imposing triptych by Bernard van Orley. The central panel depicts the Last Judgement: when the End Times come, the dead will rise from their graves to face Christ’s judgement as to who will spend eternity in Paradise and who will be dispatched to Hell. They are judged according to their conduct in life, with St Michael the Archangel weighing the souls of the dead in his scales. Those who had performed the ‘Seven Acts of Mercy’ could be confident of their place in Heaven. The seven acts are depicted in the triptych, with the ‘burial of the dead’ featuring in the central panel. In the panel on the left the thirsty are given something to drink, the hungry something to eat, and the homeless a roof over their head. The right-hand panel shows disabled beggars being offered clothes, while visits are paid to a sick man and to prisoners (who are even set free). The closed shutters, meanwhile, depict four saints, each of whom was a model of mercy. Bernard van Orley painted the work for the Chamber for Poor Relief (Armenkamer) which dispensed philanthropy and charity in Antwerp. The triptych offered its governors and almoners, drawn from the city’s social elite, a vivid foretaste of the potential reward or punishment that awaited them. Van Orley brought the Italian Renaissance to the Low Countries, as we see here not only in the architecture but also in the poses of the figures and the rendering of space. A band of cloud stretching across the three panels divides the composition into a heavenly (above) and an earthly realm (below). The celestial zone in the central panel swarms with angels, while the side panels show Mary on the left and what might be St Paul on the right, each accompanied by six of Jesus’ twelve disciples. They are here to mediate on behalf of the souls appearing before Christ, the Supreme Judge. 248 × 406 cm Hoogte Centimeters 248 Dagmaat 248 × 406 cm Breedte Centimeters 406 Dagmaat 290,5 × 522 × 14,5 cm, 306kg Hoogte Centimeters 290.5 Inclusief lijst 290,5 × 260 × 27,5 cm Hoogte Centimeters 290.5 Inclusief lijst 290,5 × 522 × 14,5 cm, 306kg Breedte Centimeters 522 Inclusief lijst 290,5 × 260 × 27,5 cm Breedte Centimeters 260 Inclusief lijst 290,5 × 522 × 14,5 cm, 306kg Diepte Centimeters 14.5 Inclusief lijst 290,5 × 260 × 27,5 cm Diepte Centimeters 27.5 Inclusief lijst 290,5 × 522 × 14,5 cm, 306kg Gewicht Kilograms 306 Inclusief lijst production 2174 https://viaf.org/viaf/79202642 https://rkd.nl/explore/artists/60937 https://www.wikidata.org/wiki/Q454678 Bernard van Orley Bernard van Orley Bernard van Orley Orley, Bernard van 1490 1542-01-06 schilder painter peintre (1517-1525) 1517 1525 16de eeuw 16. Jahrhundert 16ème siècle 16th century 16世纪 siglo XVI XVI secolo XVI век 228901 hout olieverf op paneel huile sur bois oil on panel Öl auf Holz óleo sobre tabla olio su pannello дерево, масло 木板油画 234202 Religieuze voorstellingen religieuze voorstellingen http://iconclass.org/11V de (zeven) werken van barmhartigheid the (seven) Acts of Mercy 741 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:0qzyw8 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 742 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:80e0nq 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 743 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:1a1ad5 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 744 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:egqtsg 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 745 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:rvdb3w 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 741 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:0qzyw8 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 742 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:80e0nq 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 743 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:1a1ad5 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 744 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:egqtsg 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part 745 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:rvdb3w 0 http://purl.org/dc/terms/hasPart geheel Has Part https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.4680 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/6d9s61 813 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/32393/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@32393.tif thumbnail 2ed5027ad7d2466850d0f83838b41efb http://kmska.be/collection/work/representation/6d9s61 http://kmska.be/collection/work/representation/6d9s61