2026-04-16T03:45:23Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:4wjh0i 2026-01-14T22:57:31Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:quinten_massijs_i creator:quinten_massijs creator:massijs_quinten period:16de_eeuw period:16_jahrhundert period:16me_sicle period:16th_century period:siglo_xvi period:xvi_secolo period:xvi_ subject:religieuze_voorstellingen subject:religieuze_voorstellingen subject:johannes_de_doper_mogelijke_attributen_boek_rieten_kruis_doopbeker_honingraat_lam_staf subject:john_the_baptist_possible_attributes_book_reed_cross_baptismal_cup_honeycomb_lamb_staff subject:johannes_de_doper_mogelijke_attributen_boek_rieten_kruis_doopbeker_honingraat_lam_staf_martelaarschap_lijden_tegenspoed_dood_van_mannelijke_heilige subject:john_the_baptist_possible_attributes_book_reed_cross_baptismal_cup_honeycomb_lamb_staff_martyrdom_suffering_misfortune_death_of_male_saint subject:martelaars_vaak_met_palmtakken subject:martyrs_often_with_palm_branches subject:edelstenen_en_halfedelstenen subject:precious_and_semiprecious_stones subject:staande_figuur subject:standing_figure subject:staande_figuur_aa_vrouwelijke_menselijke_figuur subject:standing_figure_aa_female_human_figure subject:baard subject:beard subject:snor subject:moustache subject:kind subject:child subject:jongen_kind_tussen_peuter_en_jongere subject:boy_child_between_toddler_and_youth subject:adolescent_jonge_vrouw_meisje subject:adolescent_young_woman_maiden subject:volwassen_man subject:adult_man subject:volwassen_vrouw subject:adult_woman subject:lichaam_van_een_onthoofd_persoon subject:headless_body_of_a_beheaded_person subject:hoofd_van_een_onthoofd_persoon subject:head_of_a_beheaded_person subject:hond subject:dog subject:halsband_van_een_hond subject:collar_of_a_dog subject:behangpapier subject:wall_paper subject:tafel subject:table subject:tafelmes subject:table_knife subject:wijnkoeler subject:wine_cooler subject:mok_beker_bokaal subject:mug_beaker_goblet subject:schaal_schotel subject:serving_dish_platter subject:tafellaken subject:table_cloth subject:brood subject:bread_loaf subject:wijn_alcoholische_dranken subject:wine_alcoholic_drinks subject:jurk_japon subject:dress_gown subject:jas subject:coat subject:cape subject:cape subject:hoofddeksel_hoed_textiel_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_hat_textile_fabrics_used_for_clothes subject:sluier subject:veil subject:halskleding_kraag_bont_gebruikt_voor_kleding subject:neck_gear_collar_fur_used_for_clothes subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_blouse subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_blouse subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_hemd subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_shirt subject:mouwen subject:sleeves subject:kousen_sokken subject:stockings_socks subject:schoenen_sandalen subject:shoes_sandals subject:accessoires_kleding subject:accessories_clothing subject:corsage subject:corsage subject:sieraden_juwelen subject:ornaments_jewels subject:halsketting subject:necklace subject:parel_parelsnoer subject:pearl_pearl_necklace subject:oorbellen subject:ear_rings subject:koning subject:king subject:koningin subject:king_bb_female_ruler subject:kroon_symbool_van_soevereiniteit subject:crown_symbol_of_sovereignty subject:beul subject:executioner_hangman subject:de_soldaat_het_soldatenleven subject:the_soldier_the_soldiers_life subject:wapens subject:weapons subject:werpwapens_speer subject:casting_weapons_spear subject:hak_en_steekwapens_zwaard subject:hacking_and_thrusting_weapons_sword subject:textielweefsel_stof subject:textile_fabric_cloth subject:textielweefsel_stof_damast subject:textile_fabric_cloth_damask subject:textielweefsel_stof_goudbrokaat subject:textile_fabric_cloth_gold_brocade subject:textielweefsel_stof_fluweel subject:textile_fabric_cloth_velvet subject:zuil_pilaar_architectuur subject:column_pillar_architecture subject:schilderij_in_schilderij subject:picture_within_picture subject:muzikant subject:musician subject:muziekinstrumenten_groep_muziekinstrumenten subject:musical_instruments_group_of_musical_instruments subject:blaasinstrumenten subject:wind_instruments subject:hoorn_trompet_kornet_trombone_tuba subject:horn_trumpet_cornet_trombone_tuba subject:musiceren_musicus_met_instrument subject:making_music_musician_with_instrument subject:meerdere_muzikanten_die_een_instrument_bespelen subject:more_than_one_musician_with_instrument subject:martelaarschap_en_dood_van_johannes_de_doper_matthes_143_12_marcus_617_29 subject:martyrdom_and_death_of_john_the_baptist_matthew_143_12_mark_617_29 subject:salome_danst_tijdens_het_banket_van_herodes subject:salome_dancing_during_the_banquet_of_herod subject:onthoofding_van_johannes_de_doper subject:the_beheading_of_john_the_baptist subject:het_hoofd_van_johannes_de_doper_op_een_schotel subject:the_head_of_john_the_baptist_on_a_platter subject:spreekwoorden_gezegden_enz_spqr subject:proverbs_sayings_etc_spqr material:hout technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/4wjh0i oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:4wjh0i http://kmska.be/collection/work/id/4wjh0i http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228684 drieluik[linkerluik,binnen] 12 schilderij painting peinture Onthoofding van Johannes de Doper Décollation de saint Jean Baptiste Beheading of John the Baptist Enthauptung des Heiligen Johannes der Täufer Decapitación de Juan el Bautista La decapitazione di Giovanni Battista Усекновение главы Иоанна Крестителя 335 29676 39356 34229 82292 82287 82253 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 246 Te zien op zaal Currently on display Voorin op het centrale paneel ligt de gestorven Christus, omringd door zijn naasten. De wonden in zijn zij en voeten verwijzen naar z’n kruisdood. Achterin staat de berg Golgota met Christus’ lege kruis, tussen de twee misdadigers die samen met hem veroordeeld werden. Rechts wordt zijn graftombe klaargemaakt. De meeste personages kunnen we identificeren dankzij de evangelies en beeldtradities. Maria zit biddend het dichtst bij Christus, in het blauw. De apostel Johannes, gehuld in rood, legt zijn handen op haar rug. Achter Johannes staat Maria Chleopas. Zij houdt de spons vast waarmee Christus tijdens de kruisiging azijn kreeg toegediend. Rechts wrijft Maria Magdalena haar haren over Christus’ voet, na ze gezalfd te hebben. De man uiterst links is Jozef van Arimatea. Hij tilt vel van Christus’ hoofd dat loskwam door de doornenkroon. Naast hem knielt Nicodemus. De compositie is gebaseerd op Rogier Van der Weydens Kruisafneming (Prado inv.nr. 2825). Het Schrijnwerkersgilde bestelde dit altaarstuk in 1508 bij Massijs, toen de toonaangevende schilder in Antwerpen werkte. De prijs bedroeg 300 gulden. Het drieluik sierde het gildealtaar in de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwekerk. De nood aan een eigen altaar ontstond nadat de schrijnwerkers zich in 1497 hadden afgesplitst van de kuipers. Op de zij- en buitenluiken figureren Johannes de Doper en Johannes de Evangelist, beiden patroonheiligen van de schrijnwerkers. Aan de buitenzijden zijn ze afgebeeld als een stenen sculptuur. Links heeft Johannes de Doper het Lam Gods en een bijbel vast, rechts draagt Johannes de Evangelist een gifbeker. Op de binnenzijde wordt hun dood verbeeld. Links presenteert Salome het hoofd van Johannes de Doper aan Herodes en haar moeder Herodias. Achterin zien we de beul net nadat hij Johannes heeft onthoofd. Rechts wordt Johannes de Evangelist in olie gekookt vanwege ketterij. De gezichten in het hele werk zijn bijzonder expressief. Op het middenluik overheerst verdriet: tranen rollen over de wangen van Christus’ naasten. In de zijluiken zien we boosaardigheid, zoals bij de mannen die het vuur onder Johannes de Evangelist aanwakkeren. Sommige bijzondere gezichten zijn geïnspireerd door Leonardo da Vinci, die rond deze periode vele studies van groteske hoofden maakte. Het hoofd van de man rechts achter Johannes bijvoorbeeld vertoont een grote gelijkenis met een tekening van Leonardo. Het is onduidelijk hoe Massijs diens ontwerpen in handen kreeg. De triptiek had een woelige geschiedenis, die ze als bij wonder overleefde. In 1533 ontsnapte ze aan een grote brand die grote delen van het kathedraalinterieur in de as legde. Zowel Filips II van Spanje als Elisabeth I van Engeland bood volgens de overlevering veel geld voor de triptiek, vergeefs. Een derde dreiging kwam er met de Beeldenstorm in de zomer van 1566, toen veel religieuze kunstwerken verloren gingen. Massijs’ triptiek werd volgens Van Mander in veiligheid gebracht, zoals ook enkele andere altaarstukken. In 1581 was Antwerpen een Calvinistische Republiek en beval het stadsbestuur de verkoop van alle kerkelijke kunst (de Stille Beeldenstorm). Dankzij Maerten de Vos, aldus Van Mander, kocht de stadsmagistraat Massijs’ altaarstuk toen zelf aan. Vanaf 1582 werd het bewaard in de Statenkamer in het stadhuis. Daar vergrootte Michiel Coxcie de triptiek tot een rechthoekig formaat; hij voegde lucht en wapenschilden toe. Hans Vredeman de Vries voorzag het werk van een perspectiefdecoratie eromheen. In 1585 heroverde het Katholieke Spanje Antwerpen en kwam het bevel om de kerken opnieuw te decoreren. De triptiek werd in 1589 weer in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal geplaatst, waar ze de volgende twee eeuwen verbleef. Onder de Franse bezetting werd het werk in 1798 ondergebracht in de Ecole Centrale, waarna het overging in de collectie van het KMSKA. Het werk onderging in zijn lange geschiedenis verschillende restauraties. Volgens Van Mander was in de zestiende eeuw al moeilijk zichtbaar hoeveel paardenkoppen Massijs precies had geschilderd. In 1650 bepleitte schilder Alexander van Fornenberg vanwege de lamentabele toestand een restauratie bij het stadsbestuur. Van deze vroege behandelingen zijn nu geen sporen meer te zien. Waarschijnlijk werden ze tijdens reinigingen in de negentiende eeuw verwijderd. Sinds 2021 is het altaarstuk het voorwerp van een grote restauratiecampagne. Grief and evil Each of the guilds representing the various groups of local artisans had an altar of its own in the Cathedral of Our Lady in Antwerp. For their altar, the city’s joiners commissioned this triptych from the celebrated painter Quinten Massys. Its central focus is a highly emotional scene in which the recently deceased, still-bloodstained Christ is surrounded by his closest companions, including his mother Mary and his disciple John, who is supporting her. The cross on which Jesus had died can be seen in the background at the top, where two other condemned men are still hanging. Meanwhile, his tomb is being prepared to the right. Guilds had patron saints, those of the joiners being John the Baptist and John the Evangelist. The terrible fates suffered by these martyrs can be seen in the respective side panels. On the left panel, Salome is presenting a platter with the severed head of John the Baptist to her mother Herodias and her lover Herod. The execution itself is carried out in the background. In the panel on the right, John the Evangelist is being boiled in oil as punishment for heresy. His executioners – the figures below and above the cauldron – are palpably evil, their faces reminiscent of the grotesque heads that Leonardo da Vinci drew and painted around the same period (now in Windsor Castle). One way or another, Massys must have seen those works. Massys’ triptych survived a major fire at the cathedral in 1533, attempts by royalty to buy it, the ‘Iconoclastic Fury’ of 1566, and the selling off of church art when Antwerp was declared a Calvinist republic. It is something of a surprise, therefore, that we can still admire the triptych in the city where it was created. 260 × 120 cm Hoogte Centimeters 260 Dagmaat 260 × 120 cm Breedte Centimeters 120 Dagmaat 264 × 123,5 × 1,3 cm Hoogte Centimeters 264 Volledig 264 × 123,5 × 1,3 cm Breedte Centimeters 123.5 Volledig 264 × 123,5 × 1,3 cm Diepte Centimeters 1.3 Volledig 297 × 155 × 20 cm, 120kg Hoogte Centimeters 297 Inclusief lijst 297 × 155 × 20 cm, 120kg Breedte Centimeters 155 Inclusief lijst 297 × 155 × 20 cm, 120kg Diepte Centimeters 20 Inclusief lijst 297 × 155 × 20 cm, 120kg Gewicht Kilograms 120 Inclusief lijst production 1918 https://viaf.org/viaf/17495748 https://rkd.nl/explore/artists/53166 https://www.wikidata.org/wiki/Q314275 Quinten Massijs Quinten Massijs I Quinten Massijs Massijs, Quinten 1465 1530 schilder painter peintre (1511) 1511 1511 16de eeuw 16. Jahrhundert 16ème siècle 16th century siglo XVI XVI secolo XVI век 228901 hout 229291 geschilderd olieverf op paneel huile sur bois oil on panel Öl auf Holz óleo sobre tabla olio su pannello Дерево, масло. 234202 Religieuze voorstellingen religieuze voorstellingen http://iconclass.org/11H(JOHN THE BAPTIST) Johannes de Doper; mogelijke attributen: boek, rieten kruis, doopbeker, honingraat, lam, staf John the Baptist; possible attributes: book, reed cross, baptismal cup, honeycomb, lamb, staff http://iconclass.org/11H(JOHN THE BAPTIST)6 Johannes de Doper; mogelijke attributen: boek, rieten kruis, doopbeker, honingraat, lam, staf - martelaarschap, lijden, tegenspoed, dood van mannelijke heilige John the Baptist; possible attributes: book, reed cross, baptismal cup, honeycomb, lamb, staff - martyrdom, suffering, misfortune, death of male saint http://iconclass.org/11Q14 martelaar(s) (vaak met palmtakken) martyr(s) (often with palm-branches) http://iconclass.org/25D11 edelstenen en halfedelstenen precious and semiprecious stones http://iconclass.org/31A231 staande figuur standing figure http://iconclass.org/31AA231 staande figuur - AA - vrouwelijke menselijke figuur standing figure - AA - female human figure http://iconclass.org/31A534 baard beard http://iconclass.org/31A5341 snor moustache http://iconclass.org/31D112 kind child http://iconclass.org/31D11221 jongen (kind tussen peuter en jongere) boy (child between toddler and youth) http://iconclass.org/31D13 adolescent, jonge vrouw, meisje adolescent, young woman, maiden http://iconclass.org/31D14 volwassen man adult man http://iconclass.org/31D15 volwassen vrouw adult woman http://iconclass.org/31E236212 lichaam van een onthoofd persoon headless body of a beheaded person http://iconclass.org/31E236219 hoofd van een onthoofd persoon head of a beheaded person http://iconclass.org/34B11 hond dog http://iconclass.org/34B111 halsband (van een hond) collar (of a dog) http://iconclass.org/41A411 behangpapier wall-paper http://iconclass.org/41A711 tafel table http://iconclass.org/41C311 tafelmes table-knife http://iconclass.org/41C317 wijnkoeler wine-cooler http://iconclass.org/41C322 mok, beker, bokaal mug, beaker, goblet http://iconclass.org/41C342 schaal, schotel serving-dish, platter http://iconclass.org/41C37 tafellaken table-cloth http://iconclass.org/41C621 brood bread, loaf http://iconclass.org/41C711 wijn ~ alcoholische dranken wine ~ alcoholic drinks http://iconclass.org/41D211 jurk, japon dress, gown http://iconclass.org/41D2121 jas coat http://iconclass.org/41D2122 cape cape http://iconclass.org/41D221(HAT)(+41) hoofddeksel: hoed (+ textiel gebruikt voor kleding) head-gear: hat (+ textile fabrics used for clothes) http://iconclass.org/41D2211 sluier veil http://iconclass.org/41D222(COLLAR)(+43) halskleding: kraag (+ bont gebruikt voor kleding) neck-gear: collar (+ fur used for clothes) http://iconclass.org/41D223(BLOUSE) kleding voor het bovenlichaam: blouse clothing for the upper part of the body: blouse http://iconclass.org/41D223(SHIRT) kleding voor het bovenlichaam (HEMD) clothing for the upper part of the body (SHIRT) http://iconclass.org/41D224 mouwen sleeves http://iconclass.org/41D2331 kousen, sokken stockings, socks http://iconclass.org/41D2332 schoenen, sandalen shoes, sandals http://iconclass.org/41D26 accessoires (~ kleding) accessories (~ clothing) http://iconclass.org/41D2655 corsage corsage http://iconclass.org/41D266 sieraden, juwelen ornaments, jewels http://iconclass.org/41D2661 halsketting necklace http://iconclass.org/41D26611 parel; parelsnoer pearl; pearl necklace http://iconclass.org/41D2663 oorbellen ear-rings http://iconclass.org/44B113 koning king http://iconclass.org/44BB113 koningin king - BB - female ruler http://iconclass.org/44B191 kroon (symbool van soevereiniteit) crown (symbol of sovereignty) http://iconclass.org/44G32 beul executioner, hangman http://iconclass.org/45B de soldaat; het soldatenleven the soldier; the soldier's life http://iconclass.org/45C1 wapens weapons http://iconclass.org/45C11(SPEAR) werpwapens: speer casting weapons: spear http://iconclass.org/45C13(SWORD) hak- en steekwapens: zwaard hacking and thrusting weapons: sword http://iconclass.org/47H6 textielweefsel, stof textile fabric, cloth http://iconclass.org/47H6(DAMASK) textielweefsel, stof (DAMAST) textile fabric, cloth (DAMASK) http://iconclass.org/47H6(GOLD BROCADE) textielweefsel, stof (GOUDBROKAAT) textile fabric, cloth (GOLD BROCADE) http://iconclass.org/47H6(VELVET) textielweefsel, stof: fluweel textile fabric, cloth: velvet http://iconclass.org/48C161 zuil, pilaar ~ architectuur column, pillar ~ architecture http://iconclass.org/48C5142 schilderij in schilderij picture within picture http://iconclass.org/48C72 muzikant musician http://iconclass.org/48C73 muziekinstrumenten; groep muziekinstrumenten musical instruments; group of musical instruments http://iconclass.org/48C735 blaasinstrumenten wind instruments http://iconclass.org/48C7352 hoorn, trompet, kornet, trombone, tuba horn, trumpet, cornet, trombone, tuba http://iconclass.org/48C75 musiceren; musicus met instrument making music; musician with instrument http://iconclass.org/48C753 meerdere muzikanten die een instrument bespelen more than one musician with instrument http://iconclass.org/73C13 martelaarschap en dood van Johannes de Doper (Mattheüs 14:3-12; Marcus 6:17-29) martyrdom and death of John the Baptist (Matthew 14:3-12; Mark 6:17-29) http://iconclass.org/73C133 Salome danst tijdens het banket van Herodes Salome dancing during the banquet of Herod http://iconclass.org/73C1333 onthoofding van Johannes de Doper the beheading of John the Baptist http://iconclass.org/73C1338 het hoofd van Johannes de Doper op een schotel the head of John the Baptist on a platter http://iconclass.org/86(SPQR) spreekwoorden, gezegden, enz. (SPQR) proverbs, sayings, etc. (SPQR) 245-249 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:9k0kbs 0 http://purl.org/dc/terms/isPartOf deel van Is Part Of https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.4436 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/4wjh0i 316 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/29460/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@29460.tif thumbnail 76e54a2fa975314c0020501d74f0697d http://kmska.be/collection/work/representation/4wjh0i http://kmska.be/collection/work/representation/4wjh0i