2026-05-08T09:56:32Z https://datahub.vlaamsekunstcollectie.be

oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:2re3r5 2026-05-05T22:03:43Z institution:koninklijk_museum_voor_schone_kunsten_antwerpen creator:quinten_massijs_i creator:quinten_massijs creator:massijs_quinten period:16de_eeuw period:16_jahrhundert period:16me_sicle period:16th_century period:siglo_xvi period:xvi_secolo period:xvi_ subject:religieuze_voorstellingen subject:religieuze_voorstellingen subject:de_apostel_johannes_de_evangelist_mogelijke_attributen_boek_ketel_kelk_met_slang_adelaar_palm_boekrol subject:the_apostle_john_the_evangelist_possible_attributes_book_cauldron_chalice_with_snake_eagle_palm_scroll subject:de_apostel_johannes_de_evangelist_mogelijke_attributen_boek_ketel_kelk_met_slang_adelaar_palm_boekrol_martelaarschap_lijden_tegenspoed_dood_van_mannelijke_heilige subject:the_apostle_john_the_evangelist_possible_attributes_book_cauldron_chalice_with_snake_eagle_palm_scroll_martyrdom_suffering_misfortune_death_of_male_saint subject:martelaars_vaak_met_palmtakken subject:martyrs_often_with_palm_branches subject:bomen subject:trees subject:staande_figuur subject:standing_figure subject:zittende_figuur subject:sitting_figure subject:baard subject:beard subject:snor subject:moustache subject:volwassen_man subject:adult_man subject:oude_man subject:old_man subject:gluren_voyeur subject:peeping_voyeur subject:kasteel subject:castle subject:recipint_van_keramiek_kruik_kan_pot_vaas subject:container_of_ceramics_jar_jug_pot_vase subject:open_vuur_algemeen subject:open_fire_in_general subject:keukengerei subject:kitchen_utensils subject:keukengerei_ketel subject:kitchen_utensils_cauldron subject:olin_en_plantaardige_vetten subject:oils_and_vegetable_fats subject:jas subject:coat subject:hoofddeksel_muts_bont_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_bonnet_fur_used_for_clothes subject:hoofddeksel_tulband_bont_gebruikt_voor_kleding subject:head_gear_turban_fur_used_for_clothes subject:halskleding_kraag_bont_gebruikt_voor_kleding subject:neck_gear_collar_fur_used_for_clothes subject:kleding_voor_het_bovenlichaam_hemd subject:clothing_for_the_upper_part_of_the_body_shirt subject:broek_kniebroek subject:trousers_breeches subject:kousen_sokken subject:stockings_socks subject:schoenen_sandalen subject:shoes_sandals subject:accessoires_kleding subject:accessories_clothing subject:riem_gordel_tailleband subject:belt_girdle_waistband subject:sieraden_juwelen subject:ornaments_jewels subject:halsketting subject:necklace subject:oorbellen subject:ear_rings subject:vlag_kleuren_als_symbool_van_de_staat_enz subject:flag_colours_as_symbol_of_the_state_etc subject:keizer subject:emperor subject:kroon_symbool_van_soevereiniteit subject:crown_symbol_of_sovereignty subject:scepter_staf_symbool_van_soevereiniteit subject:sceptre_staff_symbol_of_sovereignty subject:beul subject:executioner_hangman subject:instrumenten_voor_foltering_executie_of_bestraffing subject:instruments_of_torture_execution_or_punishment subject:marteling subject:torture subject:wapens subject:weapons subject:werpwapens_speer subject:casting_weapons_spear subject:menigte subject:crowd_mob subject:berijden_van_een_paard_ezel_of_muilezel_ruiter subject:riding_a_horse_ass_or_mule_rider_horseman subject:paard subject:horse subject:hoofdstel subject:head_stall subject:bit subject:bit subject:teugels subject:reins subject:textielweefsel_stof subject:textile_fabric_cloth subject:textielweefsel_stof_goudbrokaat subject:textile_fabric_cloth_gold_brocade subject:muziekinstrumenten_groep_muziekinstrumenten_cc_in_openlucht subject:musical_instruments_group_of_musical_instruments_cc_out_of_doors subject:andere_blaasinstrumenten_klaroen_cc_in_openlucht subject:other_wind_instruments_clarion_cc_out_of_doors material:hout technique:geschilderd

http://kmska.be/collection/work/data/2re3r5 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:2re3r5 http://kmska.be/collection/work/id/2re3r5 http://www.cidoc-crm.org/Entity/e22-man-made-object/version-6.1 Man-Made Object 228688 drieluik[rechterluik,binnen] 12 schilderij painting peinture Heilige Johannes in de olie Le Martyre de saint Jean The Martyrdom of Saint John Das Martyrium des Heiligen Johannes Martirio de San Juan el Evangelista Il martirio di San Giovanni 圣约翰殉难 Мученичество Святого Иоанна Богослова. 337 72844 16519 72772 72991 73095 73252 73172 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Royal Museum of Fine Arts Antwerp 248 Te zien op zaal Currently on display Voorin op het centrale paneel ligt de gestorven Christus, omringd door zijn naasten. De wonden in zijn zij en voeten verwijzen naar z’n kruisdood. Achterin staat de berg Golgota met Christus’ lege kruis, tussen de twee misdadigers die samen met hem veroordeeld werden. Rechts wordt zijn graftombe klaargemaakt. De meeste personages kunnen we identificeren dankzij de evangelies en beeldtradities. Maria zit biddend het dichtst bij Christus, in het blauw. De apostel Johannes, gehuld in rood, legt zijn handen op haar rug. Achter Johannes staat Maria Chleopas. Zij houdt de spons vast waarmee Christus tijdens de kruisiging azijn kreeg toegediend. Rechts wrijft Maria Magdalena haar haren over Christus’ voet, na ze gezalfd te hebben. De man uiterst links is Jozef van Arimatea. Hij tilt vel van Christus’ hoofd dat loskwam door de doornenkroon. Naast hem knielt Nicodemus. De compositie is gebaseerd op Rogier Van der Weydens Kruisafneming (Prado inv.nr. 2825). Het Schrijnwerkersgilde bestelde dit altaarstuk in 1508 bij Massijs, toen de toonaangevende schilder in Antwerpen werkte. De prijs bedroeg 300 gulden. Het drieluik sierde het gildealtaar in de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwekerk. De nood aan een eigen altaar ontstond nadat de schrijnwerkers zich in 1497 hadden afgesplitst van de kuipers. Op de zij- en buitenluiken figureren Johannes de Doper en Johannes de Evangelist, beiden patroonheiligen van de schrijnwerkers. Aan de buitenzijden zijn ze afgebeeld als een stenen sculptuur. Links heeft Johannes de Doper het Lam Gods en een bijbel vast, rechts draagt Johannes de Evangelist een gifbeker. Op de binnenzijde wordt hun dood verbeeld. Links presenteert Salome het hoofd van Johannes de Doper aan Herodes en haar moeder Herodias. Achterin zien we de beul net nadat hij Johannes heeft onthoofd. Rechts wordt Johannes de Evangelist in olie gekookt vanwege ketterij. De gezichten in het hele werk zijn bijzonder expressief. Op het middenluik overheerst verdriet: tranen rollen over de wangen van Christus’ naasten. In de zijluiken zien we boosaardigheid, zoals bij de mannen die het vuur onder Johannes de Evangelist aanwakkeren. Sommige bijzondere gezichten zijn geïnspireerd door Leonardo da Vinci, die rond deze periode vele studies van groteske hoofden maakte. Het hoofd van de man rechts achter Johannes bijvoorbeeld vertoont een grote gelijkenis met een tekening van Leonardo. Het is onduidelijk hoe Massijs diens ontwerpen in handen kreeg. De triptiek had een woelige geschiedenis, die ze als bij wonder overleefde. In 1533 ontsnapte ze aan een grote brand die grote delen van het kathedraalinterieur in de as legde. Zowel Filips II van Spanje als Elisabeth I van Engeland bood volgens de overlevering veel geld voor de triptiek, vergeefs. Een derde dreiging kwam er met de Beeldenstorm in de zomer van 1566, toen veel religieuze kunstwerken verloren gingen. Massijs’ triptiek werd volgens Van Mander in veiligheid gebracht, zoals ook enkele andere altaarstukken. In 1581 was Antwerpen een Calvinistische Republiek en beval het stadsbestuur de verkoop van alle kerkelijke kunst (de Stille Beeldenstorm). Dankzij Maerten de Vos, aldus Van Mander, kocht de stadsmagistraat Massijs’ altaarstuk toen zelf aan. Vanaf 1582 werd het bewaard in de Statenkamer in het stadhuis. Daar vergrootte Michiel Coxcie de triptiek tot een rechthoekig formaat; hij voegde lucht en wapenschilden toe. Hans Vredeman de Vries voorzag het werk van een perspectiefdecoratie eromheen. In 1585 heroverde het Katholieke Spanje Antwerpen en kwam het bevel om de kerken opnieuw te decoreren. De triptiek werd in 1589 weer in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal geplaatst, waar ze de volgende twee eeuwen verbleef. Onder de Franse bezetting werd het werk in 1798 ondergebracht in de Ecole Centrale, waarna het overging in de collectie van het KMSKA. Het werk onderging in zijn lange geschiedenis verschillende restauraties. Volgens Van Mander was in de zestiende eeuw al moeilijk zichtbaar hoeveel paardenkoppen Massijs precies had geschilderd. In 1650 bepleitte schilder Alexander van Fornenberg vanwege de lamentabele toestand een restauratie bij het stadsbestuur. Van deze vroege behandelingen zijn nu geen sporen meer te zien. Waarschijnlijk werden ze tijdens reinigingen in de negentiende eeuw verwijderd. Sinds 2021 is het altaarstuk het voorwerp van een grote restauratiecampagne. Grief and evil Each of the guilds representing the various groups of local artisans had an altar of its own in the Cathedral of Our Lady in Antwerp. For their altar, the city’s joiners commissioned this triptych from the celebrated painter Quinten Massys. Its central focus is a highly emotional scene in which the recently deceased, still-bloodstained Christ is surrounded by his closest companions, including his mother Mary and his disciple John, who is supporting her. The cross on which Jesus had died can be seen in the background at the top, where two other condemned men are still hanging. Meanwhile, his tomb is being prepared to the right. Guilds had patron saints, those of the joiners being John the Baptist and John the Evangelist. The terrible fates suffered by these martyrs can be seen in the respective side panels. On the left panel, Salome is presenting a platter with the severed head of John the Baptist to her mother Herodias and her lover Herod. The execution itself is carried out in the background. In the panel on the right, John the Evangelist is being boiled in oil as punishment for heresy. His executioners – the figures below and above the cauldron – are palpably evil, their faces reminiscent of the grotesque heads that Leonardo da Vinci drew and painted around the same period (now in Windsor Castle). One way or another, Massys must have seen those works. Massys’ triptych survived a major fire at the cathedral in 1533, attempts by royalty to buy it, the ‘Iconoclastic Fury’ of 1566, and the selling off of church art when Antwerp was declared a Calvinist republic. It is something of a surprise, therefore, that we can still admire the triptych in the city where it was created. 260 × 120 cm Hoogte Centimeters 260 Dagmaat 260 × 120 cm Breedte Centimeters 120 Dagmaat 263,2 × 123 × 1,3 cm Hoogte Centimeters 263.2 Volledig 263,2 × 123 × 1,3 cm Breedte Centimeters 123 Volledig 263,2 × 123 × 1,3 cm Diepte Centimeters 1.3 Volledig 297 × 155 × 20 cm, 123,4kg Hoogte Centimeters 297 Inclusief lijst 297 × 155 × 20 cm, 123,4kg Breedte Centimeters 155 Inclusief lijst 297 × 155 × 20 cm, 123,4kg Diepte Centimeters 20 Inclusief lijst 297 × 155 × 20 cm, 123,4kg Gewicht Kilograms 123.4 Inclusief lijst production 1918 https://viaf.org/viaf/17495748 https://rkd.nl/explore/artists/53166 https://www.wikidata.org/wiki/Q314275 Quinten Massijs Quinten Massijs I Quinten Massijs Massijs, Quinten 1465 1530 schilder painter peintre (1511) 1511 1511 16de eeuw 16. Jahrhundert 16ème siècle 16th century siglo XVI XVI secolo XVI век 228901 hout 229291 geschilderd olieverf op paneel óleo sobre tabla huile sur bois oil on panel Öl auf Holz olio su pannello Дерево, масло. 木板油画 234202 Religieuze voorstellingen religieuze voorstellingen http://iconclass.org/11H(JOHN) de apostel Johannes de Evangelist; mogelijke attributen: boek, ketel, kelk met slang, adelaar, palm, boekrol the apostle John the Evangelist; possible attributes: book, cauldron, chalice with snake, eagle, palm, scroll http://iconclass.org/11H(JOHN)6 de apostel Johannes de Evangelist; mogelijke attributen: boek, ketel, kelk met slang, adelaar, palm, boekrol - martelaarschap, lijden, tegenspoed, dood van mannelijke heilige the apostle John the Evangelist; possible attributes: book, cauldron, chalice with snake, eagle, palm, scroll - martyrdom, suffering, misfortune, death of male saint http://iconclass.org/11Q14 martelaar(s) (vaak met palmtakken) martyr(s) (often with palm-branches) http://iconclass.org/25G3 bomen trees http://iconclass.org/31A231 staande figuur standing figure http://iconclass.org/31A235 zittende figuur sitting figure http://iconclass.org/31A534 baard beard http://iconclass.org/31A5341 snor moustache http://iconclass.org/31D14 volwassen man adult man http://iconclass.org/31D16 oude man old man http://iconclass.org/33C87 gluren, voyeur peeping, voyeur http://iconclass.org/41A12 kasteel castle http://iconclass.org/41A773 recipiënt van keramiek: kruik, kan, pot, vaas container of ceramics: jar, jug, pot, vase http://iconclass.org/41B1 open vuur (algemeen) open fire (in general) http://iconclass.org/41C27 keukengerei kitchen-utensils http://iconclass.org/41C27(CAULDRON) keukengerei: ketel kitchen-utensils: cauldron http://iconclass.org/41C671 oliën en plantaardige vetten oils and vegetable fats http://iconclass.org/41D2121 jas coat http://iconclass.org/41D221(BONNET)(+43) hoofddeksel (MUTS) (+ bont gebruikt voor kleding) head-gear (BONNET) (+ fur used for clothes) http://iconclass.org/41D221(TURBAN)(+43) hoofddeksel: tulband (+ bont gebruikt voor kleding) head-gear: turban (+ fur used for clothes) http://iconclass.org/41D222(COLLAR)(+43) halskleding: kraag (+ bont gebruikt voor kleding) neck-gear: collar (+ fur used for clothes) http://iconclass.org/41D223(SHIRT) kleding voor het bovenlichaam (HEMD) clothing for the upper part of the body (SHIRT) http://iconclass.org/41D231 broek, kniebroek trousers, breeches http://iconclass.org/41D2331 kousen, sokken stockings, socks http://iconclass.org/41D2332 schoenen, sandalen shoes, sandals http://iconclass.org/41D26 accessoires (~ kleding) accessories (~ clothing) http://iconclass.org/41D2656 riem, gordel, tailleband belt, girdle, waistband http://iconclass.org/41D266 sieraden, juwelen ornaments, jewels http://iconclass.org/41D2661 halsketting necklace http://iconclass.org/41D2663 oorbellen ear-rings http://iconclass.org/44A3 vlag, kleuren (als symbool van de staat, enz.) flag, colours (as symbol of the state, etc.) http://iconclass.org/44B112 keizer emperor http://iconclass.org/44B191 kroon (symbool van soevereiniteit) crown (symbol of sovereignty) http://iconclass.org/44B192 scepter, staf (symbool van soevereiniteit) sceptre, staff (symbol of sovereignty) http://iconclass.org/44G32 beul executioner, hangman http://iconclass.org/44G321 instrumenten voor foltering, executie of bestraffing instruments of torture, execution or punishment http://iconclass.org/44G33 marteling torture http://iconclass.org/45C1 wapens weapons http://iconclass.org/45C11(SPEAR) werpwapens: speer casting weapons: spear http://iconclass.org/46A7 menigte crowd, mob http://iconclass.org/46C131 berijden van een paard, ezel of muilezel; ruiter riding a horse, ass, or mule; rider, horseman http://iconclass.org/46C13141 paard horse http://iconclass.org/46C131611 hoofdstel head-stall http://iconclass.org/46C131612 bit bit http://iconclass.org/46C131613 teugels reins http://iconclass.org/47H6 textielweefsel, stof textile fabric, cloth http://iconclass.org/47H6(GOLD BROCADE) textielweefsel, stof (GOUDBROKAAT) textile fabric, cloth (GOLD BROCADE) http://iconclass.org/48CC73 muziekinstrumenten; groep muziekinstrumenten - CC - in openlucht musical instruments; group of musical instruments - CC - out of doors http://iconclass.org/48CC7356(CLARION) andere blaasinstrumenten (KLAROEN) - CC - in openlucht other wind instruments (CLARION) - CC - out of doors 245-249 oai:datahub.vlaamsekunstcollectie.be:kmska.be:9k0kbs 0 http://purl.org/dc/terms/isPartOf deel van Is Part Of https://anet.be/record/kmska/opackmska/a::art.4439 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ CC0 CC0 http://kmska.be/collection/work/data/2re3r5 318 http://vocab.getty.edu/aat/300133025 Item 1 Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen http://kmska.be https://iiif.kmska.be/iiif/2/38039/manifest.json IIIF Manifest https://iiif.kmska.be/c/iiif/2/public@38039.tif thumbnail 2cc6dc38d140778655f182001c98b0c0 http://kmska.be/collection/work/representation/2re3r5 http://kmska.be/collection/work/representation/2re3r5